#Μιλήστε: Συμμαχία Οργανώσεων Κοινωνίας Πολιτών και Εργαζομένων για την αποτελεσματική προστασία των whistleblowers
Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 2020
Με πρωτοβουλία της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος, του Vouliwatch και του Reporters United, οι συνυπογράφουσες οργανώσεις καλούμε την Κυβέρνηση και ιδιαίτερα το Υπουργείο Δικαιοσύνης να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες για τη διαμόρφωση ενός ισχυρού, συμπεριληπτικού, προοδευτικού και σύγχρονου θεσμικού πλαισίου προστασίας των whistleblowers.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, αντιλαμβανόμενη τους κινδύνους που εγκυμονεί η έλλειψη ισχυρού νομικού πλαισίου για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος, εξέδωσε την Οδηγία 2019/1937 για την προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβάσεις του δικαίου της Ένωσης (whistleblowers). Η Οδηγία παρέχει μια σειρά από ελάχιστα κοινά πρότυπα, επί τη βάσει των οποίων και η Ελλάδα καλείται να σχεδιάσει ένα αποτελεσματικό σύστημα προστασίας έως το τέλος Δεκεμβρίου του 2021.
Η Οδηγία της Ε.Ε. αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό του σχετικού ελληνικού νομικού πλαισίου αλλά και ένα σημαντικό βήμα προς την καταπολέμηση της διαφθοράς, που συνιστά ανασταλτικό παράγοντα για την πλήρη εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ευημερία του τόπου μας.
Η διαμόρφωση ισχυρού νομικού πλαισίου είναι υπόθεση όλων μας. Ήρθε η ώρα κράτος και κοινωνία των πολιτών να συζητήσουμε ανοιχτά και να συνδιαμορφώσουμε ένα ισχυρό πλαίσιο προστασίας των εργαζομένων και όσων τελούν υπό την υποχρέωση εμπιστευτικότητας και οι οποίοι/ες μιλούν εναντίον της διαφθοράς, της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άλλων ζητημάτων δημοσίου συμφέροντος.
Στις 11 Νοεμβρίου αποστείλαμε επιστολή προς την Κυβέρνηση και το Υπουργείο Δικαιοσύνης, με την οποία αιτηθήκαμε να «ανοίξουν» την νομοπαρασκευαστική διαδικασία, προκειμένου να διαμορφώσουμε από κοινού την πρώτη έκδοση του σχεδίου νόμου για την αποτελεσματική και σύγχρονη προστασία των whistleblowers στην Ελλάδα.3
Το whistleblowing έχει αποδειχθεί ένα ισχυρό εργαλείο στην πρόληψη και καταπολέμηση δράσεων που υποσκάπτουν το δημόσιο συμφέρον. Οι δημόσιες αρχές, οι θεσμοί αλλά και ιδιωτικοί φορείς οφείλουν να προστατεύουν όσους/-ες καταγγέλλουν εγκαίρως παραβάσεις της νομοθεσίας, ενισχύοντας έτσι τη διαφάνεια και τη λογοδοσία της διοίκησης αλλά και του οικονομικοπολιτικού συστήματος ενώ παράλληλα πρέπει να ενθαρρύνεται και να κατοχυρώνεται η δυνατότητα προσφυγής του καταγγέλλοντος στα ΜΜΕ, εφόσον δεν εμπιστεύεται άλλους διαύλους. Πόσες περιπτώσεις παράνομων πρακτικών θα είχαν αποτραπεί αν οι εργαζόμενοι/-ες ενθαρρύνονταν να μιλήσουν;
Οι έρευνες δείχνουν ότι 6 στους 10 Ευρωπαίους πολίτες νιώθουν ότι είναι καθήκον τους να καταγγείλουν παραβάσεις, αλλά φοβούνται και αισθάνονται απροστάτευτοι (Global Corruption Barometer). Προκειμένου να τους ενθαρρύνουμε να προχωρούν σε αναφορές,και να νιώθουν ασφαλείς κάνοντάς το, είναι κρίσιμο να θεσπισθεί ένα στιβαρό νομικό πλαίσιο προστασίας, τόσο έναντι τυχόν αντιποίνων από την εργοδοσία τους (απόλυση, δυσμενής μεταχείριση, απειλές για τη ζωή τους κ.ο.κ.) όσο και με την οικονομική ενίσχυσή τους. Η ενσωμάτωση της Οδηγίας συνιστά μια εξαιρετική ευκαιρία για την Ελλάδα να καινοτομήσει στη δημιουργία ενός πλαισίου αποτελεσματικής προστασίας των whistleblowers και να πρωτοστατήσει στη μάχη για την καταπολέμηση της διαφθοράς σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικά τις θέσεις μας για την αποτελεσματική νομοθετική προστασία των whistleblowers εδώ:
Διαβάστε ολόκληρη την επιστολή εδώ:
Oργανώσεις και φορείς που συνυπογράφουν:
Κατηγορία: Δελτία Τύπου
Αθήνα, 21 Οκτωβρίου 2020
Η πρώτη Έκθεση για το Κράτος Δικαίου στα Κράτη Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης[1], που δημοσιεύθηκε πρόσφατα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, απηχεί πλήρως τις διαχρονικές ανησυχίες και πάγιες θέσεις της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος για την καταπολέμηση της διαφθοράς στη χώρα και, ως εκ τούτου, η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς δεσμεύεται ότι οι προτάσεις βελτίωσης που διατυπώνονται στην έκθεση θα αποτελέσουν προτεραιότητες στο έργο της κατά το επόμενο διάστημα.
Αναλυτικά:
Δικαιοσύνη
Μολονότι, η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναγνωρίζει ότι η χώρα έχει υιοθετήσει σημαντικό αριθμό μεταρρυθμίσεων στη Δικαιοσύνη (αλλαγές στην οργάνωση των δικαστηρίων, μέτρα για τη βελτίωση της διαχείρισης των δικαστηρίων, διεύρυνση της χρήσης εργαλείων τεχνολογίας πληροφοριών στα δικαστήρια και προώθηση εναλλακτικών μηχανισμών επίλυσης διαφορών), που ξεκίνησαν στο πλαίσιο των τριών προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής, ωστόσο, επισημαίνει ότι η εφαρμογή των παραπάνω μέτρων παρουσιάζει μικτά αποτελέσματα και ότι η Δικαιοσύνη συνεχίζει να αντιμετωπίζει προκλήσεις όσον αφορά την ποιότητα και την αποτελεσματικότητά της.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον τρόπο επιλογής των ανωτάτων δικαστικών λειτουργών της χώρας, καθώς και στον χρόνο που απαιτείται για την επίλυση αστικών και διοικητικών διαφορών και για την εκδίκαση ποινικών υποθέσεων.
Η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς, έχοντας ήδη από την αρχή της ελληνικής οικονομικής κρίσης προβάλει λεπτομερώς τις δυστοκίες που παρατηρούνται στην Δικαιοσύνη και έχοντας προτείνει συγκεκριμένες λύσεις[2], θα συνεχίσει να μάχεται για τον εξορθολογισμό αυτού του ιδιαίτερα κρίσιμου για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την οικονομική ανάπτυξη της χώρας θεσμού[3].
Νομικό και θεσμικό πλαίσιο κατά της διαφθοράς
Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναδεικνύει το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει επιτύχει τα τελευταία χρόνια ένα ευρύ φάσμα μεταρρυθμίσεων κατά της διαφθοράς (όπως π.χ. βελτίωση του συντονισμού φορέων επιφορτισμένων με την καταπολέμηση της διαφθοράς, εκσυγχρονισμό του νομικού πλαισίου για τις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων) και ότι συνεχίζει να εφαρμόζει ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο καταπολέμησης της διαφθοράς[4].
Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατυπώνει ορισμένες ανησυχίες για τις επιπτώσεις σε τρέχουσες υποθέσεις δωροδοκίας της τροποποίησης της ποινικής νομοθεσίας που έγινε το 2019[5], ενώ συμμερίζεται πλήρως τις πολλαπλώς προβληθείσες και αρμοδίως υποβληθείσες θέσεις της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος για την ανάγκη ενίσχυσης του νομικού πλαισίου προστασίας των whistleblowers[6] και νομοθετικής ρύθμισης του lobbying[7].
Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης
Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναγνωρίζει τη συνταγματική κατοχύρωση της ελευθερίας της έκφρασης και του δικαιώματος πρόσβασης σε δημόσιες πληροφορίες, καθώς και τη νομοθετική διασφάλιση της πολυφωνίας των ΜΜΕ και της ελευθεροτυπίας[8].
Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των κανόνων που αποσκοπούν στη διασφάλιση της διαφάνειας της ιδιοκτησίας των ΜΜΕ, την επάρκεια των μηχανισμών διασφάλισης του σεβασμού των επαγγελματικών προτύπων της δημοσιογραφίας, την ανεξαρτησία και την επάρκεια των πόρων του ΕΣΡ, καθώς και σχετικά με την αποτελεσματικότητα της ΕΣΗΕΑ.
Η ανάγκη ενίσχυσης του νομικού πλαισίου προστασίας των whistleblowers είναι συναφής και με το εν λόγω πεδίο, καθόσον οι whistleblowers συχνά αποτελούν σημαντικές πηγές για τους δημοσιογράφους.
Θεσμικοί έλεγχοι και ισορροπίες (“checks and balances”)
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει τις προκλήσεις που αναφύονται από τις ισχύουσες πρακτικές νομοθέτησης (π.χ. συχνά παρατηρούνται σύντομος χρόνος δημόσιας διαβούλευσης, καθώς και προσφυγή σε διαδικασίες «επείγοντος» και «κατεπείγοντος»), απόρροια κυρίως των μέτρων που έπρεπε να ληφθούν λόγω της οικονομικής κρίσης[9].
Ως ζωτικής σημασίας για την εύρυθμη λειτουργία της δημοκρατίας αξιολογεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την θέσπιση ενός ολοκληρωμένου και αποτελεσματικού νομικού πλαισίου για την λειτουργία της Κοινωνίας των Πολιτών, το οποίο αποτελεί πάγιο αίτημα και της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος[10], η οποία, με βάση τις αρχές της, λειτουργεί με πρακτικές ακεραιότητας και λογοδοσίας πέραν των εκ του νόμου υποχρεωτικών.
Η πανδημία COVID-19: ένα stress test για το κράτος δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Σημαντικό κεφάλαιο στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί και αυτό περί του αντικτύπου της πανδημίας του COVID-19 στο κράτος δικαίου των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένου ότι όλα τα κράτη μέλη έχουν λάβει έκτακτα μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας και τα περισσότερα έχουν, επίσης, χορηγήσει ειδικές εξουσίες έκτακτης ανάγκης, βάσει συνταγματικών διατάξεων ή νόμων περί προστασίας της δημόσιας υγείας.
Η εν λόγω αλλαγή ή αναστολή των συνήθων θεσμικών ελέγχων και ισορροπιών (“checks and balances”) μπορεί να θέσει ιδιαίτερες προκλήσεις για το κράτος δικαίου, καθώς και τις θεμελιώδεις αρχές και αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ορίζονται στις Συνθήκες της, επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία παρακολουθεί στενά την εφαρμογή των έκτακτων μέτρων, υπογραμμίζοντας ότι τα μέτρα πρέπει να είναι χρονικά περιορισμένα, απολύτως απαραίτητα και αναλογικά και υποκείμενα στον κοινοβουλευτικό και δικαστικό έλεγχο, καθώς και στον έλεγχο των ΜΜΕ και της Κοινωνίας των Πολιτών.
Η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς, από την πρώτη στιγμή του ξεσπάσματος της πανδημίας COVID-19 στη χώρα μας, με δημόσιες ανακοινώσεις και επιστολές της προς τους αρμόδιους Υπουργούς της Κυβέρνησης[11], έχει, μεταξύ άλλων, επισημάνει ότι είναι σημαντικό να διατηρηθεί και να επεκταθεί η διαφάνεια, η ανοικτότητα και η ακεραιότητα σε ολόκληρη τη σφαίρα του δημόσιου βίου.
Η πανδημία καθιστά πρόδηλη τη σημασία της λογοδοσίας και την ανάγκη τακτικής και αξιόπιστης ενημέρωσης από τους δημόσιους θεσμούς και τους ηγέτες της χώρας. Η διαφάνεια και η συνεργασία είναι ζωτικής σημασίας ακόμη περισσότερο κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας. Όλες οι αποφάσεις που λαμβάνονται με έκτακτες και ειδικές διαδικασίες πρέπει να τεκμηριώνονται και να υπόκεινται σε δημόσιο έλεγχο. Η πρόσβαση στις πληροφορίες είναι καίριας σημασίας, ώστε να μπορεί να υπάρξει λογοδοσία στο μέλλον για τις αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα.
Εν κατακλείδι, η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς έχει τονίσει ότι είναι θεμελιώδους σημασίας όλα τα προτεινόμενα μέτρα, οι πολιτικές αντιμετώπισης των επιπτώσεων, αλλά και ο έκτακτος περιορισμός των ατομικών ελευθεριών, να εφαρμοστούν με διαφάνεια, συμμετοχή και λογοδοσία υπέρ του δημόσιου συμφέροντος. Οι έκτακτες συνθήκες δεν δικαιολογούν κανένα συμβιβασμό σε θέματα καλής διακυβέρνησης.
Στοιχεία Επικοινωνίας για τα ΜΜΕ:
Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς
Τηλ. 210 7224940,
e-mail: tihellas@otenet.gr
www.transparency.gr
ΣΗΜΕΙΩΣΗ:
Η Μεθοδολογία της Έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κράτος Δικαίου
Μέσω αυτής της έκθεσης, που συμπεριλαμβάνει και ένα κεφάλαιο για έκαστο εκ των 27 Κρατών Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο στόχος της Επιτροπής είναι να προσδιορίσει την κατάσταση του κράτους δικαίου στα Κράτη Μέλη, με έμφαση σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: το σύστημα δικαιοσύνης, το πλαίσιο κατά της διαφθοράς, τον πλουραλισμό των μέσων ενημέρωσης και άλλους θεσμικούς ελέγχους και ισορροπίες (“checks and balances”). Αυτοί οι τέσσερις τομείς προσδιορίστηκαν στην προπαρασκευαστική διαδικασία ως βασικοί και αλληλένδετοι πυλώνες για τη διασφάλιση του κράτους δικαίου. Τα επιμέρους κεφάλαια για κάθε Κράτος Μέλος βασίζονται σε μια ποιοτική αξιολόγηση που διενήργησε η Επιτροπή, εστιάζοντας σε μια σύνθεση σημαντικών εξελίξεων από τον Ιανουάριο του 2019, με μια σύντομη πραγματική περιγραφή του νομικού και θεσμικού πλαισίου που σχετίζεται με κάθε πυλώνα. Η έκθεση είναι, επίσης, αποτέλεσμα στενής συνεργασίας με τα Κράτη Μέλη, τόσο σε πολιτικό επίπεδο στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και μέσω τεχνικών διμερών συναντήσεων και βασίζεται σε διάφορες πηγές. Πραγματοποιήθηκε, τέλος, διαβούλευση με διάφορους διεθνείς οργανισμούς, οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης ευρωπαϊκά δίκτυα, εθνικές και ευρωπαϊκές οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, καθώς και επαγγελματικές ενώσεις. Αυτή η μεθοδολογία θα γίνει μέρος της ετήσιας διαδικασίας για τον μηχανισμό του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
[1] Διαθέσιμη εδώ: https://ec.europa.eu/info/publications/2020-rule-law-report-communication-and-country-chapters_en
[2] Βλ.ιδίως:
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2013/09/NIS_TI-Greece.pdf
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2013/09/dikaiosini_kai_akeraiotita.pdf
[3] Βλ. ενδεικτικά σχετική δημόσια παρέμβαση της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος:
https://www.transparency.gr/effective-justice-and-entrepreneurship-%ce%b5%ce%ba%ce%b4%ce%ae%ce%bb%cf%89%cf%83%ce%b7-21-2-2018/?fbclid=IwAR1xA_niuIpVyu_cnLX68RLwdvzbLuaZpvEgnzm_7WJOl5mApEWkZli11KQ
[4] Βλ. ενδεικτικά σχετικό έργο της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος:
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2018/10/SDG-Report-Greece-2018.pdf
[5] Βλ. σχετικές δημόσιες παρεμβάσεις της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος:
https://www.transparency.gr/y%cf%80%ce%bf%ce%b2%ce%bf%ce%bb%ce%ae-%ce%b1%cf%80%cf%8c%cf%88%ce%b5%cf%89%ce%bd-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b4%ce%b9%ce%b5%ce%b8%ce%bd%ce%bf%cf%8d%cf%82-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%86%ce%ac%ce%bd%ce%b5%ce%b9/
https://www.transparency.gr/%ce%b5%cf%80%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bb%ce%ae-%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bd-%cf%85%cf%80%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%b3%cf%8c-%ce%b4%ce%b9%ce%ba%ce%b1%ce%b9%ce%bf%cf%83%cf%8d%ce%bd%ce%b7%cf%82-%cf%84%ce%bf/?fbclid=IwAR3yb9k6jY7WjE-A7-NMqTAjZe4wYWxM41LqvcShVfvXORFVhYW_4oh2uOY
[6] Συνοπτική εικόνα του σχετικού έργου της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος διαθέσιμη εδώ: https://www.transparency.gr/ti-kanoume/whistleblowing/
[7] Βλ. σχετικές δημόσιες παρεμβάσεις της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος:
https://www.huffingtonpost.gr/entry/tone-from-the-top-sten-politike-diafaneia-kai-loyodosia-apo-ten-korefe_gr_5d4157f7e4b0d24cde0824b5
https://www.transparency.gr/lobbying-%ce%bc%ce%b5-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%86%ce%ac%ce%bd%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%b5%ce%ba%ce%b4%ce%ae%ce%bb%cf%89%cf%83%ce%b7-23-11-2018/?fbclid=IwAR301csNXx5JhRWmy8DKdNWfAxsWajqNVc2UYnEuY62LbaoQOM8YpnY0HKU
[8] Βλ. ενδεικτικά σχετικό έργο της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος:
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2018/10/SDG-Report-Greece-2018.pdf
[9] Βλ. ενδεικτικά σχετικό έργο της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος:
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2013/09/NIS_TI-Greece.pdf
[10] Βλ. ενδεικτικά:
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2013/09/NIS_TI-Greece.pdf
https://www.transparency.gr/wp-content/uploads/2018/10/SDG-Report-Greece-2018.pdf
[11] Διαθέσιμα εδώ:
https://www.transparency.gr/2020/03/23/%cf%83%ce%b5-%ce%b5%cf%80%ce%bf%cf%87%ce%ad%cf%82-%cf%8c%cf%80%cf%89%cf%82-%ce%b1%cf%85%cf%84%ce%ae-%ce%b7-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%86%ce%ac%ce%bd%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b1%ce%b9-%cf%80/
https://www.transparency.gr/2020/03/31/%ce%b1%cf%80%ce%b1%ce%b9%cf%84%ce%b5%ce%af%cf%84%ce%b1%ce%b9-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%86%ce%ac%ce%bd%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%cf%83%cf%85%ce%bc%ce%bc%ce%b5%cf%84%ce%bf%cf%87%ce%ae-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%bb/
https://www.transparency.gr/2020/04/06/%cf%83%cf%85%ce%bc%ce%bc%ce%b1%cf%87%ce%af%ce%b1-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%ce%bd%ce%b1-%ce%b3%ce%af%ce%bd%ce%b5%ce%b9-%cf%84%ce%bf-whistleblowing-%cf%80%ce%b9%ce%bf-%ce%b1%cf%83%cf%86%ce%b1%ce%bb%ce%ad/
Βλ. σχετικά και: https://worldjusticeproject.org/rule-of-law-index/country/Greece
Η έκθεση για την αξιολόγηση της εφαρμογής της Σύμβασης του ΟΟΣΑ κατά της Δωροδοκίας διαπιστώνει ότι η επιβολή μέτρων κατά της δωροδοκίας αλλοδαπών προσώπων είναι συγκλονιστικά χαμηλή μεταξύ των μισών από τις χώρες των G20
Αθήνα, 19 Οκτωβρίου 2020
Ελάχιστοι από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς στον κόσμο ερευνούν ενεργά και τιμωρούν εταιρίες που προβαίνουν σε δωροδοκία στο εξωτερικό, δηλαδή πράξεις ενεργητικής δωροδοκίας αλλοδαπών δημοσίων λειτουργών, στο πλαίσιο διεθνών επιχειρηματικών συναλλαγών, σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας.
Στην έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας με τίτλο “Exporting Corruption2020: Assessing Enforcement of the OECD Anti-Bribery Convention” (“Εξάγοντας διαφθορά 2020: αξιολογώντας την εφαρμογή της Σύμβασης του ΟΟΣΑ κατά της δωροδοκίας”) διαπιστώνεται ότι η ενεργή επιβολή μέτρων και κυρώσεων κατά της δωροδοκίας αλλοδαπών δημοσίων λειτουργών σε διεθνείς επιχειρηματικές συναλλαγές [σημ.: ο όρος αυτός στην συνέχεια του κειμένου θα αναφέρεται ως “αλλοδαπή δωροδοκία” (foreign bribery)] μειώθηκε σημαντικά συγκριτικά με το 2018. Το μερίδιο των παγκόσμιων εξαγωγών από χώρες οι οποίες επιβάλλουν ενεργά μέτρα κατά της δωροδοκίας αλλοδαπών δημόσιων λειτουργών και τη σχετική νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες μειώθηκε κατά περισσότερο από το ένα τρίτο.
Μόνο 4 από τις 47 χώρες, οι οποίες αντιστοιχούν στο 16.5% των παγκόσμιων εξαγωγών, έχουν ενεργά εφαρμόσει την νομοθεσία εναντίον αλλοδαπής δωροδοκίας αλλοδαπών, συγκριτικά με 7 χώρες και το 27% των παγκόσμιων εξαγωγών το 2018.
Οι μεγαλύτεροι παραβάτες
Σύμφωνα με την έκθεση, οι μεγαλύτεροι παγκόσμιοι εξαγωγείς με το χειρότερο ιστορικό είναι η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ολλανδία, η Νότια Κορέα, το Χονγκ Κονγκ, ο Καναδάς, η Ινδία και το Μεξικό.
Για την ακρίβεια, οι περισσότερες χώρες που έχουν αξιολογηθεί (34 από τις 47) δεν εφάρμοσαν σε ικανοποιητικό βαθμό τους νόμους τους για την δωροδοκία αλλοδαπών προσώπων.
«Τα χρήματα που χάθηκαν σε δωροδοκίες αλλοδαπών προσώπων συνιστούν σπατάλη εκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία διαφορετικά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε ζωτικές υπηρεσίες, όπως η φροντίδα της υγείας», είπε η Delia Ferreira Rubio, Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας. «Πάρα πολλές κυβερνήσεις επιλέγουν να κλείνουν τα μάτια τους, όταν οι εταιρίες τους χρησιμοποιούν τη δωροδοκία ως μέσο, για να κερδίσουν δουλειές στις ξένες αγορές. Οι G20 χώρες και άλλες σημαντικές οικονομίες έχουν την υποχρέωση να θέσουν τους κανόνες σε εφαρμογή.»
Η Κίνα, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας του κόσμου, απέτυχε να διεξάγει έστω και μια έρευνα για την δωροδοκία αλλοδαπών μεταξύ του 2016 και 2019, παρότι κινεζικές εταιρείες εμφανίζονται σε πολλά σκάνδαλα και έρευνες άλλων χωρών.
Δύο ακόμη κράτη που δεν είναι μέλη του ΟΟΣΑ αλλά έχουν πολύ σημαντικές εξαγωγές, το Χονγκ Κονγκ και η Ινδία, δεν άνοιξαν ούτε μία έρευνα για αλλοδαπή δωροδοκία από το 2016 έως το 2019. Η Σιγκαπούρη ξεκίνησε μόνο μία έρευνα και ολοκλήρωσε μόνο μια υπόθεση (με υποβολή κυρώσεων) τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ελβετία και το Ισραήλ είναι οι μοναδικές από τις χώρες που έχουν αξιολογηθεί και εξακολουθούν ενεργά να επιβάλουν μέτρα κατά της αλλοδαπής δωροδοκίας.
Αναβαθμισμένες και υποβαθμισμένες χώρες
Από το 2018, 4 χώρες, που αντιστοιχούν στο 12.4%των παγκόσμιων εξαγωγών, υποβιβάστηκαν στην κατάταξη, ενώ 6 χώρες, που αντιστοιχούν στο 6.8% των παγκόσμιων εξαγωγών, βελτιώθηκαν.
Η Γερμανία, η οποία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας με 7.6% των παγκόσμιων εξαγωγών, διεξήγαγε λιγότερες έρευνες και έκλεισε λιγότερες υποθέσεις σχετικών με χρηματισμό στο εξωτερικό. Παρομοίως, η Ιταλία, που περιλαμβάνεται στις 10 κορυφαίες εξαγωγικές χώρες, επέδειξε πτώση, όπως και η Νορβηγία.
Αντιστρόφως, η Γαλλία και η Ισπανία, οι οποίες αντιστοιχούν στο 3.6% των παγκόσμιων εξαγωγών αντιστοίχως, βελτίωσαν την απόδοση τους.
«Παρά τις υποθέσεις μεγάλης διαφθοράς που αφορούν εταιρείες όπως η Airbus, η Odebrecht και πολλές άλλες, η έρευνα μάς δείχνει ότι πολλές χώρες σπανίως ερευνούν δωροδοκία στο εξωτερικό», είπε η Gillian Dell, υπεύθυνη της Διεθνούς Διαφάνειας για την σύνταξη της έκθεσης. «Δυστυχώς, είναι πολύ κοινό για τις επιχειρήσεις σε πλούσιες χώρες να εξάγουν διαφθορά σε φτωχότερες χώρες, υπονομεύοντας τους θεσμούς και την ανάπτυξη. Και καμία χώρα δεν είναι στο απυρόβλητο.»
Η Ελλάδα
Η Ελλάδα έμεινε σταθερή στην κατάταξή της ως χώρα που εμφανίζει περιορισμένη εφαρμογή της Σύμβασης, με την τεχνική καταγραφή μιας νέας υπόθεσης στο υπό διερεύνηση χρονικό διάστημα, αλλά με αρκετές συναφείς πληροφορίες και σημαντικές (και κυμαινόμενες) μεταβολές σε κανονιστικό επίπεδο. Να σημειωθεί ότι, για τις ανάγκες της έκθεσης, ως νέες υποθέσεις λογίζονται εκείνες στις οποίες είτε διεξάγεται ποινική έρευνα είτε έχουν επιβληθεί ποινές, αποκλειομένων των περιπτώσεων αθώωσης ή αυτών που απλώς συνεχίζονται από προηγούμενο διάστημα. Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι η καταγραφή στοιχείων αντιμετωπίζει δυσκολίες, ελλείψει ολοκλήρωσης των ενιαίων συστημάτων στατιστικής της Δικαιοσύνης, παρά την άμεση ανταπόκριση της Κεντρικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών και της Εισαγγελίας Εφετών Θεσσαλονίκης σε σχετικό αίτημα της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος.
«Είναι πολύ σημαντικό για την χώρα μας να επιδείξει επιχειρησιακή ικανότητα και κανονιστική ετοιμότητα για την καταπολέμηση της δωροδοκίας στις διεθνείς επιχειρηματικές συναλλαγές, προκειμένου να ωφεληθεί τόσο το κοινωνικό σύνολο όσο και η διεθνής αξιοπιστία της χώρας. Οι ελληνικές αρχές δεν πρέπει να κλείνουν τα μάτια στη δωροδοκία που διαπράττουν οι ελληνικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό.», τόνισε η Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος, Δρ. Άννα Δαμάσκου.
Διαβάστε τα σχετικά με την Ελλάδα στοιχεία της έκθεσης εδώ (στα αγγλικά)
Συστάσεις
Η Διεθνής Διαφάνεια καλεί όλες τις χώρες που έχουν υπογράψει τη Σύμβαση του ΟΟΣΑ κατά της Δωροδοκίας, καθώς και τους άλλους μεγάλους παγκόσμιους εξαγωγείς, να κάνουν περισσότερα για την καταπολέμηση της δωροδοκίας στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων τα ακόλουθα:
- Να τερματιστεί το απόρρητο αναφορικά με τα στοιχεία ιδιοκτησίας των εταιρειών, που λειτουργεί ως εμπόδιο στη διερεύνηση της αλλοδαπής δωροδοκίας.
- Να δημοσιεύονται τα αποτελέσματα των υποθέσεων, ώστε να καταδεικνύεται πώς αντιμετωπίζεται η διεθνής διαφθορά.
- Να σταματήσει να αντιμετωπίζεται η αλλοδαπή δωροδοκία ως έγκλημα χωρίς θύματα και να ενσωματωθεί η αποζημίωση των παθόντων στην διαδικασία εφαρμογής της Σύμβασης.
- Να ενισχυθούν οι νόμοι και τα συστήματα διερεύνησης και επιβολής κυρώσεων για την αντιμετώπιση πολύπλοκων διεθνών υποθέσεων διαφθοράς.
- Να εξεταστεί η καθιέρωση αυξημένης ευθύνης των μητρικών εταιρειών για τις ενέργειες των θυγατρικών τους, προκειμένου να αποτρέπεται η δωροδοκία αλλοδαπών και το σχετικό ξέπλυμα χρήματος.
Για την πλήρη λίστα προτάσεων, διαβάστε την αναφορά: https://www.transparency.org/en/exporting–corruption
Διαβάστε την έκθεση (πλήρες κείμενο) (στα αγγλικά)
Διαβάστε την έκθεση (συνοπτική μορφή) (στα αγγλικά)
Δείτε Infographic με τα βασικά στοιχεία της έκθεσης εδώ (στα αγγλικά)
Στοιχεία Επικοινωνίας για τα ΜΜΕ:
Στοιχεία Επικοινωνίας για τα ΜΜΕ:
Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς
Τηλ. 210 7224940,
e-mail: tihellas@otenet.gr
www.transparency.gr
Σχετικά με την Διεθνή Διαφάνεια
Μέσα από παραρτήματα σε περισσότερες από 100 χώρες και μια διεθνή γραμματεία στο Βερολίνο, η Διεθνής Διαφάνεια ηγείται του αγώνα κατά της διαφθοράς τα τελευταία 27 χρόνια.
www.transparency.org
Σχετικά με την Διεθνή Διαφάνεια Ελλάδος
Η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς αποτελεί το ελληνικό παράρτημα της Διεθνούς Διαφάνειας και λειτουργεί στην Ελλάδα από το 1996.
www.transparency.gr
Σχετικά με την έκθεση “Exporting Corruption”
Από το 2005, η σειρά εκθέσεων “Exporting Corruption” της Διεθνούς Διαφάνειας τοποθετεί τις χώρες σε τέσσερις κατηγορίες επιβολής μέτρων κατά της αλλοδαπής δωροδοκίας, σύμφωνα με τον αριθμό των ερευνών και των περιπτώσεων που οι αρχές ανοίγουν και ολοκληρώνουν με κυρώσεις για μια τετραετή περίοδο. Δίνεται διαφορετική βαρύτητα ανάλογα με τα στάδια των μέτρων επιβολής και τη σημασία των περιπτώσεων. Το μερίδιο των χωρών στις παγκόσμιες εξαγωγές επηρεάζει επίσης την θέση τους.
Οι έρευνες και οι περιπτώσεις επιβολής μέτρων ή/και κυρώσεων οι οποίες καταγράφονται και αξιολογούνται στην έκθεση Exporting Corruption είναι σε πρώτο πλάνο αυτές που αφορούν σε πράξεις ενεργητικής δωροδοκίας αλλοδαπών δημοσίων λειτουργών, στο πλαίσιο διεθνών επιχειρηματικών συναλλαγών.
Πρόκειται δηλαδή για τις αξιόποινες πράξεις που στοιχειοθετούν το αντικείμενο της Διεθνούς Σύμβασης του ΟΟΣΑ στις Διεθνείς Επιχειρηματικές Συναλλαγές (κυρωθείσα από την Ελλάδα με τον ν. 2656/1998).
Επομένως, αν π.χ. μία πράξη δωροδοκίας τελεστεί εν γνώσει επιχείρησης χώρας του εξωτερικού στην Ελλάδα με την δωροδοκία Ελλήνων δημοσίων λειτουργών, ερευνάται υπό το πνεύμα της Σύμβασης και, καταρχήν, για τις ανάγκες της έκθεσης Exporting Corruption, ως προς το εάν οι αρχές της ξένης χώρας πραγματοποίησαν έρευνα ή/και επέβαλλαν ποινές για τη συγκεκριμένη υπόθεση, και όχι -σε πρώτη, τουλάχιστον, εκτίμηση- εάν οι ελληνικές αρχές κινητοποιήθηκαν σχετικά.
Κατεβάστε το Δελτίο Τύπου:
Δελτίο Τύπου ΔΔ-Ε Exporting Corruption Report_19_10_2020
Μέτρα για την προστασία του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2021-2027 και των κονδυλίων ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης Next Generation EU (NGEU) από τη διαφθορά και την απάτη προτείνονται σε κοινή δήλωση που συνυπογράφει η Γενική Γραμματεία της Διεθνούς Διαφάνειας (ΔΔ) στο Βερολίνο, το Γραφείο Διασύνδεσης της Διεθνούς Διαφάνειας στην ΕΕ, παραρτήματα της ΔΔ σε κράτη-μέλη της ΕΕ-μεταξύ των οποίων και η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς, και τοπικοί εταίροι τους από τον χώρο της Κοινωνίας των Πολιτών.
Η επιστολή των 27 συνολικά συνυπογραφόντων στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα στους Ευρωπαίους και προτρέπει-υπό το φως της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες (15-16/10/2020)- το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θέσουν σε προτεραιότητα τα μέτρα καταπολέμησης της απάτης και της διαφθοράς για τα κονδύλια που θα εκταμιευθούν μέσω της επόμενης προγραμματικής περιόδου (2021-2027), δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων, ως πρωταρχικό μέσο κατανομής και επένδυσης των ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Διαβάστε το πλήρες κείμενο της επιστολής Joint-statement-on-MFF-20201014_FINAL
Διαβάστε το σχετικό ΔT Δελτίο-Τύπου_Κοινή-δήλωση-φορέων-της-ΚτΠ-για-μέτρα-πρόληψης-προστασία-ευρωπαϊκών-πόρων-MFF2021_2027
Αθήνα, 1 Απριλίου 2020
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Απαιτείται Διαφάνεια, Συμμετοχή και Λογοδοσία στη διαχείριση της πανδημίας του COVID-19
Το ρόλο της διαφάνειας, της δημόσιας συμμετοχής, των ανοιχτών δεδομένων και των τεχνολογιών στη διαχείριση της πανδημίας του COVID-19 επισήμαναν στον Υπουργό Επικρατείας, κ. Γιώργο Γεραπετρίτη, και στον Υφυπουργό παρά τω Πρωθυπουργώ, κ. Άκη Σκέρτσο, η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς και ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών, με κοινή επιστολή στο πλαίσιο της συνεργασίας τους για την Ανοιχτή Διακυβέρνηση.
Οι δύο οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, επικαλούμενες παραδείγματα από τη διεθνή εμπειρία, τονίζουν ότι κανένας συμβιβασμός σε θέματα καλής διακυβέρνησης δεν δικαιολογείται από τις έκτακτες συνθήκες, εκφράζοντας την πρόθεσή τους να σταθούν αρωγοί στην υλοποίηση των συγκεκριμένων προτάσεων που κατέθεσαν.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι δύο οργανώσεις προτείνουν δύο εποικοδομητικούς άξονες παρεμβάσεων για τη διαφανή και συνεργατική αντιμετώπιση της πανδημίας:
1) Ανοιχτά δεδομένα για τα μέτρα περιορισμού της πανδημίας
- Ενιαία διαδικασία ελέγχου (test) των πιθανών φορέων του ιού για όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς παροχής υπηρεσιών υγείας.
- Ενιαίο και απλοποιημένο σύστημα ψηφιοποίησης των ελέγχων, των αποτελεσμάτων, της πορείας της αγωγής και της νοσηλείας των ασθενών για όλους τους ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς υγείας.
- Δικτυακή εφαρμογή υποβοήθησης μαζικής εισαγωγής και επικαιροποίησης συμπτωματολογίας σχετιζόμενης με COVID-19 από πολίτες και υπηρεσίες ειδικού σκοπού.
- Καθημερινή δημοσίευση ανωνυμοποιημένων ανοιχτών συνόλων δεδομένων με την εξέλιξη της διασποράς της νόσου σε επίπεδο δημοτικής κοινότητας.
- Έλεγχο των τιμών στην αγορά των κρίσιμων προϊόντων (μάσκες, γάντια, απολυμαντικά κλπ.), δημοσίευση των σχετικών ευρημάτων και τιμώρηση των περιστατικών αισχροκέρδειας.
- Κατανεμημένη εφαρμογή ελέγχου των επαφών ατόμων που διαγιγνώσκονται με COVID-19.
2) Καμία υποχώρηση σε θέματα διαφάνειας και δημόσιας συμμετοχής
- Οι δημόσιες προμήθειες ιατρικού εξοπλισμού να διεξάγονται με ταχείες μεν, διαφανείς δε, διαδικασίες.
- Όλες οι αποφάσεις που λαμβάνονται με έκτακτες και ειδικές διαδικασίες να τεκμηριώνονται και να υπόκεινται σε ανοικτό δημόσιο έλεγχο
- Η διαδικασία για την επικαιροποίηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ανοιχτή Διακυβέρνησης να ξεκινήσει άμεσα με συνεργασία των εμπλεκομένων φορέων μέσω τηλεδιάσκεψης.
- Να μην καθυστερήσει η διαδικασία ενσωμάτωσης της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 1937/2019 για την προστασία των whistleblowers, καθόσον ο ρόλος τους στην αποκάλυψη παρατυπιών και παρανομιών είναι εξαιρετικά κρίσιμος ειδικά σε τέτοιες περιόδους.
- Να διεξαχθεί σειρά διαγωνισμών καινοτομίας (hackathons) με τη συμμετοχή δημοσίων, ιδιωτικών φορέων και κοινωνίας των πολιτών για την αντιμετώπιση της νέας διπλής κρίσης
Ολόκληρη η επιστολή είναι διαθέσιμη εδώ
_____________________________
Η Διεθνής Διαφάνεια
Η Διεθνής Διαφάνεια αποτελεί την παγκόσμια οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών που πρωταγωνιστεί στον αγώνα κατά της διαφθοράς τα τελευταία 25 χρόνια: www.transparency.org
Η Διεθνής Διαφάνεια Eλλάς
Η Διεθνής Διαφάνεια αποτελεί το ελληνικό παράρτημα της Διεθνούς Διαφάνειας και λειτoυργεί στην Ελλάδα από το 1996: www.transparency.gr
Στοιχεία Επικοινωνίας για τα ΜΜΕ:
Τηλ. 210 7224940
e-mail: tihellas@otenet.gr
www.transparency.gr
___________________________________
Ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών – ΕΕΛΛΑΚ ιδρύθηκε το 2008, σήμερα αποτελείται από 31 Πανεπιστήμια, Ερευνητικά Κέντρα και κοινωφελείς φορείς. Ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών – ΕΕΛΛΑΚ έχει ως κύριο στόχο να συμβάλλει στην ανοιχτότητα και ειδικότερα στην προώθηση και ανάπτυξη των Ανοιχτών Προτύπων, του Ελεύθερου Λογισμικού, του Ανοιχτού Περιεχομένου, των Ανοιχτών Δεδομένων και των Τεχνολογιών Ανοιχτής Αρχιτεκτονικής στο χώρο της εκπαίδευσης, του δημόσιου τομέα και των επιχειρήσεων στην Ελλάδα, ενώ παράλληλα φιλοδοξεί να αποτελέσει κέντρο γνώσης και πλατφόρμα διαλόγου για τις ανοιχτές τεχνολογίες. Ανάμεσα στους φορείς που συμμετέχουν στον Οργανισμό Ανοιχτών Τεχνολογιών – ΕΕΛΛΑΚ είναι τα πιο πολλά ελληνικά Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Κέντρα, ενώ για την υλοποίηση των δράσεων της ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών – ΕΕΛΛΑΚ βασίζεται στην συνεργασία και ενεργή συμμετοχή των μελών της και της ελληνικής κοινότητας χρηστών και δημιουργών Ελεύθερου Λογισμικού, Ανοιχτού Περιεχομένου και Τεχνολογιών Ανοιχτής Αρχιτεκτονικής. Ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών – ΕΕΛΛΑΚ εκπροσωπεί τα Creative Commons (wiki.creativecommons.org/Greece), είναι ιδρυτικό μέλος του COMMUNIA (www.communia-association.org), είναι ο ελληνικό κόμβος για το Open Data Institute (opendatainstitute.org), και είναι μέλος του Open Budget Initiative (internationalbudget.org/what-we-do/major-ibp-initiatives/open-budget-initiative).
Επικοινωνία: Έλενα Μπάρκα 210 2209380, info@ellak.gr
O Δείκτης Αντίληψης Διαφθοράς για το 2019 καταδεικνύει ότι οι προσπάθειες για την καταπολέμηση της διαφθοράς παραμένουν στάσιμες στις χώρες των G7
Η ανάλυση καταδεικνύει ότι η διαφθορά είναι πιο εκτεταμένη στις χώρες στις οποίες τα χρήματα επηρεάζουν την πολιτική
Βερολίνο, 23 Ιανουαρίου 2020
Περισσότερες από τα 2/3 των χωρών – συμπεριλαμβανομένων και των πιο προηγμένων οικονομιών του κόσμου – παραμένουν στάσιμες ή παρουσιάζουν σημάδια υποχώρησης αναφορικά με τις προσπάθειες τους για την καταπολέμηση της διαφθοράς, σύμφωνα με τον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς 2019 (Corruption Perceptions Index – CPI), που δημοσίευσε σήμερα η Διεθνής Διαφάνεια.
Διαβάστε την ανάλυση
Οι χώρες στις οποίες οι εκλογές και η χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων είναι εκτεθειμένες σε αδικαιολόγητη επιρροή από κατεστημένα συμφέροντα είναι λιγότερο ικανές να καταπολεμήσουν την διαφθορά, σύμφωνα με τα αποτελέσματα.
«Η απογοήτευση για την διαφθορά των κυβερνήσεων και την έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς φανερώνουν την ανάγκη για μεγαλύτερη ακεραιότητα στην πολιτική» ανέφερε η Delia Ferreira Rubio, Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας. «Οι κυβερνήσεις πρέπει επειγόντως να αντιμετωπίσουν την διαφθορά στην οποία συντελούν οι μεγάλοι χρηματοδότες των πολιτικών κομμάτων και την αδικαιολόγητη επιρροή που ασκούν στα πολιτικά μας συστήματα».
ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΔΕΙΚΤΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ
Ο Δείκτης Αντίληψης Διαφθοράς κατατάσσει 180 χώρες και περιφέρειες με βάση τα επίπεδα αντίληψης της διαφθοράς στον δημόσιο τομέα, χρησιμοποιώντας 13 αξιολογήσεις εμπειρογνωμόνων και έρευνες ειδικών. Χρησιμοποιεί την κλίμακα από το μηδέν (0) [υψηλή διαφθορά] ως το εκατό (100) [σχεδόν καθόλου διαφθορά].
Περισσότερες από τα 2/3 των χωρών έχουν βαθμολογία κάτω του 50, με μέση βαθμολογία μόνο 43. Από το 2012, μόνο 22 χώρες έχουν σημαντικά βελτιώσει τη βαθμολογία τους, μεταξύ των οποίων η Εσθονία, η Ελλάδα και η Γουιάνα. 21 χώρες έχουν παρουσιάσει σημαντική πτώση, μεταξύ των οποίων η Αυστραλία, ο Καναδάς και η Νικαράγουα.
Η έρευνά μας αναδεικνύει ότι πολλές από τις πιο ισχυρές οικονομίες δεν μπορούν να καυχώνται για τις επιδόσεις τους και να παραμείνουν ικανοποιημένες, αν δεν εντατικοποιήσουν τον αγώνα κατά της διαφθοράς. 4 από τις χώρες της G7 έχουν βαθμολογία χαμηλότερη από την περσινή: ο Καναδάς (-4), η Γαλλία (-3), το Ηνωμένο Βασίλειο (-3) και οι ΗΠΑ (-2). Η Γερμανία και η Ιαπωνία δεν εμφανίζουν καμιά βελτίωση, ενώ η Ιταλία ανέβηκε 1 βαθμό.
ΔΙΑΦΘΟΡΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΚΕΡΑΙΟΤΗΤΑ
Από την ανάλυση προκύπτει ότι οι χώρες που έχουν καλές επιδόσεις στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς έχουν, επίσης, ισχυρότερη επιβολή των κανόνων για την χρηματοδότηση των πολιτικών εκστρατειών και ευρύτερο φάσμα πολιτικής διαβούλευσης.
Οι χώρες στις οποίες οι κανόνες χρηματοδότησης των πολιτικών εκστρατειών είναι ολοκληρωμένοι και επιβάλλονται συστηματικά έχουν κατά μέσο όρο βαθμολογία 70 στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς, ενώ οι χώρες στις οποίες τέτοιοι κανόνες είτε δεν υπάρχουν είτε εφαρμόζονται αναποτελεσματικά έχουν βαθμολογία μόνο 34 και 35, αντιστοίχως.
Το 60% των χωρών που βελτίωσαν σημαντικά την βαθμολογία τους στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς από το 2012 έχουν επίσης ενισχύσει τους κανόνες τους αναφορικά με τις χορηγίες των πολιτικών εκστρατειών.
«Η έλλειψη πραγματικής προόδου στην καταπολέμηση της διαφθοράς στις περισσότερες χώρες είναι απογοητευτική και έχει έντονα αρνητικές επιπτώσεις στους πολίτες σε όλον τον κόσμο», ανέφερε η Patricia Moreira, Γενική Διευθύντρια της Διεθνούς Διαφάνειας. «Για να έχουμε πιθανότητες να πατάξουμε την διαφθορά και να βελτιώσουμε τις ζωές των ανθρώπων, πρέπει να αντιμετωπίσουμε την σχέση ανάμεσα στην πολιτική και τους μεγάλους χρηματοδότες. Όλοι οι πολίτες πρέπει να εκπροσωπούνται στην διαδικασία λήψης αποφάσεων».
Οι χώρες με ευρύτερη και πιο ανοιχτή διαδικασία διαβούλευσης έχουν μέση βαθμολογία 61 στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς. Εν αντιθέσει, οι χώρες όπου υπάρχει περιορισμένη ή καθόλου διαβούλευση, η μέση βαθμολογία είναι μόλις 32.
Η συντριπτική πλειοψηφία των χωρών που μείωσαν την βαθμολογία τους στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς από το 2012 δεν εμπλέκουν τους πιο σημαντικούς πολιτικούς, κοινωνικούς και επιχειρηματικούς παράγοντες στην διαδικασία λήψης αποφάσεων.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ
Για να μειωθεί η διαφθορά και να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη στους πολιτικούς, η Διεθνής Διαφάνεια προτείνει στις κυβερνήσεις να:
- Ενισχύσουν τους ελέγχους και τις ισορροπίες και να προωθήσουν την διάκριση των εξουσιών.
- Αντιμετωπίσουν την προνομιακή μεταχείριση, προκειμένου να διασφαλίσουν ότι οι προϋπολογισμοί και οι δημόσιες υπηρεσίες δεν καθορίζονται από προσωπικές διασυνδέσεις και δεν μεροληπτούν υπέρ ειδικών συμφερόντων.
- Ελέγξουν το πολιτικό χρήμα, προς αποφυγή μεγάλων χρηματοδοτών και ισχυρής επιρροής στους πολιτικούς.
- Διαχειρίζονται τις συγκρούσεις συμφερόντων και να ρυθμίζουν το φαινόμενο των «περιστρεφόμενων θυρών» (revolving doors).
- Ρυθμίζουν τις πρακτικές lobbying, προωθώντας την ανοιχτή και ουσιαστική πρόσβαση στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
- Ενισχύσουν την εκλογική ακεραιότητα, να προλαμβάνουν και να επιβάλλουν κυρώσεις στις εκστρατείες παραπληροφόρησης.
- Ενδυναμώνουν του πολίτες και να προστατεύουν τους ακτιβιστές, τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος και τους δημοσιογράφους.
Για τον πλήρη κατάλογο των προτάσεων βελτίωσης: www.transparency.org/cpi2019
Αθήνα, 23 Ιανουαρίου 2020
Για το 2019, η Ελλάδα συγκεντρώνει 48 βαθμούς, κατατασσόμενη στην 60η θέση παγκοσμίως, ενώ το 2018 κατείχε την 67η θέση με 45 βαθμούς.
«Η φετινή βελτιωμένη κατάταξη της χώρας μας στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς της Διεθνούς Διαφάνειας αντανακλά σαφώς τις πρόσφατες πρωτοβουλίες της Κυβέρνησης στον τομέα καταπολέμησης της διαφθοράς, όπως η ίδρυση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, η ρύθμιση των ασυμβιβάστων και των συγκρούσεων συμφερόντων που δύνανται να προκύψουν για ευρύ κύκλο προσώπων της Κυβέρνησης και άλλες συναφείς ρυθμίσεις.
Ωστόσο, για να γυρίσει σελίδα, η χώρα έχει επιπλέον ανάγκη και από μεταρρυθμίσεις που θα θωρακίζουν την πολιτική ακεραιότητα και την δημοκρατία μας.
Η Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς έχει από καιρό επισημάνει[1] ότι ο τόνος πρέπει να δοθεί από την κορυφή, ήτοι από τον πολιτικό κόσμο της χώρας, ο οποίος πρέπει πρώτος να αυτο-δεσμευθεί προς την κατεύθυνση της διαρκούς και συστηματικής δημοσιοποίησης:
- των οικονομικών στοιχείων και εκλογικών δαπανών του,
- των εμμίσθων και αμίσθων θέσεων που κατά καιρούς κατέχει,
- των συναντήσεων και των συζητηθέντων του με φορείς εκπροσώπησης συμφερόντων,
- της κοινοβουλευτικής και εν γένει πολιτικής δράσης του,
- ποιοτικών συνόλων ανοιχτών δεδομένων για όλα τα παραπάνω»,
σημειώνει η Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος, Δρ. Δαμάσκου Άννα.
————–
Σημείωση:
Η ανάλυση του Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς του 2019 ενσωματώνει δεδομένα από το Varieties of Democracy (V-Dem).
O Δείκτης Αντίληψης Διαφθοράς
Από την απαρχή του, το 1995, ο Δείκτης Αντίληψης Διαφθοράς, αποτελεί την ναυαρχίδα της Διεθνούς Διαφάνειας και έχει αναδειχτεί σε κορυφαίο παγκόσμιο δείκτη αναφορικά με την διαφθορά στον δημόσιο τομέα. Ο Δείκτης προσφέρει ένα ετήσιο στιγμιότυπο του σχετικού βαθμού διαφθοράς, κατατάσσοντας τις χώρες και τις επικράτειες όλου του κόσμου. Το 2012, η Διεθνής Διαφάνεια αναθεώρησε την μεθοδολογία που χρησιμοποιούσε, προκειμένου να δομήσει τον Δείκτη με τρόπο τέτοιο που να επιτρέπει την σύγκριση της βαθμολογίας από την μια χρονιά στην άλλη. Για περισσότερες πληροφορίες: https://www.transparency.org/research/cpi
Η Διεθνής Διαφάνεια
Η Διεθνής Διαφάνεια αποτελεί την παγκόσμια οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών που πρωταγωνιστεί στον αγώνα κατά της διαφθοράς τα τελευταία 25 χρόνια. Στηρίξτε τις προσπάθειές μας: www.transparency.org
Η Διεθνής Διαφάνεια – Eλλάς
Η Διεθνής Διαφάνεια αποτελεί το ελληνικό παράρτημα της Διεθνούς Διαφάνειας και λειτoυργεί στην Ελλάδα από το 1996. Στηρίξτε τις προσπάθειές μας: www.transparency.gr
[1] https://www.transparency.gr/ti-kanoume/integrity-watch/
https://www.huffingtonpost.gr/entry/tone-from-the-top-sten-politike-diafaneia-kai-loyodosia-apo-ten-korefe_gr_5d4157f7e4b0d24cde0824b5
_________________________________
Στοιχεία Επικοινωνίας για τα ΜΜΕ:
Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς
Τηλ. 210 7224940
e-mail: tihellas@otenet.gr
Στοιχεία Επικοινωνίας για τα ΜΜΕ:
Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς
Τηλ. 210 7224940
e-mail: tihellas@otenet.gr
[1] https://www.transparency.gr/ti-kanoume/integrity-watch/
https://www.huffingtonpost.gr/entry/tone-from-the-top-sten-politike-diafaneia-kai-loyodosia-apo-ten-korefe_gr_5d4157f7e4b0d24cde0824b5
Mε τη συναντίληψη ότι το Whistleblowing είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος για την καταπολέμηση της διαφθοράς και την κοινή αποδοχή ότι οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος επιβάλλεται να προστατεύονται, καθώς η μαρτυρία τους αποτελεί βασικό όπλο σε αυτόν τον αγώνα, ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του 12ου Ετήσιου Συνεδρίου της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος, με θέμα «Από το σκοτάδι στο φως! Whistleblowing: η ανάγκη – η ρύθμιση – η πρα99κτική εφαρμογή», που έλαβε χώρα στο Αμφιθέατρο ΕΒΕΑ, στις 9 Δεκεμβρίου, Παγκόσμια ημέρα κατά της Διαφθοράς.
Εκπρόσωποι από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, ακαδημαϊκοί, δικαστικοί λειτουργοί, whistleblowers, καθώς και φορείς της κοινωνίας των πολιτών, αναφέρθηκαν στην ανάγκη νομοθέτησης του whistleblowing, στο ισχύον ελληνικό νομικό πλαίσιο, στις αλλαγές που θα επιφέρει η νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία για το whistleblowing, αλλά και στην μέχρι σήμερα εμπειρία τους στα θέματα αυτά.
«Στη χώρα μας, πέρα από το νομικό πλαίσιο πρέπει να αλλάξει η νοοτροπία μας για το whistleblowing καθώς δεν είναι υποχρέωση, είναι δικαίωμα. Δεν μας ενδιαφέρουν τα κίνητρα αλλά η ίδια η καταγγελία, αρκεί να είναι πραγματική. Σε όλο τον κόσμο, μεγάλα σκάνδαλα αποκαλύφθηκαν χάρη στους whistleblowers», δήλωσε η Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος, Δρ. Άννα Δαμάσκου. Δείτε τη συνέντευξη της Προέδρου εδώ
«Με το φετινό συνέδριο επιδιώξαμε να προσεγγίσουμε συνολικά το θέμα των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος, ενόψει και της εφαρμογής της Eυρωπαϊκής Oδηγίας για το whistleblowing. Δομήσαμε το περιεχόμενο σε τρεις ενότητες και προσκαλέσαμε να συμμετάσχουν οι πλέον ενδιαφέρουσες φωνές εντός κι εκτός χώρας», δήλωσε η Γενική Γραμματέας της Διεθνούς Διαφάνειας Ελλάδος, κα Ζέφη Νικολάου. Δείτε τη συνέντευξη της Γ.Γ. εδώ
«Τα ζητήματα της διαφάνειας πρέπει να είναι στην πρώτη γραμμή κάθε πολιτικής. Θέλουμε οι προστατευόμενοι μάρτυρες να λειτουργούν μέσα από ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο, ενώ πρέπει να διασφαλίσουμε τις προϋποθέσεις, ώστε αυτά τα φαινόμενα να αντιμετωπίζονται. Υπάρχει η πολιτική βούληση τα ζητήματα διαφθοράς να αντιμετωπιστούν και να είναι η πρώτη προτεραιότητα.», σημείωσε ο Υπουργός Δικαιοσύνης, κ. Κώστας Τσιάρας, ο οποίος εκπροσώπησε την Κυβέρνηση στο Συνέδριο. Δείτε τη συνέντευξη του Υπουργού εδώ
«Παρά την καταστροφή της καριέρας μου, θα το ξαναέκανα και θα προχωρούσα στην καταγγελία της δωροδοκίας την οποία γνώριζα ότι βρισκόταν σε εξέλιξη. Βίωσα τον εκφοβισμό και για την οικογένεια μου, η οποία με στήριξε. Οι μάρτυρες πρέπει να προστατεύονται και εφόσον η μαρτυρία τους είναι αληθινή, εν τέλει θα δικαιωθούν», τόνισε χαρακτηριστικά ο James Wasserstorm, διεθνούς φήμης μάρτυρας δημοσίου συμφέροντος, ο οποίος κλήθηκε στο Συνέδριο, για να μοιραστεί με το κοινό την εμπειρία του, αλλά και να τοποθετηθεί ως προς την προστασία των μαρτύρων και την ενθάρρυνσή τους να προχωρούν στις καταγγελίες. Δείτε την τοποθέτησή του στο συνέδριο εδώ
Η Marie Terracol, Whistleblowing Programme Coordinator at Transparency International, ανέφερε ότι «όσοι γνωρίζουν κάτι δεν καταγγέλλουν γιατί δεν έχουν προστασία. Το whistleblowing είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να καταπολεμηθεί η διαφθορά, άρα πρέπει οι μάρτυρες να προστατεύονται. Παίρνουν μεγάλο ρίσκο, μεταφέρονται σε άλλες θέσεις, μπαίνουν σε μαύρη λίστα, γίνονται θύματα εκφοβισμού, συλλαμβάνονται και σε πιο σπάνιες περιπτώσεις χάνουν τη ζωή τους. Το νομοθετικό πλαίσιο είναι απαραίτητο, αλλά πρέπει να εφαρμόζεται.». Δείτε τη συνέντευξή της εδώ
Συνολικά οι συνεντεύξεις, βίντεο και φωτογραφίες του Συνεδρίου εδώ
Ακεραιότητα & Βιώσιμη Ανάπτυξη
Με το ιδιαιτέρως επιτυχημένο 6th Round Table του Business Integrity Forum (BIF) της Διεθνούς Διαφάνειας Eλλάδος, το οποίο φιλοξενήθηκε στις εγκαταστάσεις της OTE Academy, στις 25/11/19, γιορτάσαμε την τριετή λειτουργία του Φόρουμ Ακεραιότητας Επιχειρήσεων, αυτού του ενεργού δικτύου συμμετεχουσών εταιρειών που λειτουργεί, με πρωτοβουλία της ΔΔ-Ε, για την προώθηση της ακεραιότητας στον επιχειρηματικό τομέα. Στα τρία χρόνια αυτά χρόνια, ο αριθμός των μελών αυξήθηκε, ενώ αναμένεται σύντομα να αυξηθεί και έτι περαιτέρω, αλλά κυρίως ενδυναμώθηκαν οι δεσμοί μεταξύ των εταιρειών που υιοθετούν συγκεκριμένες πολιτικές και πρακτικές χρηστής διακυβέρνησης.
Οι εκπρόσωποι των εταιρειών-μελών του BIF, που παραβρέθηκαν στην 6η Στρογγυλή Τράπεζα, με θέμα «Ακεραιότητα & Βιώσιμη Ανάπτυξη» είχαν την ευκαιρία, μέσα από τις εξαιρετικές εισηγήσεις και τοποθετήσεις αναφορικά με την ακεραιότητα, να κατανοήσουν τον τρόπο που αυτή μπορεί να επιτευχθεί/διασφαλιστεί στο επιχειρηματικό περιβάλλον και πως καθιστά βιώσιμες τις εταιρείες.
Τις εργασίες της ημερίδας άνοιξαν οι κ.κ. Άρης Δημητριάδης – Executive Director Compliance, ERM & Insurance του Ομίλου ΟΤΕ και Ζέφη Νικολάου – Γενική Γραμματέας της ΔΔ-Ε, η οποία είχε και τον συντονισμό.
Η πρώτη εισήγηση, με τίτλο «Integrity in Learning & Development», έγινε από την κα Αγγελίνα Μιχαηλίδου – Γενική Δ/ντρια και Εταίρος της RESPONSE S.A., Mέλος Δ.Σ. ΕΕΔΕ, Mέλος Δ.Σ. ΕΙΕΠ, και εστίασε στον τρόπο που θα πρέπει να εκπαιδεύονται οι εργαζόμενοι για να λειτουργούν με ακεραιότητα και πως να καλλιεργείται μια τέτοια είδους επιχειρηματική κουλτούρα.
Ακολούθησαν δύο πολύ ενδιαφέρουσες παρουσιάσεις αναφορικά με το πώς οργανώνονται τα ενδοεπιχειρησιακά προγράμματα ακεραιότητας και πως διεξάγεται το due diligence για προμηθευτές, κ.ά. Η πρώτη, με τίτλο «Προγράμματα Συμμόρφωσης για την Εταιρική Ακεραιότητα & Βιωσιμότητα» έγινε από την κα Ειρήνη Κεφαλογιάννη – Legal Manager, Greece & Cyprus BU, Coca-Cola Hellenic Bottling Co, ενώ η δεύτερη, με τίτλο «Integrity for Procurement (I4P)» έγινε από τον κ. Διονύση Βαβύλη – Prevention, Policy & Training Senior Manager του Ομίλου OTE.
Θερμή ανταπόκριση είχε η θεματική της βιώσιμης ανάπτυξης, έτσι όπως παρουσιάστηκε από την κα Σταυρούλα Αγγελοπούλου – Corporate Responsibility Senior Manager Fixed & Mobile του Ομίλου ΟΤΕ, υπό τον τίτλο «Sustainability @ OTE Group», αλλά και από τον κ. Πάκη Παπαδημητρίου – Διευθυντή Εταιρικής Ποιότητας του Διεθνούς Αερολιμένα που μίλησε για «Purpose Driven Business» και μετέφερε στους συμμετέχοντες την πολύτιμη εμπειρία του σε θέματα Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης.
Πολύ σημαντική ήταν και η εισήγηση με τίτλο «Sustainability / ESG Controls – what to look for and why assurance matters!» του Δημήτρη Αποστολίδη – Διευθυντή της KPMG, στις Υπηρεσίες Εσωτερικού Ελέγχου, Κλιματικής Αλλαγής & Βιώσιμης Ανάπτυξης, Διαχείρισης Κινδύνων.
Τέλος, από πλευράς της ΔΔ-Ε, ο κ. Αλέξανδρος Μελίδης, Επιστημονικός Συνεργάτης, παρουσίασε το χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόγραμμα whistleblowing “Widely Expanding Anonymous Tipping” (ΕΑΤ), το οποίο αφορά στην προστασία της ανώνυμης καταγγελίας για την καταπολέμηση της διαφθοράς στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.
Πραγματικά εποικοδομητικός υπήρξε ο διάλογος που αναπτύχθηκε μεταξύ των συμμετεχόντων, έμπειρων στελεχών κορυφαίων εταιρειών-μελών του BIF και με το συμπέρασμα ότι οι εταιρείες που επιδιώκουν την ακεραιότητα και τη διαφάνεια, στην καθημερινή τους πρακτική, κρατούν καλά στο χέρι τους το κλειδί της αειφορίας και της μελλοντικής ανάπτυξης, ολοκληρώθηκαν οι εργασίες αυτής της τόσο ξεχωριστής ημερίδας.
Καταπληκτική ήταν και η ξενάγηση που πρόσφεραν, στη λήξη της ημερίδας, στο Μουσείο Τηλεπικοινωνιών Ομίλου ΟΤΕ στη Νέα Κηφισιά, οι τόσο πρόθυμοι και φιλόξενοι άνθρωποι του Ομίλου ΟΤΕ. Τους ευχαριστούμε θερμά!
