Οι νέες έκτακτες συνθήκες που διαμορφώθηκαν λόγω της πανδημίας Covid-19, επέβαλαν την αναβολή του σεμιναρίου για την “Εννομη προστασία των Whistleblowers στην Ελλάδα και την Ε.Ε.”.
Η νέα ημερομηνία διεξαγωγής του σεμιναρίου είναι η Παρασκευή 12 Φεβρουαρίου 2021.
Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021-2027 της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως μοχλός οικονομικής ανάπτυξης και κράτους δικαίου: “failure is not an option” [1]
Δρ Δαμάσκου Άννα, CAMS, CFE CIPP/E, CIPM
Πρόεδρος, Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς
H Eυρωπαϊκή Ένωση δομήθηκε εξ αρχής ως μια οντότητα με ίδια νομική προσωπικότητα, ίδια συμφέροντα και ίδιους σκοπούς, τους οποίους υλοποιεί με ίδια οικονομικά μέσα. Ο οικονομικός προϋπολογισμός της ανέρχεται σε ιλιγγιώδες ποσό, γεγονός που διαχρονικά τον καθιστά στόχο παράνομης εκμετάλλευσης από φυσικά και νομικά πρόσωπα εντός και εκτός της Ένωσης, τα οποία, διαχειριζόμενα παράτυπα και προς ίδιον όφελος τα διατιθέμενα ευρωπαϊκά κονδύλια, δύνανται να αποκομίσουν ακόμη και υπέρογκα κέρδη.
Με αφορμή τις κρίσιμες διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη σχετικά με τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσηςγια την ερχόμενη επταετία 2021-2027 («Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο»), συμπεριλαμβανομένων των πόρων ανάκαμψης από την πανδημία COVID-19 («Next Generation EU»), η Διεθνής Διαφάνεια, σε συνεργασία με φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών από διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κρούουν δυνατά τον κώδωνα του κινδύνου διαφθοράς σε σχέση με τα σχεδόν 1,8 τρισεκατομμύρια ευρώ που θα δαπανηθούν μέσω του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου2, καθόσον είναι βέβαιο ότι τα δίκτυα διαφθοράς θα στοχεύσουν δυναμικά σε αυτή την –άνευ προηγουμένου- αυξημένη και έκτακτη εισροή στα Κράτη Μέλη οικονομικών πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανάγκη δε οι πόροι αυτοί να διατεθούν το ταχύτερο δυνατό -κυρίως μέσα στην επόμενη τριετία- επιτείνει ανησυχητικά τους κινδύνους κακοδιαχείρισης, κατάχρησης, απάτης και διαφθοράς.
Δεδομένου ότι τα εν λόγω αδικήματα στρέφονται ευθέως κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η τελευταία διαθέτει σαφή αρμοδιότητα για την πρόληψη και πάταξή τους, προκειμένου να προστατέψει εν τέλει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα στο σύνολό του. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων, δεδομένου ότι είναι το πρωταρχικό μέσο για την κατανομή και την επένδυση των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Ο εν λόγω τομέας είναι, επίσης, ένας από εκείνους που μαστίζονται συχνότερα από διαφθορά και εκτιμάται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι πολίτες της χάνουν περίπου 5 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως από τη σύναψη και εκτέλεση δημοσίων συμβάσεων σε πλαίσιο διαφθοράς σύμφωνα με έρευνες (EuropeanParliamentaryResearchService, RANDEurope (2016).
Ο ευρωπαϊκός «Μηχανισμός του Κράτους Δικαίου», ο οποίος συσχετίζει ευθέως την καταβολή ευρωπαϊκών κονδυλίων σε Κράτος Μέλος με το επίπεδο του κράτους δικαίου του, είναι αναμφίβολα ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση ενός υγιούς και συνεκτικού θεσμικού περιβάλλοντος, που υποστηρίζει τη νομιμότητα και τη δημοκρατία3. Με άλλα λόγια, επειδή οι ελλείψεις του κράτους δικαίου μπορεί να παρεμποδίζουν τη σωστή κατανομή και χρήση των πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι οποίοι διατίθενται σε ένα Κράτος Μέλος και να οδηγήσουν εν τέλει στην υπονόμευση των ευρωπαϊκών αξιών, προβλέπεται η αναστολή ή μείωση πληρωμών από τον προϋπολογισμό της Ένωσης προς Κράτος Μέλος που παραβιάζει το κράτος δικαίου.
Ωστόσο, απαιτούνται επιπλέον έγκαιρα, ολοκληρωμένα και αποτελεσματικά μέτρα για τη διαφύλαξη των κεφαλαίων και των επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρότι λειτουργεί ένα σύνολο εθνικών και ενωσιακών θεσμικών οργάνων και διαδικασιών για την πρόληψη και τη διερεύνηση της -εν ευρεία εννοία- διαφθοράς στη χρήση των δημόσιων οικονομικών πόρων, το έργο τους δεν αρκεί και σε πολλές περιπτώσεις τα εν λόγω αδικήματα δεν εντοπίζονται. Απαιτούνται επιπλέον εποπτικοί μηχανισμοί που να βασίζονται σε ανοικτά δεδομένα, συμμετοχικότητα, καθώς και σε επέκταση της παρακολούθησης και του ελέγχου, με στόχο την πρόληψη και τον εντοπισμό συστημάτων διαφθοράς.
Η -μεταξύ άλλων- ενεργοποίηση ευρύτερων καναλιών πρόσβασης στην πληροφορία και η εφαρμογή μέτρων για εξωτερική και ανεξάρτητη παρακολούθηση αναμένεται να προωθήσει στρατηγικές και συντονισμένες δράσεις κατά των δικτύων διαφθοράς, ιδίως σε ευαίσθητους τομείς, όπως οι δημόσιες συμβάσεις. Η δράση της Κοινωνίας των Πολιτών ενισχύει το έργο των εθνικών και ευρωπαϊκών και φορέων εποπτείας, παρέχοντας πολύτιμα στοιχεία για περισσότερες και πιο στοχευμένες παρεμβάσεις τους.
To «Σύμφωνο Ακεραιότητας» είναι ένας τέτοιος συμμετοχικός μηχανισμός παρακολούθησης από την Κοινωνία των Πολιτών της εκτέλεσης δημοσίων συμβάσεων σε πραγματικό χρόνο, τον οποίον έθεσε σε εφαρμογή για πρώτη φορά η Διεθνής Διαφάνεια τη δεκαετία του 1990. Δεσμεύει μια αναθέτουσα αρχή και όλους τους υποψήφιους αναδόχους ενός δημόσιου διαγωνισμού να συμμορφωθούν με βέλτιστες πρακτικές και διαδικασίες που διασφαλίζουν τη μέγιστη διαφάνεια. Ένας τρίτος φορέας, συνήθως μια οργάνωση της Κοινωνίας των Πολιτών ή ένας συνασπισμός τέτοιων οργανώσεων, παρακολουθεί τη διαδικασία και ενημερώνει έγκαιρα τους πολίτες και τις αρμόδιες αρχές για τα ευρήματά της, προτείνοντας προληπτικές ή διορθωτικές ενέργειες.
Στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2014-2020, τα «Σύμφωνα Ακεραιότητας» εφαρμόστηκαν για τη διαφύλαξη των ευρωπαϊκών οικονομικών πόρων σε 11 χώρες-μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα- για 18 δημόσιες συμβάσεις, σε διάφορους τομείς, μέσω του προγράμματος “Integrity Pacts: Civil Control Mechanisms for Safeguarding EU Funds – Phase 2″.Το πρόγραμμα εφαρμόζεται πιλοτικά από τη Διεθνή Διαφάνεια και 15 εθνικούς εταίρους, με την χρηματοδότηση της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το 2019, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο αναγνώρισε το «Σύμφωνο Ακεραιότητας» ως «καινοτόμο μέτρο πρόληψης της απάτης», ενώ την ίδια χρονιά το «Σύμφωνο Ακεραιότητας» απέσπασε βραβείο από την Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια στην κατηγορία «Χρηστή Διακυβέρνηση».
Καθίσταται σαφές, επομένως, ότι οι μηχανισμοί που θα διασφαλίσουν ότι το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021-2027 της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα χρηματοδοτήσει όντως την οικονομική πρόοδο και το κράτος δικαίου προς όφελος των πολιτών και όχι των διεφθαρμένων υπάρχουν και είναι στην διάθεση των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των οποίων η ευθύνη είναι αναπόδραστη.
_________________________
1 Η φράση συνδέεται με την αποστολή προσελήνωσης του διαστημόπλοιου Apollo 13 (1970). Παρότι δεν έχει επαληθευθεί ιστορικά ότι η φράση ειπώθηκε στην πραγματικότητα, ωστόσο έγινε διάσημη, καθώς περιλαμβανόταν στο σενάριο της ταινίας “Apollo 13” (1995).
2Βλ. ενδεικτικά τις σχετικές δράσεις της Διεθνούς Διαφάνειας (Ελλάδος): https://www.transparency.gr/joint_letter_mff/
3Βλ. σχετικά και: Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς “Το κράτος δικαίου στην Ελλάδα σήμερα: ανάγκη για ενίσχυσή του ιδίως υπό την απειλή της πανδημίας COVID-19
Αθήνα, 21 Οκτωβρίου 2020
Η πρώτη Έκθεση για το Κράτος Δικαίου στα Κράτη Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης[1], που δημοσιεύθηκε πρόσφατα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, απηχεί πλήρως τις διαχρονικές ανησυχίες και πάγιες θέσεις της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος για την καταπολέμηση της διαφθοράς στη χώρα και, ως εκ τούτου, η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς δεσμεύεται ότι οι προτάσεις βελτίωσης που διατυπώνονται στην έκθεση θα αποτελέσουν προτεραιότητες στο έργο της κατά το επόμενο διάστημα.
Αναλυτικά:
Δικαιοσύνη
Μολονότι, η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναγνωρίζει ότι η χώρα έχει υιοθετήσει σημαντικό αριθμό μεταρρυθμίσεων στη Δικαιοσύνη (αλλαγές στην οργάνωση των δικαστηρίων, μέτρα για τη βελτίωση της διαχείρισης των δικαστηρίων, διεύρυνση της χρήσης εργαλείων τεχνολογίας πληροφοριών στα δικαστήρια και προώθηση εναλλακτικών μηχανισμών επίλυσης διαφορών), που ξεκίνησαν στο πλαίσιο των τριών προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής, ωστόσο, επισημαίνει ότι η εφαρμογή των παραπάνω μέτρων παρουσιάζει μικτά αποτελέσματα και ότι η Δικαιοσύνη συνεχίζει να αντιμετωπίζει προκλήσεις όσον αφορά την ποιότητα και την αποτελεσματικότητά της.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον τρόπο επιλογής των ανωτάτων δικαστικών λειτουργών της χώρας, καθώς και στον χρόνο που απαιτείται για την επίλυση αστικών και διοικητικών διαφορών και για την εκδίκαση ποινικών υποθέσεων.
Η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς, έχοντας ήδη από την αρχή της ελληνικής οικονομικής κρίσης προβάλει λεπτομερώς τις δυστοκίες που παρατηρούνται στην Δικαιοσύνη και έχοντας προτείνει συγκεκριμένες λύσεις[2], θα συνεχίσει να μάχεται για τον εξορθολογισμό αυτού του ιδιαίτερα κρίσιμου για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την οικονομική ανάπτυξη της χώρας θεσμού[3].
Νομικό και θεσμικό πλαίσιο κατά της διαφθοράς
Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναδεικνύει το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει επιτύχει τα τελευταία χρόνια ένα ευρύ φάσμα μεταρρυθμίσεων κατά της διαφθοράς (όπως π.χ. βελτίωση του συντονισμού φορέων επιφορτισμένων με την καταπολέμηση της διαφθοράς, εκσυγχρονισμό του νομικού πλαισίου για τις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων) και ότι συνεχίζει να εφαρμόζει ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο καταπολέμησης της διαφθοράς[4].
Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατυπώνει ορισμένες ανησυχίες για τις επιπτώσεις σε τρέχουσες υποθέσεις δωροδοκίας της τροποποίησης της ποινικής νομοθεσίας που έγινε το 2019[5], ενώ συμμερίζεται πλήρως τις πολλαπλώς προβληθείσες και αρμοδίως υποβληθείσες θέσεις της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος για την ανάγκη ενίσχυσης του νομικού πλαισίου προστασίας των whistleblowers[6] και νομοθετικής ρύθμισης του lobbying[7].
Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης
Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναγνωρίζει τη συνταγματική κατοχύρωση της ελευθερίας της έκφρασης και του δικαιώματος πρόσβασης σε δημόσιες πληροφορίες, καθώς και τη νομοθετική διασφάλιση της πολυφωνίας των ΜΜΕ και της ελευθεροτυπίας[8].
Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των κανόνων που αποσκοπούν στη διασφάλιση της διαφάνειας της ιδιοκτησίας των ΜΜΕ, την επάρκεια των μηχανισμών διασφάλισης του σεβασμού των επαγγελματικών προτύπων της δημοσιογραφίας, την ανεξαρτησία και την επάρκεια των πόρων του ΕΣΡ, καθώς και σχετικά με την αποτελεσματικότητα της ΕΣΗΕΑ.
Η ανάγκη ενίσχυσης του νομικού πλαισίου προστασίας των whistleblowers είναι συναφής και με το εν λόγω πεδίο, καθόσον οι whistleblowers συχνά αποτελούν σημαντικές πηγές για τους δημοσιογράφους.
Θεσμικοί έλεγχοι και ισορροπίες (“checks and balances”)
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει τις προκλήσεις που αναφύονται από τις ισχύουσες πρακτικές νομοθέτησης (π.χ. συχνά παρατηρούνται σύντομος χρόνος δημόσιας διαβούλευσης, καθώς και προσφυγή σε διαδικασίες «επείγοντος» και «κατεπείγοντος»), απόρροια κυρίως των μέτρων που έπρεπε να ληφθούν λόγω της οικονομικής κρίσης[9].
Ως ζωτικής σημασίας για την εύρυθμη λειτουργία της δημοκρατίας αξιολογεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την θέσπιση ενός ολοκληρωμένου και αποτελεσματικού νομικού πλαισίου για την λειτουργία της Κοινωνίας των Πολιτών, το οποίο αποτελεί πάγιο αίτημα και της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος[10], η οποία, με βάση τις αρχές της, λειτουργεί με πρακτικές ακεραιότητας και λογοδοσίας πέραν των εκ του νόμου υποχρεωτικών.
Η πανδημία COVID-19: ένα stress test για το κράτος δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Σημαντικό κεφάλαιο στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί και αυτό περί του αντικτύπου της πανδημίας του COVID-19 στο κράτος δικαίου των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένου ότι όλα τα κράτη μέλη έχουν λάβει έκτακτα μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας και τα περισσότερα έχουν, επίσης, χορηγήσει ειδικές εξουσίες έκτακτης ανάγκης, βάσει συνταγματικών διατάξεων ή νόμων περί προστασίας της δημόσιας υγείας.
Η εν λόγω αλλαγή ή αναστολή των συνήθων θεσμικών ελέγχων και ισορροπιών (“checks and balances”) μπορεί να θέσει ιδιαίτερες προκλήσεις για το κράτος δικαίου, καθώς και τις θεμελιώδεις αρχές και αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ορίζονται στις Συνθήκες της, επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία παρακολουθεί στενά την εφαρμογή των έκτακτων μέτρων, υπογραμμίζοντας ότι τα μέτρα πρέπει να είναι χρονικά περιορισμένα, απολύτως απαραίτητα και αναλογικά και υποκείμενα στον κοινοβουλευτικό και δικαστικό έλεγχο, καθώς και στον έλεγχο των ΜΜΕ και της Κοινωνίας των Πολιτών.
Η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς, από την πρώτη στιγμή του ξεσπάσματος της πανδημίας COVID-19 στη χώρα μας, με δημόσιες ανακοινώσεις και επιστολές της προς τους αρμόδιους Υπουργούς της Κυβέρνησης[11], έχει, μεταξύ άλλων, επισημάνει ότι είναι σημαντικό να διατηρηθεί και να επεκταθεί η διαφάνεια, η ανοικτότητα και η ακεραιότητα σε ολόκληρη τη σφαίρα του δημόσιου βίου.
Η πανδημία καθιστά πρόδηλη τη σημασία της λογοδοσίας και την ανάγκη τακτικής και αξιόπιστης ενημέρωσης από τους δημόσιους θεσμούς και τους ηγέτες της χώρας. Η διαφάνεια και η συνεργασία είναι ζωτικής σημασίας ακόμη περισσότερο κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας. Όλες οι αποφάσεις που λαμβάνονται με έκτακτες και ειδικές διαδικασίες πρέπει να τεκμηριώνονται και να υπόκεινται σε δημόσιο έλεγχο. Η πρόσβαση στις πληροφορίες είναι καίριας σημασίας, ώστε να μπορεί να υπάρξει λογοδοσία στο μέλλον για τις αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα.
Εν κατακλείδι, η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς έχει τονίσει ότι είναι θεμελιώδους σημασίας όλα τα προτεινόμενα μέτρα, οι πολιτικές αντιμετώπισης των επιπτώσεων, αλλά και ο έκτακτος περιορισμός των ατομικών ελευθεριών, να εφαρμοστούν με διαφάνεια, συμμετοχή και λογοδοσία υπέρ του δημόσιου συμφέροντος. Οι έκτακτες συνθήκες δεν δικαιολογούν κανένα συμβιβασμό σε θέματα καλής διακυβέρνησης.
Στοιχεία Επικοινωνίας για τα ΜΜΕ:
Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς
Τηλ. 210 7224940,
e-mail: tihellas@otenet.gr
www.transparency.gr
ΣΗΜΕΙΩΣΗ:
Η Μεθοδολογία της Έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κράτος Δικαίου
Μέσω αυτής της έκθεσης, που συμπεριλαμβάνει και ένα κεφάλαιο για έκαστο εκ των 27 Κρατών Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο στόχος της Επιτροπής είναι να προσδιορίσει την κατάσταση του κράτους δικαίου στα Κράτη Μέλη, με έμφαση σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: το σύστημα δικαιοσύνης, το πλαίσιο κατά της διαφθοράς, τον πλουραλισμό των μέσων ενημέρωσης και άλλους θεσμικούς ελέγχους και ισορροπίες (“checks and balances”). Αυτοί οι τέσσερις τομείς προσδιορίστηκαν στην προπαρασκευαστική διαδικασία ως βασικοί και αλληλένδετοι πυλώνες για τη διασφάλιση του κράτους δικαίου. Τα επιμέρους κεφάλαια για κάθε Κράτος Μέλος βασίζονται σε μια ποιοτική αξιολόγηση που διενήργησε η Επιτροπή, εστιάζοντας σε μια σύνθεση σημαντικών εξελίξεων από τον Ιανουάριο του 2019, με μια σύντομη πραγματική περιγραφή του νομικού και θεσμικού πλαισίου που σχετίζεται με κάθε πυλώνα. Η έκθεση είναι, επίσης, αποτέλεσμα στενής συνεργασίας με τα Κράτη Μέλη, τόσο σε πολιτικό επίπεδο στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και μέσω τεχνικών διμερών συναντήσεων και βασίζεται σε διάφορες πηγές. Πραγματοποιήθηκε, τέλος, διαβούλευση με διάφορους διεθνείς οργανισμούς, οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης ευρωπαϊκά δίκτυα, εθνικές και ευρωπαϊκές οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, καθώς και επαγγελματικές ενώσεις. Αυτή η μεθοδολογία θα γίνει μέρος της ετήσιας διαδικασίας για τον μηχανισμό του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
[1] Διαθέσιμη εδώ: https://ec.europa.eu/info/publications/2020-rule-law-report-communication-and-country-chapters_en
[2] Βλ.ιδίως:
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2013/09/NIS_TI-Greece.pdf
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2013/09/dikaiosini_kai_akeraiotita.pdf
[3] Βλ. ενδεικτικά σχετική δημόσια παρέμβαση της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος:
https://www.transparency.gr/effective-justice-and-entrepreneurship-%ce%b5%ce%ba%ce%b4%ce%ae%ce%bb%cf%89%cf%83%ce%b7-21-2-2018/?fbclid=IwAR1xA_niuIpVyu_cnLX68RLwdvzbLuaZpvEgnzm_7WJOl5mApEWkZli11KQ
[4] Βλ. ενδεικτικά σχετικό έργο της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος:
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2018/10/SDG-Report-Greece-2018.pdf
[5] Βλ. σχετικές δημόσιες παρεμβάσεις της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος:
https://www.transparency.gr/y%cf%80%ce%bf%ce%b2%ce%bf%ce%bb%ce%ae-%ce%b1%cf%80%cf%8c%cf%88%ce%b5%cf%89%ce%bd-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b4%ce%b9%ce%b5%ce%b8%ce%bd%ce%bf%cf%8d%cf%82-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%86%ce%ac%ce%bd%ce%b5%ce%b9/
https://www.transparency.gr/%ce%b5%cf%80%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bb%ce%ae-%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bd-%cf%85%cf%80%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%b3%cf%8c-%ce%b4%ce%b9%ce%ba%ce%b1%ce%b9%ce%bf%cf%83%cf%8d%ce%bd%ce%b7%cf%82-%cf%84%ce%bf/?fbclid=IwAR3yb9k6jY7WjE-A7-NMqTAjZe4wYWxM41LqvcShVfvXORFVhYW_4oh2uOY
[6] Συνοπτική εικόνα του σχετικού έργου της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος διαθέσιμη εδώ: https://www.transparency.gr/ti-kanoume/whistleblowing/
[7] Βλ. σχετικές δημόσιες παρεμβάσεις της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος:
https://www.huffingtonpost.gr/entry/tone-from-the-top-sten-politike-diafaneia-kai-loyodosia-apo-ten-korefe_gr_5d4157f7e4b0d24cde0824b5
https://www.transparency.gr/lobbying-%ce%bc%ce%b5-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%86%ce%ac%ce%bd%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%b5%ce%ba%ce%b4%ce%ae%ce%bb%cf%89%cf%83%ce%b7-23-11-2018/?fbclid=IwAR301csNXx5JhRWmy8DKdNWfAxsWajqNVc2UYnEuY62LbaoQOM8YpnY0HKU
[8] Βλ. ενδεικτικά σχετικό έργο της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος:
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2018/10/SDG-Report-Greece-2018.pdf
[9] Βλ. ενδεικτικά σχετικό έργο της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος:
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2013/09/NIS_TI-Greece.pdf
[10] Βλ. ενδεικτικά:
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2013/09/NIS_TI-Greece.pdf
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2018/10/SDG-Report-Greece-2018.pdf
[11] Διαθέσιμα εδώ:
https://www.transparency.gr/2020/03/23/%cf%83%ce%b5-%ce%b5%cf%80%ce%bf%cf%87%ce%ad%cf%82-%cf%8c%cf%80%cf%89%cf%82-%ce%b1%cf%85%cf%84%ce%ae-%ce%b7-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%86%ce%ac%ce%bd%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b1%ce%b9-%cf%80/
https://www.transparency.gr/2020/03/31/%ce%b1%cf%80%ce%b1%ce%b9%cf%84%ce%b5%ce%af%cf%84%ce%b1%ce%b9-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%86%ce%ac%ce%bd%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%cf%83%cf%85%ce%bc%ce%bc%ce%b5%cf%84%ce%bf%cf%87%ce%ae-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%bb/
https://www.transparency.gr/2020/04/06/%cf%83%cf%85%ce%bc%ce%bc%ce%b1%cf%87%ce%af%ce%b1-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%ce%bd%ce%b1-%ce%b3%ce%af%ce%bd%ce%b5%ce%b9-%cf%84%ce%bf-whistleblowing-%cf%80%ce%b9%ce%bf-%ce%b1%cf%83%cf%86%ce%b1%ce%bb%ce%ad/
Βλ. σχετικά και: https://worldjusticeproject.org/rule-of-law-index/country/Greece
Η έκθεση για την αξιολόγηση της εφαρμογής της Σύμβασης του ΟΟΣΑ κατά της Δωροδοκίας διαπιστώνει ότι η επιβολή μέτρων κατά της δωροδοκίας αλλοδαπών προσώπων είναι συγκλονιστικά χαμηλή μεταξύ των μισών από τις χώρες των G20
Αθήνα, 19 Οκτωβρίου 2020
Ελάχιστοι από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς στον κόσμο ερευνούν ενεργά και τιμωρούν εταιρίες που προβαίνουν σε δωροδοκία στο εξωτερικό, δηλαδή πράξεις ενεργητικής δωροδοκίας αλλοδαπών δημοσίων λειτουργών, στο πλαίσιο διεθνών επιχειρηματικών συναλλαγών, σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας.
Στην έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας με τίτλο “Exporting Corruption2020: Assessing Enforcement of the OECD Anti-Bribery Convention” (“Εξάγοντας διαφθορά 2020: αξιολογώντας την εφαρμογή της Σύμβασης του ΟΟΣΑ κατά της δωροδοκίας”) διαπιστώνεται ότι η ενεργή επιβολή μέτρων και κυρώσεων κατά της δωροδοκίας αλλοδαπών δημοσίων λειτουργών σε διεθνείς επιχειρηματικές συναλλαγές [σημ.: ο όρος αυτός στην συνέχεια του κειμένου θα αναφέρεται ως “αλλοδαπή δωροδοκία” (foreign bribery)] μειώθηκε σημαντικά συγκριτικά με το 2018. Το μερίδιο των παγκόσμιων εξαγωγών από χώρες οι οποίες επιβάλλουν ενεργά μέτρα κατά της δωροδοκίας αλλοδαπών δημόσιων λειτουργών και τη σχετική νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες μειώθηκε κατά περισσότερο από το ένα τρίτο.
Μόνο 4 από τις 47 χώρες, οι οποίες αντιστοιχούν στο 16.5% των παγκόσμιων εξαγωγών, έχουν ενεργά εφαρμόσει την νομοθεσία εναντίον αλλοδαπής δωροδοκίας αλλοδαπών, συγκριτικά με 7 χώρες και το 27% των παγκόσμιων εξαγωγών το 2018.
Οι μεγαλύτεροι παραβάτες
Σύμφωνα με την έκθεση, οι μεγαλύτεροι παγκόσμιοι εξαγωγείς με το χειρότερο ιστορικό είναι η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ολλανδία, η Νότια Κορέα, το Χονγκ Κονγκ, ο Καναδάς, η Ινδία και το Μεξικό.
Για την ακρίβεια, οι περισσότερες χώρες που έχουν αξιολογηθεί (34 από τις 47) δεν εφάρμοσαν σε ικανοποιητικό βαθμό τους νόμους τους για την δωροδοκία αλλοδαπών προσώπων.
«Τα χρήματα που χάθηκαν σε δωροδοκίες αλλοδαπών προσώπων συνιστούν σπατάλη εκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία διαφορετικά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε ζωτικές υπηρεσίες, όπως η φροντίδα της υγείας», είπε η Delia Ferreira Rubio, Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας. «Πάρα πολλές κυβερνήσεις επιλέγουν να κλείνουν τα μάτια τους, όταν οι εταιρίες τους χρησιμοποιούν τη δωροδοκία ως μέσο, για να κερδίσουν δουλειές στις ξένες αγορές. Οι G20 χώρες και άλλες σημαντικές οικονομίες έχουν την υποχρέωση να θέσουν τους κανόνες σε εφαρμογή.»
Η Κίνα, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας του κόσμου, απέτυχε να διεξάγει έστω και μια έρευνα για την δωροδοκία αλλοδαπών μεταξύ του 2016 και 2019, παρότι κινεζικές εταιρείες εμφανίζονται σε πολλά σκάνδαλα και έρευνες άλλων χωρών.
Δύο ακόμη κράτη που δεν είναι μέλη του ΟΟΣΑ αλλά έχουν πολύ σημαντικές εξαγωγές, το Χονγκ Κονγκ και η Ινδία, δεν άνοιξαν ούτε μία έρευνα για αλλοδαπή δωροδοκία από το 2016 έως το 2019. Η Σιγκαπούρη ξεκίνησε μόνο μία έρευνα και ολοκλήρωσε μόνο μια υπόθεση (με υποβολή κυρώσεων) τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ελβετία και το Ισραήλ είναι οι μοναδικές από τις χώρες που έχουν αξιολογηθεί και εξακολουθούν ενεργά να επιβάλουν μέτρα κατά της αλλοδαπής δωροδοκίας.
Αναβαθμισμένες και υποβαθμισμένες χώρες
Από το 2018, 4 χώρες, που αντιστοιχούν στο 12.4%των παγκόσμιων εξαγωγών, υποβιβάστηκαν στην κατάταξη, ενώ 6 χώρες, που αντιστοιχούν στο 6.8% των παγκόσμιων εξαγωγών, βελτιώθηκαν.
Η Γερμανία, η οποία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας με 7.6% των παγκόσμιων εξαγωγών, διεξήγαγε λιγότερες έρευνες και έκλεισε λιγότερες υποθέσεις σχετικών με χρηματισμό στο εξωτερικό. Παρομοίως, η Ιταλία, που περιλαμβάνεται στις 10 κορυφαίες εξαγωγικές χώρες, επέδειξε πτώση, όπως και η Νορβηγία.
Αντιστρόφως, η Γαλλία και η Ισπανία, οι οποίες αντιστοιχούν στο 3.6% των παγκόσμιων εξαγωγών αντιστοίχως, βελτίωσαν την απόδοση τους.
«Παρά τις υποθέσεις μεγάλης διαφθοράς που αφορούν εταιρείες όπως η Airbus, η Odebrecht και πολλές άλλες, η έρευνα μάς δείχνει ότι πολλές χώρες σπανίως ερευνούν δωροδοκία στο εξωτερικό», είπε η Gillian Dell, υπεύθυνη της Διεθνούς Διαφάνειας για την σύνταξη της έκθεσης. «Δυστυχώς, είναι πολύ κοινό για τις επιχειρήσεις σε πλούσιες χώρες να εξάγουν διαφθορά σε φτωχότερες χώρες, υπονομεύοντας τους θεσμούς και την ανάπτυξη. Και καμία χώρα δεν είναι στο απυρόβλητο.»
Η Ελλάδα
Η Ελλάδα έμεινε σταθερή στην κατάταξή της ως χώρα που εμφανίζει περιορισμένη εφαρμογή της Σύμβασης, με την τεχνική καταγραφή μιας νέας υπόθεσης στο υπό διερεύνηση χρονικό διάστημα, αλλά με αρκετές συναφείς πληροφορίες και σημαντικές (και κυμαινόμενες) μεταβολές σε κανονιστικό επίπεδο. Να σημειωθεί ότι, για τις ανάγκες της έκθεσης, ως νέες υποθέσεις λογίζονται εκείνες στις οποίες είτε διεξάγεται ποινική έρευνα είτε έχουν επιβληθεί ποινές, αποκλειομένων των περιπτώσεων αθώωσης ή αυτών που απλώς συνεχίζονται από προηγούμενο διάστημα. Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι η καταγραφή στοιχείων αντιμετωπίζει δυσκολίες, ελλείψει ολοκλήρωσης των ενιαίων συστημάτων στατιστικής της Δικαιοσύνης, παρά την άμεση ανταπόκριση της Κεντρικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών και της Εισαγγελίας Εφετών Θεσσαλονίκης σε σχετικό αίτημα της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος.
«Είναι πολύ σημαντικό για την χώρα μας να επιδείξει επιχειρησιακή ικανότητα και κανονιστική ετοιμότητα για την καταπολέμηση της δωροδοκίας στις διεθνείς επιχειρηματικές συναλλαγές, προκειμένου να ωφεληθεί τόσο το κοινωνικό σύνολο όσο και η διεθνής αξιοπιστία της χώρας. Οι ελληνικές αρχές δεν πρέπει να κλείνουν τα μάτια στη δωροδοκία που διαπράττουν οι ελληνικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό.», τόνισε η Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος, Δρ. Άννα Δαμάσκου.
Διαβάστε τα σχετικά με την Ελλάδα στοιχεία της έκθεσης εδώ (στα αγγλικά)
Συστάσεις
Η Διεθνής Διαφάνεια καλεί όλες τις χώρες που έχουν υπογράψει τη Σύμβαση του ΟΟΣΑ κατά της Δωροδοκίας, καθώς και τους άλλους μεγάλους παγκόσμιους εξαγωγείς, να κάνουν περισσότερα για την καταπολέμηση της δωροδοκίας στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων τα ακόλουθα:
Για την πλήρη λίστα προτάσεων, διαβάστε την αναφορά: https://www.transparency.org/en/exporting–corruption
Διαβάστε την έκθεση (πλήρες κείμενο) (στα αγγλικά)
Διαβάστε την έκθεση (συνοπτική μορφή) (στα αγγλικά)
Δείτε Infographic με τα βασικά στοιχεία της έκθεσης εδώ (στα αγγλικά)
Στοιχεία Επικοινωνίας για τα ΜΜΕ:
Στοιχεία Επικοινωνίας για τα ΜΜΕ:
Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς
Τηλ. 210 7224940,
e-mail: tihellas@otenet.gr
www.transparency.gr
Σχετικά με την Διεθνή Διαφάνεια
Μέσα από παραρτήματα σε περισσότερες από 100 χώρες και μια διεθνή γραμματεία στο Βερολίνο, η Διεθνής Διαφάνεια ηγείται του αγώνα κατά της διαφθοράς τα τελευταία 27 χρόνια.
www.transparency.org
Σχετικά με την Διεθνή Διαφάνεια Ελλάδος
Η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς αποτελεί το ελληνικό παράρτημα της Διεθνούς Διαφάνειας και λειτουργεί στην Ελλάδα από το 1996.
www.transparency.gr
Σχετικά με την έκθεση “Exporting Corruption”
Από το 2005, η σειρά εκθέσεων “Exporting Corruption” της Διεθνούς Διαφάνειας τοποθετεί τις χώρες σε τέσσερις κατηγορίες επιβολής μέτρων κατά της αλλοδαπής δωροδοκίας, σύμφωνα με τον αριθμό των ερευνών και των περιπτώσεων που οι αρχές ανοίγουν και ολοκληρώνουν με κυρώσεις για μια τετραετή περίοδο. Δίνεται διαφορετική βαρύτητα ανάλογα με τα στάδια των μέτρων επιβολής και τη σημασία των περιπτώσεων. Το μερίδιο των χωρών στις παγκόσμιες εξαγωγές επηρεάζει επίσης την θέση τους.
Οι έρευνες και οι περιπτώσεις επιβολής μέτρων ή/και κυρώσεων οι οποίες καταγράφονται και αξιολογούνται στην έκθεση Exporting Corruption είναι σε πρώτο πλάνο αυτές που αφορούν σε πράξεις ενεργητικής δωροδοκίας αλλοδαπών δημοσίων λειτουργών, στο πλαίσιο διεθνών επιχειρηματικών συναλλαγών.
Πρόκειται δηλαδή για τις αξιόποινες πράξεις που στοιχειοθετούν το αντικείμενο της Διεθνούς Σύμβασης του ΟΟΣΑ στις Διεθνείς Επιχειρηματικές Συναλλαγές (κυρωθείσα από την Ελλάδα με τον ν. 2656/1998).
Επομένως, αν π.χ. μία πράξη δωροδοκίας τελεστεί εν γνώσει επιχείρησης χώρας του εξωτερικού στην Ελλάδα με την δωροδοκία Ελλήνων δημοσίων λειτουργών, ερευνάται υπό το πνεύμα της Σύμβασης και, καταρχήν, για τις ανάγκες της έκθεσης Exporting Corruption, ως προς το εάν οι αρχές της ξένης χώρας πραγματοποίησαν έρευνα ή/και επέβαλλαν ποινές για τη συγκεκριμένη υπόθεση, και όχι -σε πρώτη, τουλάχιστον, εκτίμηση- εάν οι ελληνικές αρχές κινητοποιήθηκαν σχετικά.
Κατεβάστε το Δελτίο Τύπου:
Δελτίο Τύπου ΔΔ-Ε Exporting Corruption Report_19_10_2020
Μέτρα για την προστασία του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2021-2027 και των κονδυλίων ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης Next Generation EU (NGEU) από τη διαφθορά και την απάτη προτείνονται σε κοινή δήλωση που συνυπογράφει η Γενική Γραμματεία της Διεθνούς Διαφάνειας (ΔΔ) στο Βερολίνο, το Γραφείο Διασύνδεσης της Διεθνούς Διαφάνειας στην ΕΕ, παραρτήματα της ΔΔ σε κράτη-μέλη της ΕΕ-μεταξύ των οποίων και η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς, και τοπικοί εταίροι τους από τον χώρο της Κοινωνίας των Πολιτών.
Η επιστολή των 27 συνολικά συνυπογραφόντων στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα στους Ευρωπαίους και προτρέπει-υπό το φως της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες (15-16/10/2020)- το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θέσουν σε προτεραιότητα τα μέτρα καταπολέμησης της απάτης και της διαφθοράς για τα κονδύλια που θα εκταμιευθούν μέσω της επόμενης προγραμματικής περιόδου (2021-2027), δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων, ως πρωταρχικό μέσο κατανομής και επένδυσης των ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Διαβάστε το πλήρες κείμενο της επιστολής Joint-statement-on-MFF-20201014_FINAL
Διαβάστε το σχετικό ΔT Δελτίο-Τύπου_Κοινή-δήλωση-φορέων-της-ΚτΠ-για-μέτρα-πρόληψης-προστασία-ευρωπαϊκών-πόρων-MFF2021_2027
Το “Business Integrity Forum” (ΒΙF) αποτελεί μια πρωτοβουλία που έχει αναπτύξει η Διεθνής Διαφάνεια και αφορά στη δημιουργία ενός δικτύου με τη συμμετοχή επιχειρήσεων και οργανισμών, που διακηρύσσουν τη δέσμευσή τους να λειτουργούν με διαφάνεια, υιοθετώντας συγκεκριμένες πολιτικές και πρακτικές χρηστής διακυβέρνησης.
To BIF φιλοδοξεί να αποτελεί έναν ανεπίσημο και οικείο χώρο, ώστε τα μέλη του δικτύου να έχουν πρόσβαση στα εργαλεία και την τεχνογνωσία της Διεθνούς Διαφάνειας, να έχουν ενημερωτικές συζητήσεις, να ανταλλάσσουν πληροφορίες για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σε θέματα εφαρμογής των πολιτικών και των πρακτικών κατά της διαφθοράς, και τέλος να συμμετέχουν στις εκδηλώσεις της ΔΔ-Ε και στο διεθνές δίκτυο αυτής.
Στο πλαίσιο αυτό, η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς αναζητεί εξωτερικό συνεργάτη (“Development Coordinator”), ο οποίος θα ασχοληθεί με την ανάπτυξη του εν λόγω δικτύου εταιρικών μελών, καθώς και με την υποστήριξη που παρέχεται σε αυτό.
Βασικές αρμοδιότητες:
Απαιτούμενα προσόντα:
Υποβολή υποψηφιοτήτων:
Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να αποστείλουν:
μέχρι την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2020 στην ηλεκτρονική διεύθυνση tihellas@otenet.gr με θέμα: «BIF – Eξωτερικός Συνεργάτης».
Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε στην ηλεκτρονική διεύθυνση tihellas@otenet.gr ή/και στο τηλέφωνο 210 7224940.
Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ-ΕΛΛΑΣ σε συνεργασία με τη ΝΟΜΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ διοργανώνουν Σεμινάριο για την έννομη προστασία των Whistleblowers σύμφωνα με την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Ποιούς αφορά
Το Σεμινάριο απευθύνεται σε Δικηγόρους, νομικούς συμβούλους σε φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού φορέα, υπεύθυνους κανονιστικής συμμόρφωσης σε φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού φορέα, υπεύθυνους εσωτερικού ελέγχου σε φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού φορέα, δικαστικούς και εισαγγελικούς λειτουργούς, στελέχη εποπτικών φορέων, δημοσιογράφους.
Γιατί να το επιλέξω
Με την ολοκλήρωση του Σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν αποκτήσει ένα ισχυρό θεμέλιο κατανόησης της έννοιας του whistleblowing, των καλών διεθνών πρακτικών στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, καθώς επίσης και των νομικών, οργανωτικών και τεχνικών προϋποθέσεων για την αποτελεσματική προστασία των whistleblowers στην Ελλάδα.
Διάγραμμα ύλης
Δείτε αναλυτικές πληροφορίες και εγγραφείτε εδώ: https://www.nb.org/greek/nb-ekpedeysi/seminaria-ekp-programmata/h-ennomi-prostasia-ton-whistleblowers-stin-ellada-kai-stin-europaiki-enosi.html
ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ-ΕΛΛΑΣ
Η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς (ΔΔ-Ε) αναζητά υποψηφίους για τη θέση Πολιτικού Μηχανικού (Υδραυλικού)-Εξωτερικού Συνεργάτη αναφορικά με την υλοποίηση του προγράμματος Σύμφωνο Ακεραιότητας (ΣΑ), για 6μηνη απασχόληση (κάλυψη άδειας μητρότητας).
Στo πλαίσιο της εφαρμογή του πρώτου πιλοτικού ΣΑ στην Ελλάδα, η ΔΔ-Ε παρακολουθεί, ως Ανεξάρτητος Παρατηρητής, τις διαδικασίες διενέργειας διαγωνισμού και εκτέλεσης του έργου «ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΟΜΒΡΙΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ ΝΙΚΑΙΑΣ-ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗ ΡΕΝΤΗ ΚΑΙ ΤΑΥΡΟΥ-ΜΟΣΧΑΤΟΥ», με Αναθέτουσα Αρχή την Περιφέρεια Αττικής.
Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του προγράμματος www.integritypact.gr
Δείτε αναλυτικά την περιγραφή της θέσης & τα απαιτούμενα προσόντα εδώ
Eng_Announcement_FINAL_2020
Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα “INTEGRITY PACTS-Civil Control Mechanisms for Safeguarding EU funds, Phase 2″ υλοποιείται με χρηματοδότηση της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης της Ε.Ε. (DG Regional Policy) και προβλέπει την εφαρμογή 18 Συμφώνων Ακεραιότητας σε 11 κράτη-μέλη της ΕΕ.
Καταγγέλλοντας την εξαπάτηση των φορολογουμένων, οι whistleblowers εξοικονομούν δημόσιο χρήμα, που σημαίνει ότι οι πολίτες μπορεί να επωφεληθούν από καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες
Για πολύ κόσμο, η πανδημία έχει καταδείξει τη σημασία των δημόσιων υπηρεσιών, ειδικά των νοσοκομείων και των σχολείων, καθώς και της χρηματοδότησης που τις υποστηρίζει. Κάθε ευρώ μετράει. Η κρίση έχει επίσης καταδείξει ότι, όταν υπάρχει μειωμένη εποπτεία του τρόπου με τον οποίο οι κυβερνήσεις δαπανούν τα χρήματα των φορολογουμένων, οι κίνδυνοι διαφθοράς αυξάνονται.
Οι whistleblowers διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην προστασία του δημόσιου χρήματος. Όταν οι πολίτες καταγγέλλουν καταχρήσεις δημόσιων πόρων, μπορούν να κάνουν πραγματική διαφορά στα χρήματα που πρέπει να δαπανήσουν οι κυβερνήσεις, το οποίο σημαίνει ότι μπορούν να παρέχουν καλύτερες υπηρεσίες.
Υπόθεση στην Τσεχία
Ο κυβερνητικός αξιωματούχος Leo Steiner το είχε καταλάβει αυτό, όταν μίλησε για τη διανομή επιδοτήσεων της ΕΕ στη βορειοδυτική περιοχή της Τσεχίας. Το 2012, εντάχθηκε σε ένα τμήμα αρμόδιο για τη χορήγηση ευρωπαϊκών επιδοτήσεων, ελπίζοντας να βοηθήσει στη χρηματοδότηση πολύ αναγκαίων δημόσιων έργων, όπως σχολεία, πολιτιστικά κέντρα και αθλητικά γήπεδα.
Ωστόσο, ο Steiner γρήγορα άρχισε να έχει υποψίες. Οι επιδοτήσεις δεν φαίνονταν να πηγαίνουν εκεί που υπήρχε περισσότερη ανάγκη. Οι εύπορες περιοχές αποκόμισαν κεφάλαια για υπερτιμημένες εγκαταστάσεις, ενώ οι περιοχές που χρειάζονταν οικονομική στήριξη δεν έλαβαν τίποτα.
Στηρίζοντας την ανάγκη – Καταπολεμώντας την απληστία
Ο Steiner σύντομα κατάλαβε το γιατί. Σε συνεδρίαση της διαχειριστικής επιτροπής του προγράμματος χρηματοδότησης, είδε τα μέλη της να κατανέμουν ανοιχτά δισεκατομμύρια τσέχικες κορώνες πριν από την έκδοση προσκλήσεων για αιτήσεις έργων. Σε μια άλλη συνεδρίαση, είδε το 20% των επιχορηγήσεων ενός έργου να διατίθεται, για να δωροδοκηθούν πρόσωπα που θα λάμβαναν αποφάσεις σχετικά με το ποια έργα θα έπρεπε να προχωρήσουν περαιτέρω.
Με τη βοήθεια του παραρτήματος της Διεθνούς Διαφάνειας Τσεχίας, ο Steiner υπέβαλε αναφορά στην Αστυνομία κατά της Διαφθοράς και συνέλεξε έγγραφα για την έρευνά τους. Αυτά κατέδειξαν προεπιλογή των έργων, παραποιημένες εκθέσεις επιθεώρησης, έναν κατάλογο των προτιμώμενων σχεδίων των πολιτικών και άσκηση πίεσης στους εξωτερικούς αξιολογητές. Κρατικοί λειτουργοί είχαν απειληθεί με απόλυση, αν αρνούνταν να συμμετάσχουν στην απάτη. Πολλοί παραιτήθηκαν.
Διευθυντικά στελέχη προσπάθησαν να αναγκάσουν τον Steiner να αποσύρει τους ισχυρισμούς του. Απειλήθηκε και εγκατέλειψε τη δουλειά του, φοβούμενος για τη ζωή του, πριν υποβάλει ενώπιον των ποινικών δικαστηρίων καταγγελία για χειραγώγηση της διανομής επιχορήγησης. Η κατάθεσή του βοήθησε την αστυνομική έρευνα, η οποία διαπίστωσε ότι υψηλόβαθμοι περιφερειακοί πολιτικοί συνδέονταν στενά με τις τοπικές επιχειρήσεις. Περισσότερα από τα 2/3 των έργων που είχαν ξεκινήσει μέσω του προγράμματος επιχορηγήσεων 20 δισεκατομμυρίων κορώνων (800 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) ήταν αμφισβητήσιμα.
Από το 2013, αρκετοί υψηλόβαθμοι Τσέχοι αξιωματούχοι έχουν καταδικαστεί για δωροδοκία και απάτη. Συνολικά, σχεδόν 30 αξιωματούχοι, πολιτικοί και επιχειρηματίες έχουν κατηγορηθεί για κατάχρηση εξουσίας, χειραγώγηση δημοσίων συμβάσεων, δωροληψία ή διασπάθιση περιουσιακών στοιχείων. Οι δικαστικές υποθέσεις βρίσκονται σε εξέλιξη, αλλά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη επιβάλει πρόστιμο στην Τσεχία για πάνω από 2 δισεκατομμύρια κορώνες (8 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) για διασπάθιση δημόσιων πόρων.
Η υπόθεση συνέβαλε επίσης στην προώθηση της μεταρρύθμισης του συστήματος κατανομής των χρηματοδοτήσεων της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης στη χώρα. Τα χρήματα διατίθενται τώρα από έναν κεντρικό φορέα, απαλλαγμένο από αθέμιτη τοπική επιρροή, ώστε τα κονδύλια να μπορούν να ωφελήσουν καλύτερα τις κοινότητες που πραγματικά τα χρειάζονται.
Προφυλάσσοντας τους δημόσιους προϋπολογισμούς από υπεξαίρεση
Χωρίς κατάλληλη εποπτεία, τα σημαντικά ποσά που διατίθενται στους δημόσιους προϋπολογισμούς μπορούν να δημιουργήσουν αναρίθμητες ευκαιρίες για τους επιτήδειους, ώστε να τα διοχετεύσουν προς όφελός τους.
Υπόθεση στην Ονδούρα
Τον Νοέμβριο του 2015, διερευνώντας μια αναφορά ενός whistleblower στην Ονδούρα σχετικά με αγορές φαρμάκων στο νοσοκομείο Santa Bárbara, η Διεθνής Διαφάνεια ανακάλυψε ότι οι διευθυντές νοσοκομείων χειραγωγούσαν μια διαδικασία υποβολής προσφορών αξίας άνω των 100.000 δολαρίων ΗΠΑ. Σε αντίθεση με τους κανονισμούς, «έσπασαν» τις αγορές σε μικρότερες παρτίδες, αποφεύγοντας έτσι το όριο που ενεργοποιεί την εφαρμογή αυστηρών κανόνων περί ανοιχτών δημόσιων διαγωνισμών και, στη συνέχεια, ανέθεσαν και τις επτά συμβάσεις στην ίδια επιχείρηση.
Διαπιστώνοντας ότι οι άλλες εταιρείες υποβολής προσφορών δεν ήταν καταχωρημένες, και υποψιαζόμενο ότι δεν υπήρχαν, το παράρτημα της Διεθνούς Διαφάνειας στην Ονδούρα επικοινώνησε με τις εθνικές αρχές. Το 2017, η αστυνομία πραγματοποίησε επιδρομή στο νοσοκομείο, κατάσχοντας έγγραφα και συλλαμβάνοντας 7 διευθυντές. Εξ αυτών 3 είχαν υπογράψει αποδείξεις για τα φάρμακα και την εγκεκριμένη πληρωμή, αλλά η απογραφή του νοσοκομείου έδειξε ότι τα φάρμακα δεν είχαν παραδοθεί ποτέ, στερώντας έτσι από τους ασθενείς τα απαραίτητα φάρμακα. Εξ αυτών 2, συμπεριλαμβανομένου του διευθυντή του νοσοκομείου, έχουν καταδικαστεί μέχρι στιγμής, έκαστος σε 7 χρόνια φυλάκιση.
Υπόθεση στην Αργεντινή
Ομοίως, whistleblowers στην Αργεντινή ισχυρίστηκαν ότι ανώτεροι αξιωματούχοι του Εθνικού Τεχνολογικού Πανεπιστημίου εξέτρεψαν κεφάλαια αξίας 14 εκατομμυρίων πέσος (2,7 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) από δημόσια σύμβαση για την παρακολούθηση ενός σχεδίου δημοσίων έργων. Τα δικαστήρια αποφάσισαν, το 2019, ότι ο κοσμήτορας και ο διαχειριστής του πανεπιστημίου πρέπει να λογοδοτήσουν για τα κονδύλια, τα οποία προορίζονταν για τη στήριξη ενός προγράμματος βοήθειας για οικογένειες που μαστίζονταν από την ανεργία.
Υπόθεση στην Ισπανία
Αψηφώντας τις απειλές για να αποκαλυφθεί η διαφθορά
Οι whistleblowers διαδραματίζουν σαφώς ζωτικό ρόλο στη διασφάλιση των χρημάτων των φορολογουμένων, ώστε αυτά να κατευθύνονται εκεί που πρέπει. Ωστόσο, το ενδεχόμενο αντιποίνων σημαίνει ότι η πορεία των whistleblowers είναι συχνά υπερβολικά δύσκολη και αυτό μπορεί να αποθαρρύνει κάποιους από το να να μιλήσουν. Για πάνω από 20 χρόνια, η Ana Garrido Ramos εργαζόταν στο δημαρχείο της Boadilla del Monte, κοντά στη Μαδρίτη. Το 2007, οι διευθυντές της άρχισαν να την πιέζουν να υπογράψει παράνομες συμβάσεις, που περιλάμβαναν πληρωμές προς όφελος πολιτικών. Όταν αρνήθηκε, προσπάθησαν να την δωροδοκήσουν, χωρίς επιτυχία. Στη συνέχεια, άρχισε να βιώνει σοβαρή παρενόχληση.
Υποψιαζόμενη εκτεταμένες ατασθαλίες, η Garrido Ramos ερεύνησε την υπόθεση. Σύντομα, ανακάλυψε ένα εθνικό δίκτυο διαφθοράς, και, το 2009, παρουσίασε ένα φάκελο 300 σελίδων στην Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς.
Συγκεκριμένα, η Garrido Ramos αποκάλυψε αυτό που έγινε γνωστό ως υπόθεση ” Gürtel”, ήτοι το μεγαλύτερο σκάνδαλο διαφθοράς στη ιστορία της Ισπανίας ως δημοκρατίας. Οδήγησε στη σύλληψη πολλών υψηλόβαθμων πολιτικών του τότε κυβερνώντος Λαϊκού Κόμματος της χώρας, για δωροδοκίες, ξέπλυμα χρήματος και φορολογική απάτη. Το 2018, το σκάνδαλο ανάγκασε τον πρωθυπουργό Mariano Rajoy να παραιτηθεί και η κυβέρνησή του έπεσε.
Η Garrido Ramos κατέθεσε στο δικαστήριο και δεν παραιτήθηκε ποτέ από τη μακρά εκστρατεία της κατά της εκτεταμένης παράνομης χρήσης των χρημάτων των Ισπανών φορολογουμένων. Αντίθετα, έκανε μεγάλες θυσίες, αποκτώντας εχθρούς και υποφέροντας από απειλές και εκφοβισμό. Έκτοτε, κάνει εκστρατεία για την ολοκληρωμένη προστασία των whistleblowers.
Αν δεν είχε το θάρρος και την επιμονή να υποστηρίξει την υπόθεση, ο λαός της Ισπανίας θα μπορούσε ακόμα να χάνει εκατομμύρια ευρώ, για να πλουτίζουν διεφθαρμένoι επιχειρηματίες και πολιτικοί. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι ζωτικής σημασίας οι whistleblowers να αισθάνονται αρκετά ασφαλείς, ώστε να καταγγέλλουν αδικοπραξίες.
Κάνοντας όλους να αισθάνονται ασφαλείς ώστε να καταγγέλλουν
Η υπόθεση της Anna Garrido Ramos υπογραμμίζει τη μοναδική θέση των κρατικών λειτουργών να αναφέρουν παρασκηνιακές ατασθαλίες. Οι άνθρωποι που εξαπατούν δημόσιους φορείς κρύβουν προσεκτικά τα παραπτώματά τους, που σημαίνει ότι οι whistleblowers είναι συχνά απαραίτητοι για την αποκάλυψη της αλήθειας. Ως εκ τούτου, οι δημόσιοι φορείς πρέπει να τους ενθαρρύνουν και να τους προστατεύουν.
Οι εργοδότες και οι εποπτικές αρχές πρέπει να προσφέρουν σαφείς, εμπιστευτικούς διαύλους υποβολής αναφορών και να διερευνούν αποτελεσματικά τις εν λόγω αναφορές. Οι χώρες πρέπει να υιοθετήσουν τη νομοθεσία εκείνη που προβλέπει τέτοιους μηχανισμούς και διασφαλίζει την προστασία των whistleblowers από αντίποινα.
Για να λειτουργήσει σωστά, το whistleblowing απαιτεί μια κουλτούρα υποστήριξης από τους πολίτες, ώστε όποιος έχει πληροφορία για παρανομία να αισθάνεται ασφάλεια να καταγγείλει. Οι δημόσιες υπηρεσίες που εκτιμάμε και χρειαζόμαστε εξαρτώνται από αυτό.
Πηγή: https://www.transparency.org/en/blog/exposing-the-truth-to-save-taxpayers-money