Αθήνα, 20 Απριλίου 2018. Σε μεγάλο αντιπλημμυρικό έργο θα εφαρμοστεί πιλοτικά το εργαλείο που στοχεύει στην ανάθεση, σύναψη και εκτέλεση δημοσίων συμβάσεων με πιο διαφανείς διαδικασίες
Υψηλά πρότυπα διαφάνειας, λογοδοσίας και αποτελεσματικότητας προς το δημόσιο συμφέρον στοχεύει να θέσει η εφαρμογή του Συμφώνου Ακεραιότητας (ΣΑ) που συνυπέγραψαν η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς (ΔΔ-Ε) και η Περιφέρεια Αττικής, στο πλαίσιο εκτέλεσης αντιπλημμυρικού έργου. Πρόκειται για μια οικειοθελή συμφωνία βάσει της οποίας η ΔΔ-Ε, θα παρακολουθήσει ως Ανεξάρτητος Παρατηρητής-με τη συνδρομή μιας εξειδικευμένης ομάδας- τη διαγωνιστική διαδικασία, την κατάρτιση της σύμβασης και την υλοποίηση του έργου «Κατασκευή Δικτύου Ομβρίων σε Περιοχές των Δήμων Νίκαιας-Αγίου Ιωάννη Ρέντη και Μοσχάτου-Ταύρου» συνολικού προϋπολογισμού 12,3 εκατομμυρίων ευρώ με Αναθέτουσα Αρχή την Περιφέρεια Αττικής. Το έργο εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Αττική 2014-2020» και συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ).
“Το Σύμφωνο Ακεραιότητας είναι ένας μηχανισμός που μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά, αποτρεπτικά και διορθωτικά χάρη στη στενή παρακολούθηση των διαδικασιών συμβασιοποίησης και εκτέλεσης ενός δημόσιου έργου από ένα τρίτο και ανεξάρτητο μάτι, όπως αυτό της Κοινωνίας των Πολιτών”, δηλώνει η Δρ. Δαμάσκου Άννα, Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος.
Βασικός στόχος του ΣΑ είναι η ενίσχυση της διαφάνειας στο δημόσιο τομέα-και πιο συγκεκριμένα στις δημόσιες συμβάσεις- μέσα από τον έγκαιρο εντοπισμό και τη βελτίωση συστημικών δυσλειτουργιών, καθώς και την κατάθεση προτάσεων για καλύτερη διαχείριση των δημόσιων κονδυλίων προς όφελος των πολιτών. Σημαντικό και καινοτόμο, μάλιστα, στοιχείο είναι, ότι οι πολίτες ενθαρρύνονται να παρακολουθήσουν και να κατανοήσουν οι ίδιοι τη διαδικασία υλοποίησης ενός δημόσιου έργου του οποίου είναι οι τελικοί αποδέκτες καθώς επηρεάζει την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής τους (π.χ. υποδομές, πολιτιστικά, ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού). Προς την κατεύθυνση αυτή οι εκθέσεις του Ανεξάρτητου Παρατηρητή θα δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα του προγράμματος (www.integritypact.gr) και της Περιφέρειας Αττικής (www.patt.gov.gr/site/) ώστε να διασφαλίζεται η ενημέρωση των πολιτών για την εξέλιξη του υπό παρακολούθηση έργου.
Στην Ελλάδα το Σύμφωνο Ακεραιότητας εφαρμόζεται για πρώτη φορά πιλοτικά στο πλαίσιο του προγράμματος “INTEGRITY PACTS-Civil Control Mechanisms for Safeguarding EU funds, Phase 2″, – όπου συμμετέχουν 11 κράτη-μέλη της Ε.Ε., με χρηματοδότηση της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης της Ε.Ε. (DG Regional Policy). Η επιλογή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να υποστηρίξει ένα τέτοιο πρόγραμμα δεν είναι τυχαία, καθώς το ετήσιο κόστος της διαφθοράς στις δημόσιες συμβάσεις, σύμφωνα με έρευνες, υπολογίζεται σε πέντε δισεκατομμύρια ευρώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο (πηγή RAND Europe).
«Είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι η μεγαλύτερη Περιφέρεια της χώρας έκανε το βήμα να εφαρμόσει πιλοτικά μια ανοιχτή διαδικασία σε ένα μεγάλο δημόσιο έργο. Ευελπιστούμε σε συνεργασία και με άλλους φορείς στο μέλλον», αναφέρει σχετικά η κα Δαμάσκου.
Στόχος του υπό παρακολούθηση έργου είναι η αντιπλημμυρική θωράκιση και επίλυση βασικών προβλημάτων της περιοχής, όπως η έλλειψη ενός σύγχρονου και επαρκούς δικτύου αποχέτευσης ομβρίων υδάτων που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες διοχέτευσης της συνολικής απορροής στο φυσικό αποδέκτη της, που είναι ο Κηφισός. Πιο συγκεριμένα, το έργο προβλέπει την κατασκευή δικτύου ομβρίων υδάτων μιας σημαντικού μεγέθους λεκάνης στην ανατολική όχθη του Κηφισού, μήκους επτά χιλιομέτρων που θα καλύπτει συνολική έκταση περίπου 1.800 στρεμμάτων.
«Η σημερινή υπογραφή Συμφώνου Ακεραιότητας με τη Διεθνή Διαφάνεια Ελλάδος, δείχνει ακριβώς πώς εννοούμε και πώς δίνουμε στην Περιφέρεια Αττικής, τη μάχη κατά της διαφθοράς και της αδιαφάνειας. Την εννοούμε ως μάχη διαρκείας, συστηματική, χωρίς εκπτώσεις, μάχη με συμμάχους για περισσότερη αποτελεσματικότητα. Σε αυτή την προσπάθειά μας έχουμε συμπαραστάτες οργανώσεις όπως η Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς, την οποία και ευχαριστούμε», δήλωσε μεταξύ άλλων η Περιφερειάρχης, Ρένα Δούρου, για τη συμμετοχή της Περιφέρειας Αττικής στο πρόγραμμα.
Πέρα από την ενίσχυση της δημόσιας διοίκησης μέσα από καλές πρακτικές, το Σύμφωνο Ακεραιότητας επιδιώκει να δημιουργήσει συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού και ίσων ευκαιριών πρόσβασης όλων των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων σε ένα δημόσιο διαγωνισμό, το οποίο συνεπάγεται και προσφορές καλύτερης ποιότητας με χαμηλότερες τιμές προς όφελος των φορολογούμενων πολιτών. Προς ενθάρρυνση και ανάδειξη των φορέων που θα συμμετάσχουν σε μια τέτοια ανοιχτή διαδικασία, προβλέπεται η δημοσιοποίηση μιας “Λευκής Λίστας”, όπου θα κοινοποιούνται οι προσχωρήσαντες.
Εφόσον κριθεί επιτυχής η πιλοτική εφαρμογή του Συμφώνου Ακεραιότητας, απώτερος σκοπός είναι να καταστεί υποχρεωτικό βάσει νόμου, ώστε τα δημόσια έργα να υλοποιούνται με βασικά κριτήρια την ποιότητα, την ισότιμη συμμετοχή υποψήφιων αναδόχων και το χαμηλό κόστος, δηλαδή με έναν τρόπο πιο διαφανή και επωφελή για όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές και πρωτίστως για τους πολίτες.
Το Σύμφωνο Ακεραιότητας είναι ένα εργαλείο που άρχισε να αναπτύσσει η Διεθνής Διαφάνεια (www.transparency.org) τη δεκαετία του 1990 και έχει εφαρμοστεί μέχρι σήμερα σε περισσότερες από 15 χώρες σε Ευρώπη, Λ. Αμερική και Ασία με στόχο την πρόληψη της διαφθοράς και των φαινομένων κακοδιαχείρισης στις δημόσιες συμβάσεις.
 
Το Σύμφωνο Ακεραιότητας υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος “INTEGRITY PACTS-Civil Control Mechanisms for Safeguarding EU funds, Phase 2″ με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG for Regional and Urban Policy)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 
Αθήνα, 20 Μαρτίου 2018
Με δύο πρώην πρωθυπουργούς και οκτώ πρώην υπουργούς να έχουν παραπεμφθεί στην ειδική προανακριτική επιτροπή της Βουλής, λόγω αναφοράς των ονομάτων τους στη δικογραφία για την υπόθεση της φαρμακοβιομηχανίας NOVARTIS, και το ενδεχόμενο μεγάλος αριθμός γιατρών να έχει δωροδοκηθεί από την εν λόγω εταιρεία, οι Έλληνες πολίτες καλούνται για μια ακόμη φορά να μετρήσουν τα «τραύματα» τους.
Πολλά ειπώθηκαν και ακόμη περισσότερα θα διαμειφθούν τις επόμενες εβδομάδες, στο πλαίσιο της προανακριτικής διαδικασίας. Η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς (ΔΔ-Ε), σέβεται το τεκμήριο αθωότητας των προσώπων που φέρονται να έχουν εμπλακεί στην υπόθεση, αλλά και την ίδια τη διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη. Οφείλει, ωστόσο, με αφορμή τις τελευταίες εξελίξεις, να επισημάνει εκ νέου τις διαφαινόμενες αδυναμίες στην αποτελεσματική διερεύνηση υποθέσεων διαφθοράς:
Περί (αν-)ευθύνης υπουργών
Η πιθανή εμπλοκή πολιτικών προσώπων έχει οδηγήσει την υπόθεση στη Βουλή των Ελλήνων. Η όλη διαδικασία βασίζεται στο νόμο 3126/2003 περί ευθύνης υπουργών, που περιορίζει εξαιρετικά τη διερεύνηση αυτών των υποθέσεων, καθώς ακολουθείται το αυστηρό πλαίσιο του άρθρου 86 του Συντάγματος, το οποίο αποδυναμώνει την δικαστική εξουσία και μεταθέτει την σχετική αρμοδιότητα στη Βουλή.
Η ΔΔ-Ε έχει, από χρόνια, επισημάνει το ατελέσφορο αυτής της διαδικασίας και την καθυστέρηση στην αποκάλυψη της αλήθειας. Το 2012, εν όψει των εκλογών, κάλεσε ανοικτά τα υποψήφια κόμματα να δεσμευτούν για την εφαρμογή κάποιων προτάσεων για την καταπολέμηση της διαφθοράς, μεταξύ των οποίων ήταν και η αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος. Σήμερα, επανέρχεται στο προσκήνιο η αναγκαιότητα να αναθεωρηθεί το εν λόγω άρθρο του Συντάγματος και να τροποποιηθεί η παρωχημένη ρύθμιση για την ποινική ευθύνη υπουργών, δίνοντας την αρμοδιότητα της δίωξης σε ανώτατο δικαστικό συλλογικό όργανο.
Ευάλωτος στην διαφθορά ο κλάδος της υγείας
Πέρα από την πολιτική όξυνση, οι αναφερόμενες στη δικογραφία πράξεις (δωροληψία, παθητική δωροδοκία, απιστία, κ.ά.) καταδεικνύουν και το πόσο ευάλωτος στη διαφθορά είναι ο κλάδος της υγείας.
Η ΔΔ-Ε έχει διαχρονικά αναδείξει αυτό το πρόβλημα, τόσο μέσω της «Εθνικής Έρευνας για τη Διαφθορά στην Ελλάδα» που διεξήγαγε, όσο και μέσω του πρωτοποριακού προγράμματος που περιλάμβανε τη λειτουργία γραμμής γνωστοποίησης εκ μέρους των πολιτών περιστατικών διαφθοράς στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Και συνεχίζει να παρακολουθεί στενά και με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις κινήσεις της Πολιτείας αναφορικά με την γενική αντιμετώπιση φαινομένων δωροδοκίας στο χώρο της υγείας.
Είναι γεγονός ότι οι όποιες μεταρρυθμίσεις έγιναν τα τελευταία χρόνια, όπως η δημοσιοποίηση των παροχών προς τους επαγγελματίες υγείας από τις φαρμακευτικές εταιρείες, υπήρξαν σημαντικές, αλλά δεν αποδείχθηκαν επαρκείς. Πρέπει να αποτελέσει σαφή πολιτική προτεραιότητα η πλήρης εφαρμογή και ενίσχυσή τους.
Η διασυνοριακή εταιρική διαφθορά «ζει και βασιλεύει»
Λίγα χρόνια μετά την υπόθεση Siemens, προκύπτει πάλι μια υπόθεση διασυνοριακής διαφθοράς, που φαίνεται να έχει κοστίσει υπέρογκα ποσά στον Έλληνα πολίτη, ο οποίος μαστίζεται από την πολύχρονη οικονομική κρίση, που έχει στερήσει ακόμη και τα βασικά από πολλές οικογένειες.
Όπως επισημαίνει πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ, σχετικά με την εφαρμογή της Διεθνούς Σύμβασης για την Καταπολέμηση της Δωροδοκίας Αλλοδαπών Δημοσίων Λειτουργών κατά τις Διεθνείς Επιχειρηματικές Συναλλαγές, τα 2/3 των δωροδοκιών καταβάλλονται σε αξιωματούχους χωρών των οποίων ο δείκτης ανθρώπινης ανάπτυξης είναι μέτριος, υψηλός ή πολύ υψηλός. Αυτό σημαίνει ότι η διασυνοριακή εταιρική δωροδοκία είναι ζωντανή και καλά κρατεί.
Ως εκ τούτου, ο αγώνας ενάντια στη διασυνοριακή εταιρική διαφθορά είναι δύσκολος και διαρκής, απαιτεί την στενή συνεργασία του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα και η ΔΔ-Ε μετέχει αποφασιστικά σε αυτόν: προωθώντας τις απαραίτητες νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, συμβάλλοντας στην ευαισθητοποίηση των πολιτών και συνεχίζοντας τις προσπάθειες για την αλλαγή νοοτροπίας.
Μάλιστα, θεωρώντας ότι η επιμόρφωση των εταιρειών αποτελεί βάση για την επίτευξη αλλαγής, λειτουργεί το Business Intergity Forum (Φόρουμ Ακεραιότητας Επιχειρήσεων), μέσω του οποίου οι εταιρείες που συμμετέχουν -μέχρι σήμερα περί τις 20 από τις μεγαλύτερες στη χώρα μας- διακηρύττουν ανοιχτά τη δέσμευσή τους να λειτουργούν με διαφάνεια, υιοθετώντας συγκεκριμένες πολιτικές και πρακτικές χρηστής διακυβέρνησης. Επίσης, προωθεί ενεργά το «Σύμφωνο Ακεραιότητας», ένα εργαλείο που θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά, χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας στις δημόσιες συμβάσεις και την υιοθέτηση καλών πρακτικών στον τομέα της δημόσιας διοίκησης.
Επλήγη ο θεσμός του «μάρτυρα δημοσίου συμφέροντος»
Η κατά καιρούς αποκάλυψη υποθέσεων διαφθοράς έχει καταδείξει ότι συνήθως τούτη εξελίσσεται στο σκοτάδι για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα, ενώ είναι γνωστή σε έναν ευρύτερο κύκλο ανθρώπων. Για τον λόγο αυτό, ο ρόλος των whistleblowers ή «μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος», όπως ενσωματώθηκε ο θεσμός στην ελληνική έννομη τάξη το 2014, είναι πολύτιμος στην διαλεύκανση τέτοιων υποθέσεων: από την αποκάλυψη οικονομικών σκανδάλων εκατομμυρίων μέχρι την παροχή πληροφοριών για εγκληματικές πρακτικές, οι whistleblowers διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην διάσωση πόρων, ακόμη και ανθρώπινων ζωών.
Ωστόσο, με την υπόθεση NOVARTIS ο θεσμός του «μάρτυρα δημοσίου συμφέροντος» επλήγη βάναυσα. Οι τρεις μάρτυρες της υπόθεσης προβάλλονται άλλοτε ως «μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος», άλλοτε ως «προστατευόμενοι μάρτυρες» και άλλοτε ως «κουκουλοφόροι μάρτυρες». Η εν λόγω παραφιλολογία αφήνει ουσιαστικά έκθετο τον πολύτιμο αυτό θεσμό, ο οποίος μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά μόνο όταν περιβάλλεται με τις ύψιστες εγγυήσεις, όπως επανειλημμένα έχει τονίσει η ΔΔ-Ε, κατά τη διάρκεια των πολύχρονων και συστηματικών προσπαθειών της να διασφαλιστεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα προστασίας. Η ΔΔ-Ε επιδιώκει σθεναρά τη βελτιστοποίηση του νομικού πλαισίου των καταγγελιών και τούτο αποτελεί, επί του παρόντος, υψηλή προτεραιότητα και του έργου του ΟΟΣΑ στην χώρα μας.
«Καμία κοινωνία και κανένας τομέας δεν είναι άνοσος στη διαφθορά, αλλά και καμία παθογένεια δεν θα αντιμετωπισθεί, αν υποθέσεις όπως της NOVARTIS δεν διερευνηθούν σε βάθος, δεν ακούσουμε προσεκτικά τα μηνύματα που πηγάζουν από αυτές και δεν ληφθούν μέτρα για το μέλλον. Η ΔΔ-Ε έχει λάβει θέση σε όλα τα παραπάνω ζητήματα, συνεχίζει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και μαζί με τους πολιτικούς φορείς και τους πολίτες θα συνεχίζει να εργάζεται για αποτελεσματικές λύσεις στα δύσκολα προβλήματα που ανακύπτουν», τόνισε η Πρόεδρος της ΔΔ-Ε Δρ. Άννα Δαμάσκου.

Στοιχεία Επικοινωνίας για τα ΜΜΕ:
Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς
Τηλ. 210 7224940,
e-mail: tihellas@otenet.gr
www.transparency.gr