Επιστολή στον Πρωθυπουργό για την προστασία των Whistleblowers στην Ελλάδα

Η Πρόεδρος του παγκόσμιου κινήματος της Διεθνούς Διαφάνειας, κα Delia Ferreira Rubio, και ο πρόεδρος του ελληνικού παραρτήματος, κ. Παναγιώτης Μανταλώζης, απέστειλαν κοινή επιστολή στον Πρωθυπουργό ζητώντας την άμεση θέση σε διαβούλευση του Σχεδίου Νόμου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας της Ε.Ε. για την ολιστική και αποτελεσματική προστασία των Whistleblower στην Ελλάδα.

Οι whistleblowers προφέρουν ανεκτίμητη συνδρομή στην καταπολέμηση της διαφθοράς και η προστασία τους δεν χωρεί άλλη καθυστέρηση.

Κατεβάστε την επιστολή: ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ_WHISTLEBLOWING_

Διαβάστε την επιστολή:

_______________________________________________

Γενική Γραμματεία Πρωθυπουργού

Μέγαρο Μαξίμου Ηρώδου Αττικού 19

Τ.Κ. 10674 Αθήνα, Ελλάδα

 

Υπουργείο Δικαιοσύνης
Λεωφορος Μεσογείων 96
Τ.Κ. 11527 Αθήνα, Ελλάδα

03-05-2022

Αξιότιμε Κύριε Πρωθυπουργέ,

Αξιότιμε Υπουργέ Δικαιοσύνης,

Όπως γνωρίζετε, έχουν περάσει περισσότεροι από τέσσερις μήνες από τότε που η χώρα όφειλε να ενσωματώσει στην έννομη τάξη της την Οδηγία ΕΕ 2019/1937 της 23ης Οκτωβρίου 2019 σχετικά με την προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του δικαίου της Ένωσης (whistleblowers), ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισήμως εκκινήσει διαδικασία παράβασης του ενωσιακού δικαίου κατά της Ελλάδας, συντάσσοντας την από 27/1/2022 προειδοποιητική επιστολή λόγω της μη ενσωμάτωσης της Οδηγίας.[1]

Η βελτίωση της προστασίας των whistleblower στην Ελλάδα θα παρέχει ασφαλή εγγύηση για την συμμόρφωση με άλλες, συναφείς διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας, όπως έχουν τονιστεί μετ’ επιτάσεως σε δύο πρόσφατες διεθνείς αξιολογήσεις της πλαισίου καταπολέμησης της διαφθοράς της Ελλάδας. Τον περασμένο Δεκέμβριο, η Ομάδα Κρατών κατά της Διαφθοράς που λειτουργεί υπό την αιγίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης (GRECO) τόνισε την ανάγκη να αναπτυχθεί και να αυξηθεί το πλαίσιο προστασίας των whistleblower “ως θέμα προτεραιότητας”, διότι “βρίσκεται κάτω από τα απαιτούμενα πρότυπα (standards)”.[2] Περαιτέρω, τον Μάρτιο 2022, η Ομάδα Εργασίας για την Δωροδοκία του ΟΟΣΑ εξέφρασε “την σοβαρή ανησυχία σχετικά με τον εντοπισμό και την επιβολή κυρώσεων επί του αδικήματος της διεθνούς δωροδοκίας” και σύστησε την εφαρμογή νέας νομοθεσίας, η οποία να παρέχει ισχυρή και αποτελεσματική προστασία κατά των αντιποίνων στα οποία υπόκεινται πρόσωπα που παρέχουν πληροφορίες, ιδίως επί αδικημάτων δωροδοκίας, ανεξαρτήτως του εάν αυτά τα πρόσωπα ανήκουν στον ιδιωτικό ή τον δημόσιο τομέα.[3]

Το whistleblowing είναι ένας από τους πλέον αποτελεσματικούς τρόπους της αποκάλυψης της διαφθοράς και κάθε μορφής παραβάσεων του νόμου. Η ισχυρή νομοθεσία είναι αναγκαία για την προστασία των whistleblower από τα αντίποινα και άλλες μορφές αδικίας εις βάρος τους, ιδίως για την διασφάλιση ότι οι αναφορές των προσώπων αυτών εξετάζονται.

Η Οδηγία (ΕΕ_ 2019/1937 περιλαμβάνει πολλές πρωτοποριακές διατάξεις. Απαγορεύει τα αντίποινα κατά των whistleblower, προστατεύει την ταυτότητας στην πλειονότητα των περιπτώσεων και τους προσφέρει αρκετούς διαύλους αναφοράς.

Η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς (ΔΔ-Ε) έχει αναλάβει πολυάριθμες δράσεις τα περασμένα δυόμιση έτη για να εξασφαλίσει την αποτελεσματική ενσωμάτωση της Οδηγίας, υποβάλλοντας προτάσεις πολιτικής δράσης[4] και καλώντας την Ελληνική Κυβέρνηση να ανοίξει την νομοπαρασκευαστική διαδικασία[5]. Η έκκληση της ΔΔ-Ε για διαφάνεια και συμμετοχή των ενδιαφερομένων προσώπων και ενώσεων υποστηρίχθηκε από 18 Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών της Ελλάδας, χωρίς αποτέλεσμα.

Ενώ άλλα Κράτη μέλη της ΕΕ συνεχίζουν να ενσωματώνουν την Οδηγία, η διαδικασία που ακολουθείται από την Κυβέρνηση Σας εμφανίζει σοβαρές καθυστερήσεις, και δεν ανταποκρίνεται στα πρότυπα διαφάνειας και περιεκτικότητας, μέσω του διαμοιρασμού πληροφοριών με την κοινωνία των πολιτών. Βρισκόμαστε σε συναγερμό, διότι, παρά την παρουσίαση, από τον Υπουργό δικαιοσύνης, του σχεδίου νόμου ενσωμάτωσης της Οδηγίας ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου προ δύο περίπου μηνών[6], η νομοθετική διαδικασία έχει έκτοτε μείνει στάσιμη.

Σας καλούμε επειγόντως να εντείνετε τις προσπάθειές Σας για την ενσωμάτωση της Οδηγίας για την προστασία των whistleblower και να αδράξετε την ευκαιρία να υπερβείτε τα ελάχιστα πρότυπα της Οδηγίας και να υιοθετήσετε διεξοδική και πλήρη εθνική νομοθεσία, η οποία να ανταποκρίνεται στις βέλτιστες πρακτικές και τα διεθνή πρότυπα. Θα υποδεχόμασταν με περισσή ευχαρίστηση ένα σύστημα υποβολής αναφορών από whistleblower, το οποίο να καλύπτει όλες τις παραβάσεις του νόμου στην ευρύτερη δυνατή κλίμακα του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα, να παρέχει εμπιστευτικότητα και ασφάλεια ενάντια στα άδικα αντίποινα για τα πρόσωπα που υποβάλλουν αναφορές, να διασφαλίζει ότι κάθε σοβαρή αναφορά εξετάζεται με προσοχή και προκαλεί τις δέουσες ενέργειας, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη το Κράτος Δικαίου.

Η Διεθνής Διαφάνεια και η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς σας προτρέπει να προστατέψετε του whistleblowers υιοθετώντας ισχυρή και περιεκτική προστασία τους. Παραμένουμε στην διάθεσή Σας, δεσμευόμενοι να συμβάλλουμε παρέχοντας οποιαδήποτε αναγκαία συνδρομή κατά την διαδικασία.

 

Delia Ferreira Rubio                                                                                    Παναγιώτης Μανταλώζης

Chair                                                                                                               Πρόεδρος,

Διεθνής Διαφάνεια                                                                                      Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς

[1] Βλ. την απάντηση της Αντιπροέδρου Βέρα Γιούροβα για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε ερώτηση στο πλαίσιο του ελέγχου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-9-2022-000182-ASW_EN.html#def2.

[2] Βλ. GRECO, Πέμπτος κύκλος αξιολόγησης – Πρόληψη διαφθοράς και προώθηση της ακεραιότητας σε κεντρικές κυβερνήσεις (υψηλά εκτελεστικά καθήκοντα) και φορείς επιβολής νόμου, Έκθεση Αξιολόγησης – Ελλάδα, Μάρτιος 2022, σελ. 88-89 [ελληνική μετάφραση] https://rm.coe.int/-greco-89-29-3-2021-/1680a5ad1d .

[3] Βλ. την έκθεση του OECD, Implementing the OECD Anti-Bribery Convention in Greece: Phase 4 Report, 2022, https://www.oecd.org/newsroom/the-oecd-is-gravely-concerned-about-greece-s-detection-and-enforcement-of-the-foreign-bribery-offence.htm , προσπελάσιμη μέσω του οικείου δελτίου τύπου.

[4] Βλ. την τοποθέτηση της ΔΔ-Ελλάς για την αποτελεσματική ενσωμάτωση της Οδηγίας για την προστασία των Whistleblower (η οποία εστάλη με άλλο συναφές υλικό προς την Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή που ανέλαβε την σύνταξη σχεδίου νόμου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας)  https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2020/09/%CE%9A%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF-%CE%98%CE%AD%CF%83%CE%B5%CF%89%CE%BD-%CE%94%CE%94-%CE%95_WHISTLEBLOWING_7_9_20.pdf

[5] Όλες οι σχετικές δημόσιες δράσεις της Διεθνούς Διαφάνειας – Ελλάς μπορούν να εντοπιστούν εδώ: https://transparency.gr/ti-kanoume/whistleblowing/ .

[6] Βλ. την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών από τον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο Γ. Οικονόμου στις 10/3/2022 https://government.gov.gr/enimerosi-ton-politikon-sintakton-ke-ton-antapokriton-xenou-tipou-apo-ton-ifipourgo-para-to-prothipourgo-ke-kivernitiko-ekprosopo-gianni-ikonomou-50/

Vouliwatch και Διεθνής Διαφάνεια Ελλάδος συμμαχούν για τη νομοθεσία του lobbying

Με πρωτοβουλία του Vouliwatch και την υποστήριξη της ΔΔΕ απευθύνουμε επιστολή στον Υπουργό Εσωτερικών για συμμετοχή στην κατάρτιση του σχεδίου νόμου για το lobbying.

Vouliwatch και Διεθνής Διαφάνεια Ελλάδος ενώνουμε δυνάμεις και καλούμε το Υπουργείο Εσωτερικών να συμπεριλάβει τις οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών στην τρέχουσα νομοπαρασκευαστική διαδικασία για τη δημιουργία ενός ισχυρού, σύγχρονου και προοδευτικού ρυθμιστικού θεσμικού πλαισίου για το lobbying.
Σε συνέχεια της ανακοίνωσης του Υπουργού Εσωτερικών, κ. Μαυρουδή Βορίδη ότι έχει ξεκινήσει, σε συνεργασία με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, κατάρτιση σχεδίου νόμου για το lobbying καθώς και της ενημέρωσής μας ότι συμμετέχει σε αυτήν ο Σύνδεσμος Ελλήνων Βιομηχάνων (ΣΕΒ), το Vouliwatch και η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάδος απευθύναμε, επιστολή στον Υπουργό με αίτημα τη συμμετοχή και της ΚτΠ στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία. 
Ταυτόχρονα, η πρωτοβουλία μας απέστειλε επιστολή στους Βουλευτές και τις Βουλεύτριες που συμμετέχουν στις αρμόδιες επιτροπές της Βουλής (Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας και Διαρκής Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης) ζητώντας την υποστήριξή τους στο αίτημά μας και την ανάδειξη του θέματος μέσω της θεσμικής τους ιδιότητας.
Ακολουθεί η επιστολή προς τον Υπουργό Εσωτερικών:
Αθήνα, 24 Μαΐου 2021
ΕΠΙΣΤΟΛΗ – ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
Προς: Υπουργό Εσωτερικών, κ. Μαυρουδή (Μάκη) Βορίδη
Κοινοποίηση σε: Υπουργό Δικαιοσύνης, κ. Κωνσταντίνο Τσιάρα
                           Διοικητή Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, κ. Άγγελο Μπίνη
Σχέδιο Νόμου για τη ρύθμιση του lobbying στην Ελλάδα: προτάσεις και συμμετοχή στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία
Αξιότιμε κε Υπουργέ,
Με πρωτοβουλία του Vouliwatch και την υποστήριξη της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος, σάς απευθύνουμε την παρούσα επιστολή και καλούμε το Υπουργείο Εσωτερικών να συμπεριλάβει τις οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών στην τρέχουσα νομοπαρασκευαστική διαδικασία για τη δημιουργία ενός ισχυρού, σύγχρονου και προοδευτικού ρυθμιστικού θεσμικού πλαισίου για το lobbying.
Κατά την ομιλία σας στη διαδικτυακή δημόσια συζήτηση που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή, 20 Μαΐου 2021 από τον ΟΟΣΑ με τίτλο «Lobbying στον 21ο αιώνα: Διαφάνεια, Ακεραιότητα και Πρόσβαση» (“Lobbying in the 21st Century: Transparency, Integrity and Access”) ενημερωθήκαμε ότι, σε συνεργασία με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, το Υπουργείο Εσωτερικών επεξεργάζεται ένα σχέδιο νόμου για το lobbying καθώς και ότι προγραμματίζεται να διαβιβαστεί για συζήτηση και ψήφιση στη Βουλή στα τέλη του μηνός Ιουνίου 2021.
Χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία και προσδοκούμε σε έναν συμπεριληπτικό διάλογο με την Κοινωνία των Πολιτών και τη συμμετοχή φορέων όπως το Vouliwatch και η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάδος που πρωτοστατούν σε θέματα διαφάνειας, λογοδοσίας και δημοκρατικής συμμετοχής στην χώρα μας.
Γνωρίζουμε ότι ήδη έχει προσκληθεί στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ), ο οποίος αντιπροσωπεύει την πλευρά των ασκούντων lobbying. Στο πλαίσιο της καλής νομοθέτησης ενός σύγχρονου και ευρωπαϊκού δημοκρατικού κράτους, είναι κρίσιμη η πολυφωνία, ο δημοκρατικός διάλογος και η ισότιμη παρουσία όλων των ενδιαφερόμενων μερών, ειδικά εκπροσώπων και της Κοινωνίας των Πολιτών, ώστε να εκφραστούν πολύπλευρα και -ίσως ακόμη- αντικρουόμενα συμφέροντα.
Θυμίζουμε ότι η πρωτοβουλία του Vouliwatch ήταν η πρώτη που ανέδειξε το θέμα του lobbying και τόνισε την ανάγκη καθιέρωσης ενός ρυθμιστικού πλαισίου στην Ελλάδα, με μια σειρά παρεμβάσεων και ενεργειών, ενώ και η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάδος, ήδη από το 2018 και μέχρι σήμερα, έχει επισημάνει την σχετική ανάγκη.
Η διαμόρφωση ενός ισχυρού και πρωτοποριακού νομικού πλαισίου είναι υπόθεση όλων μας και το Vouliwatch και η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάδος, ως μέλη της Κοινωνίας των Πολιτών με πολυετή και εν βάθει εμπειρία σε θέματα διαφάνειας και λογοδοσίας έχουμε να προσφέρουμε πολύτιμη τεχνογνωσία και σφαιρική επιστημονική γνώση στην κατάρτιση του σχεδίου νόμου για το lobbying. Ήρθε η ώρα κράτος και κοινωνία των πολιτών να συζητήσουμε ανοιχτά και να συνδιαμορφώσουμε ένα στιβαρό πλέγμα διαφάνειας στην άσκηση παρασκηνιακής πολιτικής πίεσης, ένα ισχυρό δίχτυ προστασίας των πολιτών και του επιχειρηματικού και πολιτικού κόσμου εναντίον της διαφθοράς, της παραβίασης των αρχών του ελεύθερου ανταγωνισμού, της αξιοκρατίας και άλλων ζητημάτων δημοσίου συμφέροντος.
Με την παρούσα επιστολή ζητάμε από το Υπουργείο Εσωτερικών να «ανοίξει» την νομοπαρασκευαστική διαδικασία και να διαμορφώσουμε από κοινού την πρώτη έκδοση του σχεδίου νόμου για την αποτελεσματική και σύγχρονη ρύθμιση του lobbying στην Ελλάδα.
Κατά την παρουσίασή σας, αναφέρθηκατε, κε Υπουργέ, σε κάποιες από τις ρυθμίσεις που τυγχάνουν επεξεργασίας στο πλαίσιο του σχεδίου νόμου και οι οποίες αφορούν:
• στον ορισμό του Lobbying ως «απευθείας επαφής με στόχο την επιρροή της διαδικασίας λήψης απόφασης», με εξαίρεση των συνδικαλιστικών οργάνων ενώ δεν έχουν καταλήξει ακόμη αν θα συμπεριλαμβάνουν τα μέλη της ΚτΠ.
• στην τήρηση πρακτικών και αρχείου σχετικά με τα αποτελέσματα των συζητήσεων
• στην ετήσια αναφορά των δραστηριοτήτων lobbying
• στην επιβολή κυρώσεων σε περιπτώσεις παραβάσεων του ρυθμιστικού πλαισίου καθώς και
• στη δημιουργία Μητρώου Διαφάνειας που θα εποπτεύεται από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας.
Δεν αναφέρθηκε, ωστόσο, σε ποιο βαθμό όλες οι προαναφερόμενες ρυθμίσεις και τα δεδομένα που θα προκύπτουν θα είναι προσβάσιμα, δημόσια και ελέγξιμα από την Κοινωνία των Πολιτών, τους/τις δημοσιογράφους, τον ακαδημαϊκό κόσμο αλλά και τους/τις πολίτες.
Η κατάρτιση ενός σχεδίου νόμου για το lobbying συνιστά μια εξαιρετική ευκαιρία για την Ελλάδα να καινοτομήσει στη δημιουργία ενός πλαισίου αποτελεσματικής και εις βάθος ρύθμισης και να πρωτοστατήσει στη μάχη για την καταπολέμηση της διαφθοράς σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Με την παρούσα, το Vouliwatch και η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάδος ζητούμε από το Υπουργείο Εσωτερικών να μας καλέσετε να συμβάλλουμε ενεργά στη διαμόρφωση του σχεδίου νόμου για το lobbying και να συνεργαστούμε προς μια πρωτοπόρα και αποτελεσματική προστασία του δημοσίου συμφέροντος.
Μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικά τις θέσεις μας για την αποτελεσματική νομοθετική ρύθμιση του lobbying ΕΔΩ.
Με εκτίμηση,
Διευθυντής Vouliwatch, Στέφανος Λουκόπουλος 
Πρόεδρος Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος, Άννα Δαμάσκου
Γεν. Γραμματέας, Γιώργος Χατζηγιαννάκης».

ΕΠΙΣΤΟΛΗ – ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Πρoς
Πρωθυπουργό, κ. Κυριάκο Μητσοτάκη
Υπουργό Επικρατείας, κ. Γεώργιο Γεραπετρίτη
Υπουργό Δικαιοσύνης, κ. Κωνσταντίνο Τσιάρα
 
#Μιλήστε: Συμμαχία Οργανώσεων Κοινωνίας Πολιτών και Εργαζομένων για την αποτελεσματική προστασία των whistleblowers
Με πρωτοβουλία της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος, του Vouliwatch και του Reporters United, οι συνυπογράφουσες την παρούσα επιστολή οργανώσεις καλούμε την Κυβέρνηση και ιδιαίτερα το Υπουργείο Δικαιοσύνης να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες για τη διαμόρφωση ενός ισχυρού, συμπεριληπτικού, προοδευτικού και σύγχρονου θεσμικού πλαισίου προστασίας των whistleblowers.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, αντιλαμβανόμενη τους κινδύνους που εγκυμονεί η έλλειψη ισχυρού νομικού πλαισίου για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος, εξέδωσε την Οδηγία 2019/1937 για την προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβάσεις του δικαίου της Ένωσης (whistleblowers). Η Οδηγία παρέχει μια σειρά από ελάχιστα κοινά πρότυπα, επί τη βάσει των οποίων και η Ελλάδα καλείται να σχεδιάσει ένα αποτελεσματικό σύστημα προστασίας έως το τέλος Δεκεμβρίου του 2021.
Η Οδηγία της Ε.Ε. αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό του σχετικού ελληνικού νομικού πλαισίου αλλά και ένα σημαντικό βήμα προς την καταπολέμηση της διαφθοράς, που συνιστά ανασταλτικό παράγοντα για την πλήρη
εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ευημερία του τόπου μας. Η διαμόρφωση ισχυρού νομικού πλαισίου είναι υπόθεση όλων μας. Ήρθε η ώρα κράτος και κοινωνία των πολιτών να συζητήσουμε ανοιχτά και να συνδιαμορφώσουμε ένα ισχυρό πλαίσιο προστασίας των εργαζομένων και όσων τελούν υπό την υποχρέωση εμπιστευτικότητας και οι οποίοι/ες μιλούν εναντίον της διαφθοράς, της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άλλων ζητημάτων δημοσίου συμφέροντος.
Με την παρούσα επιστολή ζητάμε από την Κυβέρνηση και ιδιαίτερα από το Υπουργείο Δικαιοσύνης να «ανοίξει» την νομοπαρασκευαστική διαδικασία και να διαμορφώσουμε από κοινού την πρώτη έκδοση του σχεδίου νόμου για την αποτελεσματική και σύγχρονη προστασία των whistleblowers στην Ελλάδα.
Το whistleblowing έχει αποδειχθεί ένα ισχυρό εργαλείο στην πρόληψη και καταπολέμηση δράσεων που υποσκάπτουν το δημόσιο συμφέρον. Οι δημόσιες αρχές, οι θεσμοί αλλά και οι ιδιωτικές εταιρείες οφείλουν να προστατεύουν όσους/-ες  καταγγέλλουν εγκαίρως παραβάσεις της νομοθεσίας, ενισχύοντας έτσι τη διαφάνεια και τη λογοδοσία της διοίκησης αλλά και του οικονομικοπολιτικού συστήματος ενώ παράλληλα πρέπει να ενθαρρύνεται και να κατοχυρώνεται η δυνατότητα προσφυγής του καταγγέλλοντος στα ΜΜΕ, εφόσον δεν εμπιστεύεται τους επίσημους διαύλους. Πόσες περιπτώσεις παράνομων πρακτικών θα είχαν αποτραπεί αν οι εργαζόμενοι/-ες ενθαρρύνονταν να μιλήσουν;
Οι έρευνες δείχνουν ότι 6 στους 10 Ευρωπαίους πολίτες νιώθουν ότι είναι καθήκον τους να καταγγείλουν παραβάσεις, αλλά φοβούνται και αισθάνονται απροστάτευτοι. Προκειμένου να τους ενθαρρύνουμε να προχωρούν σε αναφορές,και να νιώθουν ασφαλείς κάνοντάς το, είναι κρίσιμο να θεσπισθεί ένα στιβαρό νομικό πλαίσιο προστασίας, τόσο έναντι τυχόν αντιποίνων από την εργοδοσία τους (απόλυση, δυσμενής μεταχείριση, απειλές για τη ζωή τους κ.ο.κ.) όσο και με την οικονομική ενίσχυσή τους.
Η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς και το Vouliwatch, ως μέλη της Κοινωνίας των Πολιτών με πολυετή και εν βάθει εμπειρία σε θέματα διαφάνειας, λογοδοσίας και whistleblowing έχουμε να προσφέρουμε πολύτιμη τεχνογνωσία και σφαιρική επιστημονική γνώση στην κατάρτιση του σχεδίου νόμου για την ενσωμάτωση στην εθνική έννομη τάξη της Οδηγίας της ΕΕ για την προστασία των whistleblowers. Συχνά, η ενσωμάτωση μιας Ευρωπαϊκής Οδηγίας συνιστά πρόκληση. Στην προκειμένη περίπτωση, η επιτυχής ενσωμάτωση θα κριθεί από το αν οι εργαζόμενοι/-ες θα αγκαλιάσουν το νέο θεσμό με εμπιστοσύνη. Η σιωπηρή ανοχή στην αδικία θα σπάσει μόνο αν κάθε ευσυνείδητος/-η εργαζόμενος/-η γνωρίζει με σαφήνεια:

  • ΤΙ είδους αδικήματα μπορεί να αναφέρει
  • Από ΠΟΙΑ αντίποινα προστατεύεται
  • Σε ΠΟΙΟΥΣ εμπιστευτικούς διαύλους μπορεί να υποβάλει αναφορά
  • ΠΩΣ και ΠΟΙΟΣ διαχειρίζεται την αναφορά του
  • Από ΠΟΥ μπορεί να λάβει ανεξάρτητη πληροφόρηση

Ενόψει των ανωτέρω, κατά την κατάρτιση του σχεδίου νόμου, προτείνουμε:

  • να επεκταθεί το αντικειμενικό πεδίο εφαρμογής, ώστε να καλύπτει και τις παραβιάσεις του εθνικού δικαίου
  • να λαμβάνονται υπόψη οι ανώνυμες αναφορές
  • να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή προστασία των εργαζομένων και όσων τελούν υπό την υποχρέωση εμπιστευτικότητας από αντίποινα
  • να προβλέπονται επαρκείς κυρώσεις σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης με το νέο νομικό πλαίσιο προστασίας των whistleblowers
  • να προβλέπεται παροχή οικονομικών κινήτρων για ενθάρρυνση των εργαζομένων να καταγγείλουν με ασφάλεια
  • να κατοχυρώνεται η δυνατότητα προσφυγής των καταγγελλόντων στα ΜΜΕ και να προστατεύονται οι δημοσιογράφοι και τα Μέσα, ιδίως ως προς τη μη αποκάλυψη της πηγής τους.
  • να ενισχυθεί ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στην παροχή ανεξάρτητης πληροφόρησης σε θέματα whistleblowing και υποστήριξης στους/-ις whistleblowers.

Η ενσωμάτωση της Οδηγίας συνιστά μια εξαιρετική ευκαιρία για την Ελλάδα να καινοτομήσει στη δημιουργία ενός πλαισίου αποτελεσματικής προστασίας των whistleblowers και να πρωτοστατήσει στη μάχη για την καταπολέμηση της διαφθοράς σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Με την παρούσα, οι συνυπογράφουσες οργανώσεις ζητούμε από την Κυβέρνηση και ιδιαίτερα από το Υπουργείο Δικαιοσύνης να μας καλέσετε να συμβάλλουμε ενεργά στη διαμόρφωση του σχεδίου νόμου για τους/-ις whistleblowers και να συνεργαστούμε προς μια πρωτοπόρα και αποτελεσματική προστασία του δημοσίου συμφέροντος.
ΕΔΩ μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικά τις θέσεις μας για την αποτελεσματική νομοθετική προστασία των whistleblowers: https://bit.ly/35rstZ5
Oργανώσεις και φορείς που συνυπογράφουν:

  1. Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς
  2. Vouliwatch
  3. Reporters United
  4. ActionAid
  5. Διεθνής Αμνηστία
  6. Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου
  7. Ίδρυμα Ανοιχτής Γνώσης Ελλάδας
  8. Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών – ΕΕΛ/ΛΑΚ
  9. Generation 2.0
  10. GIVMED
  11. HIAS GREECE
  12. HIGGS
  13. Homo Digitalis
  14. HumanRights360
  15. Impact Hub Athens
  16. Inter Alia
  17. Scify (Sciencce For You)
  18. Solidarity Now
  19. Women On Top

Να μη γίνει ο νέος προϋπολογισμός της Ε.Ε. βορά των κυκλωμάτων διαφθοράς

Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021-2027 της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως μοχλός οικονομικής ανάπτυξης και κράτους δικαίου: failure is not an option[1]
Δρ Δαμάσκου Άννα, CAMS, CFE CIPP/E, CIPM
Πρόεδρος, Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς
H Eυρωπαϊκή Ένωση δομήθηκε εξ αρχής ως μια οντότητα με ίδια νομική προσωπικότητα, ίδια συμφέροντα και ίδιους σκοπούς, τους οποίους υλοποιεί με ίδια οικονομικά μέσα. Ο οικονομικός προϋπολογισμός της ανέρχεται σε ιλιγγιώδες ποσό, γεγονός που διαχρονικά τον καθιστά στόχο παράνομης εκμετάλλευσης από φυσικά και νομικά πρόσωπα εντός και εκτός της Ένωσης, τα οποία, διαχειριζόμενα παράτυπα και προς ίδιον όφελος τα διατιθέμενα ευρωπαϊκά κονδύλια, δύνανται να αποκομίσουν ακόμη και υπέρογκα κέρδη.
Με αφορμή τις κρίσιμες διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη σχετικά με τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσηςγια την ερχόμενη επταετία 2021-2027 («Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο»), συμπεριλαμβανομένων των πόρων ανάκαμψης από την πανδημία COVID-19 («Next Generation EU»), η Διεθνής Διαφάνεια, σε συνεργασία με φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών από διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κρούουν δυνατά τον κώδωνα του κινδύνου διαφθοράς σε σχέση με τα σχεδόν 1,8 τρισεκατομμύρια ευρώ που θα δαπανηθούν μέσω του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου2, καθόσον είναι βέβαιο ότι τα δίκτυα διαφθοράς θα στοχεύσουν δυναμικά σε αυτή την –άνευ προηγουμένου- αυξημένη και έκτακτη εισροή στα Κράτη Μέλη οικονομικών πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανάγκη δε οι πόροι αυτοί να διατεθούν το ταχύτερο δυνατό -κυρίως μέσα στην επόμενη τριετία- επιτείνει ανησυχητικά τους κινδύνους κακοδιαχείρισης, κατάχρησης, απάτης και διαφθοράς.
Δεδομένου ότι τα εν λόγω αδικήματα στρέφονται ευθέως κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η τελευταία διαθέτει σαφή αρμοδιότητα για την πρόληψη και πάταξή τους, προκειμένου να προστατέψει εν τέλει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα στο σύνολό του. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων, δεδομένου ότι είναι το πρωταρχικό μέσο για την κατανομή και την επένδυση των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Ο εν λόγω τομέας είναι, επίσης, ένας από εκείνους που μαστίζονται συχνότερα από διαφθορά και εκτιμάται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι πολίτες της χάνουν περίπου 5 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως από τη σύναψη και εκτέλεση δημοσίων συμβάσεων σε πλαίσιο διαφθοράς σύμφωνα με έρευνες (EuropeanParliamentaryResearchService, RANDEurope (2016).
Ο ευρωπαϊκός «Μηχανισμός του Κράτους Δικαίου», ο οποίος συσχετίζει ευθέως την καταβολή ευρωπαϊκών κονδυλίων σε Κράτος Μέλος με το επίπεδο του κράτους δικαίου του, είναι αναμφίβολα ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση ενός υγιούς και συνεκτικού θεσμικού περιβάλλοντος, που υποστηρίζει τη νομιμότητα και τη δημοκρατία3. Με άλλα λόγια, επειδή οι ελλείψεις του κράτους δικαίου μπορεί να παρεμποδίζουν τη σωστή κατανομή και χρήση των πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι οποίοι διατίθενται σε ένα Κράτος Μέλος και να οδηγήσουν εν τέλει στην υπονόμευση των ευρωπαϊκών αξιών, προβλέπεται η αναστολή ή μείωση πληρωμών από τον προϋπολογισμό της Ένωσης προς Κράτος Μέλος που παραβιάζει το κράτος δικαίου. 
Ωστόσο, απαιτούνται επιπλέον έγκαιρα, ολοκληρωμένα και αποτελεσματικά μέτρα για τη διαφύλαξη των κεφαλαίων και των επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρότι λειτουργεί ένα σύνολο εθνικών και ενωσιακών θεσμικών οργάνων και διαδικασιών για την πρόληψη και τη διερεύνηση της -εν ευρεία εννοία- διαφθοράς στη χρήση των δημόσιων οικονομικών πόρων, το έργο τους δεν αρκεί και σε πολλές περιπτώσεις τα εν λόγω αδικήματα δεν εντοπίζονται. Απαιτούνται επιπλέον εποπτικοί μηχανισμοί που να βασίζονται σε ανοικτά δεδομένα, συμμετοχικότητα, καθώς και σε επέκταση της παρακολούθησης και του ελέγχου, με στόχο την πρόληψη και τον εντοπισμό συστημάτων διαφθοράς.
Η -μεταξύ άλλων- ενεργοποίηση ευρύτερων καναλιών πρόσβασης στην πληροφορία και η εφαρμογή μέτρων για εξωτερική και ανεξάρτητη παρακολούθηση αναμένεται να προωθήσει στρατηγικές και συντονισμένες δράσεις κατά των δικτύων διαφθοράς, ιδίως σε ευαίσθητους τομείς, όπως οι δημόσιες συμβάσεις. Η δράση της Κοινωνίας των Πολιτών ενισχύει το έργο των εθνικών και ευρωπαϊκών και φορέων εποπτείας, παρέχοντας πολύτιμα στοιχεία για περισσότερες και πιο στοχευμένες παρεμβάσεις τους.
To «Σύμφωνο Ακεραιότητας» είναι ένας τέτοιος συμμετοχικός μηχανισμός παρακολούθησης από την Κοινωνία των Πολιτών της εκτέλεσης δημοσίων συμβάσεων σε πραγματικό χρόνο, τον οποίον έθεσε σε εφαρμογή για πρώτη φορά η Διεθνής Διαφάνεια τη δεκαετία του 1990. Δεσμεύει μια αναθέτουσα αρχή και όλους τους υποψήφιους αναδόχους ενός δημόσιου διαγωνισμού να συμμορφωθούν με βέλτιστες πρακτικές και διαδικασίες που διασφαλίζουν τη μέγιστη διαφάνεια. Ένας τρίτος φορέας, συνήθως μια οργάνωση της Κοινωνίας των Πολιτών ή ένας συνασπισμός τέτοιων οργανώσεων, παρακολουθεί τη διαδικασία και ενημερώνει έγκαιρα τους πολίτες και τις αρμόδιες αρχές για τα ευρήματά της, προτείνοντας προληπτικές ή διορθωτικές ενέργειες.
Στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2014-2020, τα «Σύμφωνα Ακεραιότητας» εφαρμόστηκαν για τη διαφύλαξη των ευρωπαϊκών οικονομικών πόρων σε 11 χώρες-μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα- για 18 δημόσιες συμβάσεις, σε διάφορους τομείς, μέσω του προγράμματος “Integrity Pacts: Civil Control Mechanisms for Safeguarding EU Funds – Phase 2″.Το πρόγραμμα εφαρμόζεται πιλοτικά από τη Διεθνή Διαφάνεια και 15 εθνικούς εταίρους, με την χρηματοδότηση της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το 2019, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο αναγνώρισε το «Σύμφωνο Ακεραιότητας» ως «καινοτόμο μέτρο πρόληψης της απάτης», ενώ την ίδια χρονιά το «Σύμφωνο Ακεραιότητας» απέσπασε βραβείο από την Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια στην κατηγορία «Χρηστή Διακυβέρνηση».
Καθίσταται σαφές, επομένως, ότι οι μηχανισμοί που θα διασφαλίσουν ότι το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021-2027 της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα χρηματοδοτήσει όντως την οικονομική πρόοδο και το κράτος δικαίου προς όφελος των πολιτών και όχι των διεφθαρμένων υπάρχουν και είναι στην διάθεση των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των οποίων η ευθύνη είναι αναπόδραστη.
_________________________
1 Η φράση συνδέεται με την αποστολή προσελήνωσης του διαστημόπλοιου Apollo 13 (1970). Παρότι δεν έχει επαληθευθεί ιστορικά ότι η φράση ειπώθηκε στην πραγματικότητα, ωστόσο έγινε διάσημη, καθώς περιλαμβανόταν στο σενάριο της ταινίας “Apollo 13” (1995).
2Βλ. ενδεικτικά τις σχετικές δράσεις της Διεθνούς Διαφάνειας (Ελλάδος): https://www.transparency.gr/joint_letter_mff/
3Βλ. σχετικά και: Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς “Το κράτος δικαίου στην Ελλάδα σήμερα: ανάγκη για ενίσχυσή του ιδίως υπό την απειλή της πανδημίας COVID-19 https://bit.ly/3jw8mMq

HUFFINGTONPOST GREECE: “ΚΑΘΑΡΕΣ” ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΝΑ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΕΠΕΙΓΟΝ

Η Δικηγόρος και Νομική Σύμβουλος του προγράμματος “Σύμφωνο Ακεραιότητας”, Εμαννουέλα Παπαδοχατζάκη, γράφει στη HuffingtonPost Greece για την αναγκαιότητα ενίσχυσης της διαφάνειας στις δημόσιες συμβάσεις προς όφελος του πολίτη με αφορμή την έντονη υπενθύμιση που κάνει η έλευση της πανδημίας COVID-19.
Διαβάστε το άρθρο εδώ
 
Το πρόγραμμα “INTEGRITY PACTS-Civil Control
Mechanisms for Safeguarding EU funds, Phase 2″,
υλοποιείται σε 11 κράτη-μέλη της Ε.Ε. με
χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Γενική
Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής
Ανάπτυξης (DG Regional Policy).

Το Integrity Watch EU της Διεθνούς Διαφάνειας αναδεικνύει στοιχεία για τους Ευρωβουλευτές και τις αποδοχές τους από εξωτερικές δραστηριότητες

Σύμφωνα με ανάλυση του Γραφείου της Διεθνούς Διαφάνειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (TI EU), οι νεοεκλεγμένοι Ευρωβουλευτές του βρετανικού κόμματος υπέρ του Brexit[1] και του ιταλικού κόμματος Lega έχουν τις υψηλότερες συνολικές αποδοχές προερχόμενες από εξωτερικές δραστηριότητες σε σχέση με τους Ευρωβουλευτές όλων των εθνικών αντιπροσωπειών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Παρά το γεγονός ότι όλες οι πολιτικές ομάδες έχουν υψηλά αμειβόμενους εκπροσώπους, η ομάδα των ανένταχτων, στην οποία ανήκει το Κόμμα του Brexit, συγκεντρώνει σχεδόν τις διπλάσιες από τις μέσες συνολικές αποδοχές από εξωτερικές πηγές όλων των βουλευτών του Ευρωκοινοβουλίου. H πιο πάνω ανάλυση γίνεται βάσει των δηλώσεων οικονομικών συμφερόντων των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τις οποίες διέθεσε το Γραφείο της Διεθνούς Διαφάνειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (TI EU), μέσω της επικαιροποιημένης βάσης δεδομένων Integrity Watch EU.
Είτε πρόκειται για συμμετοχή σε κάποιο διοικητικό συμβούλιο είτε για άλλες οικονομικές δραστηριότητες, η πρακτική να ασκούν τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εξωτερικές δραστηριότητες είναι σχετικά κοινή. Σύμφωνα με τους κανόνες του Ευρωκοινοβουλίου, αυτές οι εξωτερικές δραστηριότητες πρέπει να δηλώνονται και να δημοσιοποιούνται στην ιστοσελίδα κάθε Ευρωβουλευτή. Αυτή η πρακτική διαφάνειας επιτρέπει σε κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη να εντοπίσει δυνητικές συγκρούσεις συμφερόντων.
Ορισμένα ενδεικτικά στοιχεία:
Συνολικά 521 από τους 748 νεοεκλεγμένους Ευρωβουλευτές δήλωσαν 1503 δραστηριότητες, εκ των οποίων 842 είναι αμειβόμενες[2]. Ενώ αυτά αφορούν μόνο το 30% του συνόλου των Ευρωβουλευτών, το συνολικό ποσό ανέρχεται σε ένα ετήσιο συνολικό ποσό τουλάχιστον € 6.381.924 εκατομμύρια και ενδεχομένως σε ένα ποσό ύψους € 16.204.186 εκατομμυρίων.[3] Οι αποδοχές από εξωτερικές δραστηριότητες δεν δηλώνονται με ακριβές ποσό, αλλά σε ένα εύρος τιμών μεικτών αποδοχών, γεγονός που εξηγεί τις μεγάλες διακυμάνσεις ανάμεσα στο ελάχιστο και μέγιστο ποσό των αποδοχών από εξωτερικές δραστηριότητες. Από τους Ευρωβουλευτές που δηλώνουν αποδοχές από εξωτερικές δραστηριότητες, 48 δήλωσαν ετήσιες ακαθάριστες αποδοχές που μπορεί να είναι υψηλότερες από τον προ φόρων ετήσιο μισθό που εισπράττουν (€ 105.092,40).
Ορισμένα ενδεικτικά στοιχεία ελληνικού ενδιαφέροντος:

  • 10 Έλληνες ευρωβουλευτές δήλωσαν ότι δεν έχουν καμία εξωτερική δραστηριότητα.
  • Oι υπόλοιποι 11 δήλωσαν συνολικά 23 εξωτερικές δραστηριότητες.
  • Δύο από τους Έλληνες ευρωβουλευτές δήλωσαν ότι από τις εξωτερικές δραστηριότητές τους απέκτησαν και εισόδημα.
  • Οι δηλωμένες αποδοχές από εξωτερικές δραστηριότητες των Ελλήνων Ευρωβουλευτών κυμαίνονται συνολικά από € 90.024 € έως € 216.000.

Το ισχύον σύστημα επιτρέπει, δυστυχώς, την υποβολή δηλώσεων που περιέχουν ασαφείς ή γενικόλογες περιγραφές αντικειμένων εργασίας. Σε μια σύντομη ανάλυση, βρέθηκαν περιγραφές όπως «αυτο-απασχολούμενος σύμβουλος», «δικηγόρος» ή «εταίρος σε εγγεγραμμένη εταιρεία». Οι ανακριβείς περιγραφές κάνουν δυσκολότερη την παρακολούθηση και την πρόληψη, καθώς παρεμποδίζουν το ίδιο το σύστημα δεοντολογίας του Κοινοβουλίου. Το ίδιο ισχύει και για τις δυνατότητες ορθής αξιολόγησης των δυνητικών συγκρούσεων συμφερόντων από δημοσιογράφους, την κοινωνία των πολιτών και πολίτες.
Η προηγούμενη έκθεση για τις παράλληλες δραστηριότητες των Ευρωβουλευτών, που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2018, έδινε έμφαση στην επείγουσα ανάγκη μεταρρύθμισης, καθώς το τρέχον σύστημα βασίζεται μόνο στην βούληση του Προέδρου του Ευρωκοινοβουλίου, για να εφαρμόσει τον Κώδικα Δεοντολογίας. Η έλλειψη εξουσιών διερεύνησης και αξιόπιστων μηχανισμών κυρώσεων οδηγεί σε ένα επιτρεπτικό σύστημα, το οποίο κινδυνεύει να μην λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Στη διάρκεια της θητείας του προηγούμενου Ευρωκοινοβουλίου μόνο, τεκμηριώθηκαν 24 παραβιάσεις του Κώδικα Δεοντολογίας, χωρίς όμως να επιβληθεί καμία κύρωση από τον Πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου. Ένα ανεξάρτητο σύστημα, θα ενίσχυε σημαντικά την ποιότητα των παρεχόμενων πληροφοριών και θα διασφάλιζε έναν υψηλότερο βαθμό συμμόρφωσης με τον Κώδικα.
Η εκλεγμένη Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula Von Der Leyen, έχει καταγράψει τη θέσπιση ενός ανεξάρτητου οργάνου δεοντολογίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως μια από τις πολιτικές προτεραιότητες της επερχόμενης θητείας της. Το Γραφείο της Διεθνούς Διαφάνειας στην Ε.Ε (ΤΙ EU) καλωσορίζει αυτή τη δέσμευση και αναμένει την άμεση και κατεπείγουσα ανάληψη δράσης για την υλοποίησή της. Προκειμένου να είναι αποτελεσματικό, το νέο όργανο θα πρέπει να διαθέτει επαρκείς πόρους, να μπορεί να ξεκινά έρευνες και να έχει την εξουσιοδότηση να εκδίδει δεσμευτικές συστάσεις για τους Ευρωβουλευτές και τους Επιτρόπους. Καλούνται, η εκλεγμένη Πρόεδρος και όλοι οι Ευρωβουλευτές οι οποίοι στήριξαν προεκλογικά τις θέσεις της Διεθνούς Διαφάνειας να τηρήσουν αυτή τη δέσμευση σε βάθος χρόνου.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάδος συμμετέχει με 6 ακόμα χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ισπανία, Ιταλία, Ολλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Σλοβενία) στο πρόγραμμα Integrity Watch, επιδιώκοντας να παρέχει στους φορείς που ασκούν δημόσια εξουσία, στους πολίτες, την κοινωνία των πολιτών και τους δημοσιογράφους μια σειρά από ηλεκτρονικά εργαλεία για τον εντοπισμό και την πρόληψη της πολιτικής διαφθοράς. Η δράση διαμορφώνεται μετά την επιτυχημένη λειτουργία της πλατφόρμας Integrity Watch – www.integritywatch.eu  σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη Γαλλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο.
ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ
Ο Κώδικας Δεοντολογίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ορίζει ότι, για λόγους διαφάνειας, οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υποβάλλουν δήλωση οικονομικών συμφερόντων. Οι δηλώσεις αυτές δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα του Ευρωκοινοβουλίου.
Όλα τα στοιχεία των εξωτερικών εισοδημάτων των Ευρωβουλευτών προέρχονται από την ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το EU Integrity Watch εξάγει αυτόματα τις πληροφορίες από τις αρχικές δηλώσεις που δημοσιεύονται σε μορφή Pdf στην εν λόγω ιστοσελίδα του Ευρωκοινοβουλίου και τις χρησιμοποιεί, για να ενημερώνει τακτικά τη δική του βάση δεδομένων. Η ημερομηνία της τελευταίας ενημέρωσης εμφανίζεται στις επιμέρους σελίδες του προφίλ κάθε Ευρωβουλευτή στην σχετική ιστοσελίδα του Γραφείου της Διεθνούς Διαφάνειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όλες οι πληροφορίες που περιέχονται στην αρχική δήλωση τελούν υπό την αποκλειστική ευθύνη του Ευρωβουλευτή που συμπλήρωσε και υπέγραψε τη δήλωση. Δεδομένου ότι πρόκειται για την αρχή της νομοθετικής περιόδου, τα ετήσια στοιχεία είναι προβλέψεις που βασίζονται στα μηνιαία στοιχεία τα οποία παρέχονται στις τρέχουσες δηλώσεις. Επιπλέον, οι πληροφορίες διατίθενται προς το παρόν μόνο στη γλώσσα στην οποία ο Ευρωβουλευτής έχει συμπληρώσει τη δήλωση. Δεδομένου ότι το Ευρωκοινοβούλιο παρέχει τα δεδομένα μόνο σε μορφή Pdf, αντί για αξιόπιστη μορφή ανοιχτών δεδομένων, οι πληροφορίες μας ενδέχεται να μην είναι 100% ακριβείς. Κάθε προφίλ Ευρωβουλευτή στην ιστοσελίδα συνδέεται με το αντίστοιχο προφίλ στην ιστοσελίδα του Ευρωκοινοβουλίου, όπου μπορεί να ελεγχθεί και να επαληθευτεί η αρχική δήλωση και όλες οι άλλες πληροφορίες.
_______________________________________________________________________________
[1] Το κόμμα του Brexit υποστηρίζει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να εγκαταλείψει την Ευρωπαϊκή Ένωση, κάτι το οποίο προς το παρόν είναι προγραμματισμένο για τις 31 Οκτωβρίου 2019.
[2] Τρεις εκλεγμένοι Ευρωβουλευτές απαγορεύεται προς το παρόν να αναλάβουν τα καθήκοντά τους. Στις συνεδριάσεις βρίσκονται σήμερα μόνο 748 βουλευτές.
[3] Οι Ευρωβουλευτές δηλώνουν το εισόδημά τους σε μηνιαίες μεικτές κατηγορίες. Η πιο διαδεδομένη κατηγορία είναι € 1.001- € 5.000, το οποίο εξηγεί τη μεγάλη απόκλιση μεταξύ του ελάχιστου και του μέγιστου δηλωμένου εισοδήματος.

INTERVIEW of Dr DAMASKOU ANNA to THE NATIONAL HERALD

INTERVIEW of the CHAIR of TRANSPARENCY INTERNATIONAL-GREECE, Dr DAMASKOU ANNA to THE NATIONAL HERALD on 06.03.2018

 
Greece’s lowly position regarding transparency, corruption, bribery and related scandals seems barely to change, up a little, down a little, but otherwise a seeming constant sign of acceptance of these phenomena. Do you worry or wonder whether it will ever really change?
I wouldn’t really agree with you. During the last five years, Greece marks an improvement as evidenced by Transparency International’s Corruption Perception Index, which measures the perception of experts and of the business community regarding corruption in the public sector. In more detail, in 2017, Greece improved by 10 positions compared to 2016. This improvement is the clear outcome of the significant number of reforms that Greece really achieved during the last years. What remains sad, though, is that the “authors” of all those reforms are the country’s international lenders and not Greeks!
Since Greeks benefit in some ways from corruption – jobs through patronage, lower prices when they don’t ask for receipts, etc. – isn’t there an incentive for them to look the other way as well?
I am rather convinced that the severe austerity measures, together with the high taxation rates, have changed –or at least are changing- this public perception. Greeks, who, in many cases, have been deprived even of the basics, while at the same time they are obliged to pay a significant percentage of their income in taxes, do not tolerate anymore those tax-evading. They have realized that what tax-evaders do not pay will be paid by them, the compliant tax-payers, which constitute the vast majority of tax-payers.
There’s a long line of scandals that are sensational for some days then disappear off the front pages only to be forgotten and few every really brought to justice. Isn’t that just how the way things work here? Why is there impunity for corruption and bribery?
What is not on the front page of a newspaper anymore does not necessarily mean that it does not lie on the desk of a judge! Judges have the authority to initiate on their own the investigation of a case, upon criminal indications found in press or even in rumors. What worries me more is those issues concerning ethics which do not amount to crimes; it often happens that they play highly on the news for a few days and then they are forgotten, without any competent authority taking action towards enacting legislation for the prohibition of such unethical practices or towards amending an existing unethical law.
Even when people are convicted – the former Mayor of Thessaloniki, Tsochatzopoulos,for example, they are allowed out on health reasons and it seems no one serves a full sentence. How is that tolerated by society?
Let’s not allow populistic attitudes erode the core of human rights. We are privileged to live in the civilized part of the world, where human rights, such as the right to life and proper healthcare, override other considerations – as long as, of course, the health problems in name are real and independently verified.
Where did all the money go that was stolen by those convicted of these crimes?
The money has been traced – authorities know if and where they exist. The question is rather whether those criminally-obtained assets will be adequately recovered and also within a short period of time. This is the real legal challenge, especially for the assets traced in foreign jurisdictions. However, non-effective asset recovery is not a Greek privilege. The whole world still struggles with this issue, although significant steps forward have already been made.
Why aren’t there more whistleblowers in Greece?
Ask yourself – would you personally become a whistleblower in Greece today? Have you been convinced that if you, a clean-handed person, opt to speak up and report a wrongdoing, you will be adequately protected? Highly probable that you would not! Transparency International-Greece has launched an ongoing widespread campaign and advocacy on the matter since 2013 – initially for the introduction of the notion of “whistleblower” into the Greek legal system and, since 2014, when the notion of “whistleblower” was actually introduced into the Greek legal system, for the enhancement of the protection of whistleblowers, as well as for the expansion of the scheme in a far greater spectrum of wrongdoings and not only financial crime-related ones. Transparency International-Greece has not reached its ultimate target yet in the matter and we are also sad to remark that the recent Novartis scandal has seriously traumatized the credibility of the institution, which is, however, absolutely necessary for the uncovering of corrupt practices, since the latter usually develop in the darkness for ages, but with a wide circle of persons knowing about them.
What can you do in your position, besides what we call jawboning – urging, pushing, cajoling, etc. – to do anything or do you feel whatever TI says is either ignored or gets faint praise but no real action?
Transparency International-Greece, although just an NGO, has managed to constitute a well-respected entity in the country, whose views are in most cases sought by the competent governmental authorities, as well as by the business community. However, Transparency International-Greece does more than just expressing views: we are always in the battlements for the introduction of best practices in the country, as public perceptions change not through preaching, but through long-term, loyal compliance with best practices, which eventually yields fruits sincerely appreciated by citizens.
The fight against corruption is tough and long-lasting. No matter how hard we fight, wrongdoers will always fight back, perhaps even more fiercely. However, contrary to them, we fight for our own core values, such as democracy, human rights, meritocracy, transparency and accountability. In an environment of severe austerity, like the one currently in Greece, it is our less privileged compatriots whose human rights are mostly impaired – the privileged ones will always find a way to get what they want. It is the less privileged for whom Transparency International-Greece fights more!

Η διαφθορά στην Άμυνα: Η Διεθνής Διαφάνεια και ο ρόλος της Βουλής στον έλεγχο των εξοπλισμών

Οι πρόσφατες νέες αποκαλύψεις σκανδάλων για μίζες εκατομμυρίων ευρώ από τα εξοπλιστικά προγράμματα την τελευταία δεκαετία προκαλούν θυμό και αποτροπιασμό όχι μόνο για το μέγεθος της διαφθοράς αλλά και για την εμπλοκή αξιωματικών. Ευτυχώς όχι αξιωματικών εν ενεργεία, χωρίς αυτό να αλλοιώνει την ηθική διάσταση του προβλήματος. Οι Ένοπλες Δυνάμεις ήταν ένας από τους λίγους θεσμούς που είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Δυστυχώς οι καταιγιστικές αποκαλυπτικές ειδήσεις θα αλλοιώσουν αυτήν την αντίληψη. Βέβαια οι προμήθειες στρατιωτικού υλικού ήταν διαχρονικά ένας χώρος πολιτικών αντιπαραθέσεων περί σκανδάλων αλλά συνήθως οι αξιωματικοί παρέμεναν στο απυρόβλητο. Το 2008 επισκέφτηκα με την ιδιότητα του Πρόεδρου της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος, τον τότε Υπουργό Άμυνας. Στη συνάντηση εκείνη συνέστησα στον Υπουργό, όπως οι τοπικοί αντιπρόσωποι των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών που προμηθεύουν οπλικά συστήματα να μην εμπλέκονται στις διαπραγματεύσεις. Του επισήμανα ότι οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προχωρούν σε διακρατικές συμφωνίες και διαπραγματεύονται κατ’ ευθείαν με τους ίδιους τους παραγωγούς των οπλικών συστημάτων. Πρότεινα επίσης στην ίδια συνάντηση να καταργηθεί η πρακτική σχετικά με την προσφορά αντισταθμιστικών οφελών καθότι είχε αποδειχθεί στο παρελθόν εστία σπατάλης και διαφθοράς. Σε τελική ανάλυση, έχει αποδειχθεί ότι το κόστος της προμήθειας των αμυντικών εξοπλισμών ανεβαίνει σημαντικά εάν συμπεριληφθεί η προσφορά αντισταθμιστικών οφελών. Ο Υπουργός είχε ίσως άλλες προτεραιότητες και τελικά δεν προέβει σε μια τέτοια νομοθετική πρωτοβουλία. Εν τω μεταξύ η Διεθνής Διαφάνεια είχε αναπτύξει στο Λονδίνο ένα παγκόσμιο πρόγραμμα εξειδικευμένο σε θέματα Άμυνας και Ασφάλειας για την καταπολέμηση της διαφθοράς σε αυτό το νευραλγικό χώρο. Η ομάδα του προγράμματος υπό την ηγεσία του κ. Mark Pyman επεξεργάστηκε από το 2009 ένα Εγχειρίδιο, το οποίο καταγράφει 25 διαφορετικές περιοχές που ελλοχεύει ο κίνδυνος διαφθοράς (8 σε επίπεδο πολιτικό, 9 σε επίπεδο προμηθειών και 8 σε άλλες λειτουργίες). Το Εγχειρίδιο επίσης περιγράφει δέκα βήματα που εάν ακολουθηθούν θα βοηθήσουν στην πρόληψη της διαφθοράς. Το εγχειρίδιο έχει υιοθετηθεί από το ΝΑΤΟ και έχει κυκλοφορήσει σε όλα τα μέλη του. Με βάση αυτό το εργαλείο και της παρουσίας της ομάδας του Λονδίνου οργανώσαμε ένα σεμινάριο για τους ανώτατους αξιωματικούς επί της Υπουργίας του κ. Βενιζέλου ο οποίος υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής. Προτείναμε επίσης στον Υπουργό να αλλάξει το νομοθετικό καθεστώς και να εισάγει βελτιωμένες διατάξεις διαφάνειας, διαφοροποίηση του ρόλου των τοπικών αντιπροσώπων και να επανεξετάσει τα αντισταθμιστικά οφέλη. Ο κ. Βενιζέλος προέβη πράγματι στην αλλαγή του νόμου (N.3978/2011), ο οποίος θεωρήθηκε τότε πρότυπο από την ομάδα της Διεθνούς Διαφάνειας του Λονδίνου και εστάλη στο ΝΑΤΟ. Βέβαια από τότε δεν έχουμε προβεί σε μεγάλες προμήθειες αμυντικού υλικού και ως εκ τούτου υποθέτω ότι έχουμε πολύ λίγο ωφεληθεί από αυτό το νόμο. Τον Ιανουάριο του 2013, το ίδιο τμήμα της Διεθνούς Διαφάνειας δημοσίευσε μια σημαντική έρευνα για την διαφθορά στην Άμυνα, τον «Δείκτη κατά της Διαφθοράς στην Άμυνα/Government Defence Anti-corruption Index». (Πληροφοριακά, η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι η διαφθορά στην άμυνα ανέρχεται στα 20 δισ. Δολάρια). Ο Δείκτης αυτός κατατάσσει 82 χώρες, ανάλογα με το βαθμό έκθεσής τους στη διαφθορά σε πέντε ζώνες: από Ζώνη Α: Πολύ μικρός κίνδυνος μέχρι Ζώνη F: υψηλός Κίνδυνος . H Ελλάδα βρίσκεται στη Ζώνη C μαζί με άλλες 16 χώρες, όπου εντοπίζεται ως μεσαίος κίνδυνος διαφθοράς. Δίνοντας έμφαση στον κοινοβουλευτικό έλεγχο της αμυντικής πολιτικής, το Σεπτέμβριο του 2013 το Πρόγραμμα Άμυνας και Ασφάλειας της Διεθνούς Διαφάνειας-Ηνωμένου Βασιλείου (TI-DSP) δημοσίευσε νέα έκθεση εμβαθύνοντας στον Δείκτη κατά της Διαφθοράς στην Άμυνα, ως προς την εποπτεία της αμυντικής πολιτικής από τη Βουλή. Σύμφωνα με τη νέα έκθεση (“Watchdogs? The quality of legislative oversight of defence in 82 countries”). Τα 2/3 των κοινοβουλίων αποτυγχάνουν να ασκήσουν αποτελεσματικό έλεγχο στα Υπουργεία Άμυνας και στις Ένοπλες Δυνάμεις. Η Ελλάδα εντάσσεται στην ομάδα χωρών υψηλού κινδύνου μαζί με άλλες 16 χώρες λόγω έλλειψης αποτελεσματικού κοινοβουλευτικού ελέγχου για θέματα άμυνας. Τα αποτελέσματα των ερευνών της ΔΔ έχουν κοινοποιηθεί στο Υπουργείο Άμυνας. Η Διεθνής Διαφάνεια κάνει έκκληση στον Πρόεδρο της Βουλής και στους Βουλευτές να δημιουργήσουν διακομματικές επιτροπές και ομάδες εξωτερικών εμπειρογνωμόνων για να ενισχύσουν τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και να ενθαρρύνουν τον διάλογο σε ζη
τήματα αμυντικού εξοπλισμού. Η Έκθεση εντοπίζει επτά περιοχές μείωσης της διαφθοράς στην άμυνα μέσα από βελτιωμένη εποπτεία του Κοινοβουλίου: α) Έλεγχος προϋπολογισμού και διαβούλευση β) Διαφάνεια στον προϋπολογισμό γ) Εξωτερικός έλεγχος δ) Έλεγχος αμυντικής πολιτικής και διαβούλευση ε) Έλεγχος απόρρητων κονδυλίων ζ) Έλεγχος υπηρεσιών πληροφοριών η) Έλεγχος προμηθειών Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Δ. Αβραμόπουλος ανακοίνωσε το Σάββατο στις 4 Ιανουαρίου 2014 ότι η Κυβέρνηση ήδη επεξεργάζεται θεσμικές παρεμβάσεις και αλλαγές στις πρακτικές συναλλαγών μεταξύ κράτους και εταιρειών. Η Διεθνής Διαφάνεια παροτρύνει τον Υπουργό μαζί με τον Πρόεδρο της Βουλής να επικεντρωθούν στην βελτίωση του εποπτικού μηχανισμού του Κοινοβουλίου που είναι το μείζον πρόβλημα. Η Διεθνής Διαφάνεια έχει στη διάθεση της εμπειρογνώμονες που μπορούν να βοηθήσουν πως μπορεί να επιτευχθεί αποτελεσματική η εποπτεία του κοινοβουλίου. Αναμένουμε. Κώστας Μπακούρης ΤΑ ΝΕΑ, 22/1/2014

Άρθρο Κ. Μπακούρη στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ "Κρούοντας το καμνπανάκι της διαφθοράς"

«Κρούοντας το καμπανάκι της διαφθοράς»
(Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 22/9/2011)

Μέτρα ενθάρρυνσης, προστασίας και επιβράβευσης όσων συμβάλλουν στην αποκάλυψη πράξεων διαφθοράς έχουν αποβεί σε αρκετές χώρες αποτελεσματικά για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι στις ΗΠΑ, από το 1986 έχουν ανακτηθεί 24 δις δολάρια περίπου ως αποτέλεσμα της εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας (False Claims Act) που παρέχει κίνητρα για αποκάλυψη σκανδάλων.
Στη χώρα μας αυτό το όπλο κατά της διαφθοράς έχει κατά κάποιο τρόπο αμεληθεί, με δύο πρόσφατες εξαιρέσεις. Η πρώτη προέρχεται από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και αφορά μέτρα προστασίας και επιείκειας για όσους εμπλέκονται σε υποθέσεις διαφθοράς, αλλά είναι πρόθυμοι να συνεργαστούν για να ελαφρύνουν τη θέση τους. Η δεύτερη, πιο πρόσφατη, καλείται να αντιμετωπίσει τη φοροδιαφυγή, προσφέροντας αμοιβή ή «μορατόριουμ φορολογικών ελέγχων» σε όσους καταγγείλουν -και πιστοποιηθεί- δωροδοκία υπαλλήλου ή φορολογική παράβαση.
Ποιο όμως το αποτέλεσμα? Ούτε περισσότερα σκάνδαλα αποκαλύπτονται ούτε συλλαμβάνονται περισσότεροι φοροφυγάδες στη χώρα μας, διότι οι διατάξεις αυτές αποσπασματικά αντιμετωπίζουν το ζήτημα, ως συνήθως συμβαίνει στην ελληνική πραγματικότητα. Η Πολιτεία δεν έχει ουσιαστικά αγκαλιάσει και πιστέψει το θεσμό της αποκάλυψης πράξεων διαφθοράς ώστε να μπορέσει να προσφέρει κίνητρα και προστασία στα πρόσωπα που καλόπιστα προσφέρουν πληροφόρηση.
Η διστακτικότητα της Πολιτείας είναι ίσως δικαιολογημένη, αν κανείς ανατρέξει στην ιστορική πορεία της Ελλάδας και αναλογιστεί την κουλτούρα μας. Ο πληροφοριοδότης ήταν ο συνεργάτης των κατακτητών, δηλαδή προδότης, ρουφιάνος, καταδότης. Πώς λοιπόν το μέτρο να ευδοκιμήσει, έχοντας μια τέτοια προϊστορία? Και ακόμα περισσότερο, σε μια χώρα η οποία χαρακτηρίζεται από έλλειψη μέτρου, στην οποία κυριαρχεί ο φθόνος και η μικροπρέπεια αντί της καλής πίστης, η παροχή τέτοιου είδους υπηρεσιών όχι μόνο κλονίζει την εμπιστοσύνη μεταξύ των πολιτών, αλλά πυρπολεί την κοινωνική αλληλεγγύη.
Όμως ο θεσμός της προστασίας «καταμηνυτών της διαφθοράς» δεν αφορά εκκολαπτόμενους ρουφιάνους, αλλά ευσυνείδητους πολίτες, δηλαδή πολίτες που αντιδρούν στα κακώς πεπραγμένα, που απαιτούν λογοδοσία, που διεκδικούν το δικαίωμά τους για ακεραιότητα και αποκατάσταση της δικαιοσύνης. Είναι άδικο να ταυτίζουμε τους ενεργούς αυτούς πολίτες με τους καταδότες, θα έλεγα ότι βρίσκονται ακριβώς στον αντίποδα. Διακατέχονται από αρετές και ηθικές αξίες και όχι φθόνο, ενεργούν για το συλλογικό συμφέρον και όχι για ίδιον όφελος.
Αυτούς λοιπόν τους πολίτες πρέπει να προστατεύσουμε από τα κυκλώματα και να κινητοποιήσουμε, ώστε να χτυπήσουμε τη μάστιγα της διαφθοράς στη ρίζα της. Δεν είναι τυχαίο ότι η προστασία προσώπων που κάνουν καταγγελίες για αδικήματα διαφθοράς προβλέπεται από τη Συνθήκη του ΟΗΕ κατά της Διαφθοράς, την οποία και η Ελλάδα καλείται να εφαρμόσει. Εξάλλου, η αποτελεσματικότητα του μέτρου επιβεβαιώνεται από την τρέχουσα επικαιρότητα. Στο σκάνδαλο της SIEMENS, η κύρια πηγή πληροφόρησης ήρθε από το εξωτερικό, η δε απουσία Ελλήνων πληροφοριοδοτών θέτει εμπόδια στη διαλεύκανση του ζητήματος. Τα πιθανά σκάνδαλα για τα οποία δεν υπάρχουν διασυνδέσεις με το εξωτερικό, πως θα τα ανακαλύψουμε;
Δεν θα επιχειρηματολογήσω για το αν η καλόπιστη παροχή πληροφοριών είναι ο μόνος τρόπος αποκάλυψης μεγάλων υποθέσεων διαφθοράς. Υπάρχουν βέβαια και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί της Πολιτείας που εάν δούλευαν σωστά θα μπορούσαν να φέρουν αποτελέσματα. Όμως, οι υποθέσεις διαφθοράς υποθάλπτουν, συνήθως, ένα πολύπλοκο κύκλωμα συνεργατών, το οποίο δύσκολα έρχεται στην επιφάνεια αν δεν υπάρχει εσωτερική πληροφόρηση.
Η Πολιτεία οφείλει να επανεξετάσει το θέμα της προστασίας, της ενθάρρυνσης και της επιβράβευσης των προσώπων που προβαίνουν σε αποκαλύψεις από μια νέα σκοπιά, όχι ανατρέχοντας στο σκοτεινό παρελθόν με το φόβο της προδοσίας, αλλά κοιτώντας μακροπρόθεσμα στο μέλλον και στη διαμόρφωση προτύπων ακεραιότητας. Παραδείγματα και εμπειρίες άλλων χωρών (όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ) δίνουν λύσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή του μέτρου. Μέτρα για την προστασία και την κινητοποίηση όσων συμβάλλουν στην αποκάλυψη πράξεων διαφθοράς δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ταμπού αλλά κατοχυρώνονται από την ελευθερία έκφρασης.

Άρθρο Κ. Μπακούρη στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ "Η διαφθορά στο ποδόσφαιρο"

Η ΔΙΑΦΘΟΡΑ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ
(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 9/9/2011)

Αναμφισβήτητα το ποδόσφαιρο είναι το πιο δημοφιλές άθλημα στον πλανήτη. Τα τελευταία δύο οχυρά, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς σιγά αλλά σταθερά μειώνουν τις αντιστάσεις τους στον αδιαφιλονίκητο μαγνητισμό του ποδοσφαίρου. Η απήχηση του αθλήματος είναι ευρύτατη και τα χρηματικά ποσά που αυτή συνεπάγεται υπέρογκα. Δυστυχώς όμως μαζί με αυτά ακολουθεί η αδιαφάνεια και η διαφθορά. Η ιστορία είναι γεμάτη από κρούσματα παραβατικότητας πάσης μορφής, σε διάφορες χώρες και σε ανύποπτους χρόνους. Τα πρόσφατα σκάνδαλα δεν ήταν μόνο σε επίπεδο χωρών αλλά στην ίδια την κορυφαία αρχή του ποδοσφαίρου, τη FIFA.
H Διεθνής Διαφάνεια πρόσφατα κατήγγειλε τα σκάνδαλα της FIFA αρχικά για τον τρόπο εκλογής του Προέδρου της και κατά δεύτερον για τα φαινόμενα δωροδοκίας. Η Διεθνής Διαφάνεια δεν καυτηρίασε απλώς τη διαφθορά στους κόλπους της FIFA και του ποδοσφαίρου γενικότερα, αλλά προέβη σε συγκεκριμένες προτάσεις που εάν υιοθετηθούν θα ανακτηθεί η εμπιστοσύνη και το κύρος της ανώτατης αρχής του ποδοσφαίρου.
Το δεκασέλιδο έντυπο των προτάσεων της Διεθνούς Διαφάνειας περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την εφαρμογή ριζικών διοικητικών μεταρρυθμίσεων υπό την εποπτεία μιας ομάδας ανθρώπων που θα προέρχονται από το χώρο του ποδοσφαίρου, αλλά και εκτός αυτού, με τρόπο που να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία της. Άλλες προτάσεις αφορούν τη διενέργεια ανεξάρτητης έρευνας για τις υπάρχουσες καταγγελίες περί διαφθοράς καθώς και τη θέσπιση καινοτόμων διαδικασιών που θα εδραιώνουν τη διαφάνεια και τη χρηστή διακυβέρνηση, όπως ο χρονικός περιορισμός της θητείας για τις υψηλόβαθμες διοικητικές θέσεις, η εφαρμογή πολιτικής σύγκρουσης συμφερόντων και η υιοθέτηση κώδικα δεοντολογίας.
Στη χώρα μας, ο χώρος του ποδοσφαίρου όχι μόνο δεν είναι ανέγγιχτος από φαινόμενα διαφθοράς και αδιαφάνειας, τουναντίον, σε βάθος χρόνου βρίθει κρουσμάτων ποικίλων μορφών διαφθοράς (όπως αυθαιρεσίες παραγόντων, δωροδοκίες και στημένα παιχνίδια, σκάνδαλα διαιτησίας, έκτροπα φιλάθλων, ξέπλυμα χρήματος στις μεταγραφές παικτών, οικονομικά σκάνδαλα προέδρων, αμφιλεγόμενες αθλητικές αποφάσεις, πλαστογραφία εγγράφων καθώς και διεφθαρμένες πρακτικές για αποφυγή πτώχευσης ομάδων).
Το τελευταίο σκάνδαλο του στησίματος αγώνων ήταν ίσως αναμενόμενο αφού όλοι γνώριζαν τα έκτροπα στο χώρο όλα αυτά τα χρόνια και καμία κυβέρνηση, ούτε ποδοσφαιρική αρχή είχε επιληφθεί του ζητήματος. Αφενός είναι ενθαρρυντικό που δύο εισαγγελείς -η κυρία Ράικου και η κυρία Παπανδρέου- επέδειξαν θάρρος και επιμονή στη διαλεύκανση της υπόθεσης, αφετέρου είναι αποκαρδιωτική η απόφαση της δικαστικής αρχής της ΕΠΟ για την επιβολή μοναδικής ποινής αφαίρεσης βαθμών στις εμπλεκόμενες στα σκάνδαλα ομάδες. Εντούτοις, η τελευταία θαρραλέα απόφαση της Επιτροπής Επαγγελματικού Αθλητισμού αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση.
Το ποδόσφαιρο σε παγκόσμια κλίμακα αλλά και στην Ελλάδα, είναι ένας οργανισμός που «αυτο-ελέγχεται». Η FIFA υποτίθεται ότι ελέγχεται από τις ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες 208 χωρών και η Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (ΕΠΟ) από τα ποδοσφαιρικά σωματεία. Συμβαίνει το εξής παράδοξο: ο ελέγχων (εθνικές ομοσπονδίες) είναι οικονομικά εξαρτημένος από τον ελεγχόμενο (FIFA). Mε άλλα λόγια «Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει»! Στην ουσία, δεν υπάρχει καμία ανεξάρτητη αρχή, κανένας μέτοχος στους κόλπους του ποδοσφαίρου που να είναι σε θέση να ασκήσει ουσιαστικό έλεγχο.
Για την αντιμετώπιση αυτών των στρεβλώσεων η Διεθνής Διαφάνεια καλεί όλες τις ομάδες βάσιμου συμφέροντος, αρχής γενομένης από την Πολιτεία (σε τοπικό και διεθνές επίπεδο), τους φιλάθλους, τον αθλητικό τύπο, τα αθλητικά σωματεία, τους παίκτες και κυρίως τους χορηγούς, να εντατικοποιήσουν την πίεση για εξυγίανση και ριζική αναμόρφωση.
Ιδιαίτερα στη χώρα μας, τόσο η πολιτική ηγεσία όσο και ο ΟΠΑΠ θα πρέπει να παραμείνουν σημαντικοί πόλοι πίεσης για αλλαγή.
Το ποδόσφαιρο, η βασίλισσα των σπορ, αποτελεί πρόσφορο έδαφος για την ανάδειξη ηρώων και τη δημιουργία προτύπων για τους νέους. Ήρθε επιτέλους η ώρα να μπει τέλος στα κακώς πεπραγμένα και το ποδόσφαιρο να επαναπροσδιοριστεί, ώστε τα παιδιά μας να εμπνέονται από πρότυπα ακεραιότητας.

Μετάβαση στο περιεχόμενο