Η Μη Κυβερνητική Οργάνωση Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς ξεκινά τη λειτουργία της Υπηρεσίας «Διαφάνεια Τώρα!» με στόχο την υποστήριξη των πολιτών που έχουν βιώσει περιστατικά διαφθοράς, είτε ως θύματα, είτε ως μάρτυρες διαφθοράς και την υλοποίηση εκστρατείας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης με κεντρικό μήνυμα: «Ώρα να Ξυπνήσουμε!».
Στο πλαίσιο αυτό, σας καλεί σε Συνέντευξη Τύπου την Τετάρτη, 25 Σεπτεμβρίου 2013, στις 12.00 μ.μ. στο Αμφιθέατρο του ALBA Graduate Business School (Ξενίας 6-8, Αθήνα, έναντι Πλατείας Μαβίλη, Μετρό Μέγαρο Μουσικής).
Εκπρόσωποι της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος θα μιλήσουν για τη συμβολή και το ρόλο της συγκεκριμένης Υπηρεσίας στην αποκάλυψη και τη δημοσιοποίηση σημαντικών περιστατικών διαφθοράς σε 60 χώρες του κόσμου αλλά και στην αναγκαιότητα λειτουργίας της στην Ελλάδα σήμερα, στο πλευρό του πολίτη.
Ομιλητές
Κώστας Μπακούρης, Πρόεδρος, Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς
Αναστασία Μάνου, Γενική Γραμματέας, Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς
Βασίλης Σωτηρόπουλος, Νομικός Σύμβουλος «Διαφάνεια Τώρα!», Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς
Σοφία Ιωάννου, Υπεύθυνη Επικοινωνίας, Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς
*Τη Συνέντευξη Τύπου θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Τάσος Τέλλογλου.
Στοιχεία επικοινωνίας για δημοσιογράφους
Σοφία Ιωάννου, Υπεύθυνη Επικοινωνίας, τηλ. 210 722 4940/ 6937 251997, email: sioannou@transparency.gr
Κατηγορία: Δελτία Τύπου
Διεθνής Έκθεση για την Άμυνα: ανοιχτή η πόρτα της διαφθοράς
Το 70% των μεγαλύτερων εισαγωγέων όπλων το 2012 άφησαν ανοιχτή την πόρτα στη διαφθορά και το 85% των Κοινοβουλίων παγκοσμίως δεν διαθέτουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς εποπτείας της αμυντικής πολιτικής. Αυτό αποκαλύπτει η νέα Έκθεση που δημοσιεύει η Διεθνής Διαφάνεια – Ηνωμένου Βασιλείου στο πλαίσιο του προγράμματος «Άμυνα και Ασφάλεια».
Η διαφθορά έχει επιδεινωθεί τα τελευταία δύο χρόνια όπως πιστεύει 1 στους 2 πολίτες, , σύμφωνα με τη μεγαλύτερη Έρευνα Κοινής Γνώμης για τη διαφθορά που εκπονεί η Διεθνής Διαφάνεια (Transparency Intenrational/ TI ) παγκοσμίως. Εντούτοις οι συμμετέχοντες στην έρευνα πιστεύουν ότι μπορούν να κάνουν τη διαφορά και είναι διατεθειμένοι να αντιδράσουν.
Το Παγκόσμιο Βαρόμετρο της Διαφθοράς 2013 (GCB2013) είναι μια Έρευνα Κοινής Γνώμης, στην οποία συμμετέχουν 114.000 άτομα σε 107 χώρες. Σύμφωνα με το Βαρόμετρο 2013, το 27% όσων ρωτήθηκαν παγκοσμίως, δωροδόκησαν κατά τη συναλλαγή τους με δημόσιες υπηρεσίες και οργανισμούς τους τελευταίους 12 μήνες – μια τάση που παραμένει σταθερή σε σύγκριση με προηγούμενες έρευνες.
Παρ’ όλα αυτά, 9 στους 10 πολίτες δηλώνουν έτοιμοι να αντισταθούν στη διαφθορά, ενώ τα 2/3 των ατόμων που δήλωσαν ότι τους ζητήθηκε φακελάκι, αρνήθηκαν να το προσφέρουν. Διαφαίνεται μια χαραμάδα φωτός που προκύπτει από τη διάθεση των πολιτών να αντιδράσουν και στην οποία πρέπει να εστιάσουν τόσο οι κυβερνήσεις, όσο και ο επιχειρηματικός κόσμος και η Κοινωνία των Πολιτών για να καταπολεμήσουν τη διαφθορά με τη συμβολή των πολιτών.
«Μπορεί τα επίπεδα δωροδοκίας να παραμένουν υψηλά, αλλά μια σημαντική μερίδα πολιτών πιστεύουν ότι έχουν τη δυνατότητα να κάμψουν τη διαφθορά και την κατάχρηση εξουσίας», τονίζει η Πρόεδρος της ΤΙ Huguette Labelle.
Το Βαρόμετρο επίσης κατέδειξε την έλλειψη εμπιστοσύνης του κόσμου σε θεσμούς που έχουν αναλάβει την καταπολέμηση του εγκλήματος. Συγκεκριμένα, μερικά από τα πολύ ενδιαφέροντα αποτελέσματα της Έκθεσης αποκαλύπτουν ότι:
- σε 36 χώρες η Αστυνομία εκλαμβάνεται ως ο πιο διεφθαρμένος οργανισμός -όπου σχεδόν στο 53% των ατόμων ζητήθηκε να καταβάλλουν φακελάκι στην αστυνομία.
- σε 20 χώρες ο Δικαστικός κλάδος θεωρείται ο πιο διεφθαρμένος -όπου το 30%, κατά μέσο όρο των ατόμων που ήρθαν σε επαφή με αυτόν δήλωσαν ότι τους ζητήθηκε φακελάκι.
- σε 51 χώρες παγκοσμίως, τα πολιτικά κόμματα θεωρούνται ως ο πιο διεφθαρμένος θεσμός.
- το 55% των όσων ρωτήθηκαν παγκοσμίως, πιστεύουν ότι οι κυβερνήσεις υποκινούνται από ειδικά συμφέροντα.
«Οι κυβερνήσεις οφείλουν να ανταποκριθούν σε αυτή την κραυγή των πολιτών για πάταξη της διαφθοράς, με συγκεκριμένο πλάνο και δράσεις που θα εδραιώνουν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία», υπογραμμίζει η H. Labelle. «Απαιτείται ισχυρή ηγεσία, ιδίως από τις χώρες που απαρτίζουν την G20. Στις 17 από αυτές, το 59% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι οι κυβερνήσεις τους δεν είναι αποτελεσματικές στην καταπολέμηση της διαφθοράς».
Οι πολιτικοί πρέπει να διανύσουν μακρύ δρόμο για να ξανακερδίσουν την εμπιστοσύνη των κοινωνιών και των πολιτών. Η Έρευνα δείχνει ότι υπάρχει κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στο πολιτικό σύστημα και πραγματική ανησυχία για την ικανότητα των οργάνων που είναι υπεύθυνα να καταπολεμούν το έγκλημα.
Σε όλο τον κόσμο, η αντίληψη των πολιτών σχετικά με τις προσπάθειες των ηγετών να πατάξουν τη διαφθορά έχει χειροτερέψει από το 2008 που ξέσπασε η κρίση μέχρι σήμερα. Χαρακτηριστικά, το 2008 το 31% των ερωτηθέντων δήλωνε ότι θεωρεί αποτελεσματικό το έργο της κυβέρνησης, ενώ το 2013 το Βαρόμετρο καταγράφει πτώση στο 22%.
«Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι είναι ισχυρές, ανεξάρτητες, και ότι διαθέτουν ικανούς πόρους για την πρόληψη και καταπολέμηση της διαφθοράς. Πάρα πολλοί άνθρωποι πλήττονται όταν η μάστιγα της διαφθοράς υπονομεύει τον πυρήνα των θεσμών και των υπηρεσιών», καταλήγει η H. Labelle.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Η Ελλάδα συμβαδίζει με την ευρύτερη τάση που επικρατεί στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βρίσκονται υπό κρίση. Το 54% όσων ρωτήθηκαν πιστεύει ότι η διαφθορά έχει αυξηθεί τα τελευταία δύο χρόνια, τονίζοντας τη σοβαρότητα του φαινομένου στο δημόσιο τομέα. Σχεδόν 1 στους 4 πολίτες (23%) δηλώνει ότι έδωσε φακελάκι κατά την επαφή τους με ιατρική υπηρεσία,στοιχείο που επιβεβαιώνεται και από την «Εθνική Έρευνα για τη Διαφθορά στην Ελλάδα 2012», της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος.
Όπως και στη συντριπτική πλειοψηφία των ευρωπαϊκών κρατών, τα πολιτικά κόμματα, σύμφωνα με την αντίληψη των ερωτηθέντων στην Ελλάδα, εκλαμβάνονται ως ο πιο διεφθαρμένος θεσμός (βαθμολογώντας τα με 4.6, όπου 5= πάρα πολύ διεφθαρμένος). «Οι πολιτικοί οφείλουν να σταθούν με τόλμη μπροστά στον καθρέφτη, να αναλογιστούν τις ευθύνες τους και να πείσουν με πράξεις τους πολίτες ότι έχουν αλλάξει νοοτροπία. Ένα πρώτο απλό βήμα είναι να αναρτούν τα πόθεν έσχες τους ΜΟΝΙΜΑ στον ιστότοπο της Βουλής», υπογραμμίζει ο Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος, Κώστας Μπακούρης.
Το ουσιαστικότερο μήνυμα που δίνει το φετινό Βαρόμετρο προέρχεται από τη στάση των πολιτών. Ολοένα και περισσότεροι πολίτες –το 84% όσων ρωτήθηκαν στην Ελλάδα-, δηλώνουν διατεθειμένοι να αντιδράσουν στη διαφθορά καταγγέλλοντας περιστατικά. «Η Πολιτεία οφείλει να τους προστατεύσει. Δεν υπάρχει καλύτερη συγκυρία για την υιοθέτηση και εφαρμογή ενός νομοθετικού πλαισίου προστασίας των ατόμων που αποκαλύπτουν περιστατικά διαφθοράς (whistleblowers)» τονίζει ο Κ. Μπακούρης.
Για την Έκθεση για την Ελλάδα στο Βαρόμετρο πιέστε εδώ
Για την παρουσίαση των παγκόσμιων αποτελεσμάτων, πιέστε εδώ
Σήμερα, Πέμπτη 16 Απριλίου 2013, πραγματοποιήθηκε η 8η κατά σειρά συζήτηση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με θέμα, «Γιατί δυσλειτουργεί η δικαιοσύνη;», του κύκλου υπό τον γενικό τίτλο: «Ελλάδα: Μεταρρυθμίσεις, Ρήξεις, Τομές». Την εκδήλωση διοργάνωσαν η Κίνηση Πολιτών, η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς, το ΙΟΒΕ, το ΕΛΙΑΜΕΠ και η Kantor, σε συνεργασία με τοΜέγαρο Μουσικής Αθηνών, στο πλαίσιο του προγράμματος Megaron Plus.
Στη συζήτηση συμμετείχαν οι κύριοι: Παναγιώτης Πικραμμένος, Πρόεδρος ΣτΕ ε.τ., πρ. Πρωθυπουργός, Βασίλειος Σκουρής,Πρόεδρος του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Θεόδωρος Φορτσάκης, Πρόεδρος Νομικής Σχολής Αθηνών και Χριστόφορος Δ. Αργυρόπουλος, Δικηγόρος, Πρόεδρος Ένωσης Ελλήνων Ποινικολόγων. Τη συζήτηση συντόνισε ο κ. Νίκος Φραγκάκης, Δικηγόρος, Πρόεδρος ΕΚΕΜΕ και Αντιπρόεδρος της Κίνησης Πολιτών.
Ο κ. Παναγιώτης Πικραμμένος, σημείωσε ότι το πρόβλημα της δυσλειτουργίας της Δικαιοσύνης στη χώρα μας αντιμετωπίζεται μεμονωμένα, τη στιγμή που η καλή ή κακή λειτουργία των άλλων δύο λειτουργιών – και ιδιαίτερα της εκτελεστικής – επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό και τη λειτουργία της Δικαιοσύνης. Ο κ. Πικραμμένος τόνισε ότι χρειάζεται μία ριζική αλλαγή του συστήματος σε τρεις άξονες : 1.Άνοιγμα της Δικαιοσύνης στην κοινωνία, όπου οι Δικαστές δεν θα είναι απομονωμένοι στο λειτούργημά τους αλλά θα μπορούν να μεταπηδούν στη Δημόσια Διοίκηση ή ακόμα και στην ελεύθερη αγορά για να μεταφέρουν την εμπειρία τους, ενώ αντίστροφα, θα μπορούν να θητεύουν στην Δικαιοσύνη καθηγητές Πανεπιστημίου και διακεκριμένοι δικηγόροι, προκειμένου να εισφέρουν τις δικές τους γνώσεις. 2. Ενασχόληση της Δικαιοσύνης μόνο με τις σοβαρές υποθέσεις με την παράλληλη δημιουργία ειδικών δικαστηρίων για την επίλυση συγκεκριμένων διαφορών, ώστε να μπορεί να επιτευχθεί γρήγορη και αποτελεσματική επίλυση της διαφοράς και 3. Βελτίωση του επιπέδου των δικαστικών λειτουργών, με αναβάθμιση της παρεχόμενης από την Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών εκπαίδευση που πρέπει να είναι μεταπτυχιακού επιπέδου. Ο κ. Πικραμμένος αναφέρθηκε επίσης στην οικονομική ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και στην ανάγκη κατάρτισης και διαχείρισης ενός προϋπολογισμού για τη Δικαιοσύνη από ένα ανεξάρτητο όργανο. Στο κλείσιμο της ομιλίας του ο κ. Πικραμμένος τόνισε ότι όλα τα παραπάνω θα πρέπει να προκύψουν μέσα από συνεννόηση και συνεργασία με τις άλλες δύο εξουσίες, με τη συνδρομή ενδεχομένως ενός θεσμικού οργάνου που θα μελετήσει και θα εισηγηθεί ένα νέο εθνικό σχεδιασμό για τις μέλλουσες και μείζονες αλλαγές στον χώρο της Δικαιοσύνης.
Ο κ. Βασίλης Σκουρής, έθεσε το ερώτημα αν είμαστε έτοιμοι να θέσουμε υπό αμφισβήτηση καθιερωμένες δομές στον χώρο της Δικαιοσύνης, εντοπίζοντας στην ανάλυσή του δύο ζητήματα: Τις εγγυήσεις της προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας των δικαστών και την αναθεώρηση του συστήματος δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων. Η ανάθεση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα δικαστικών καθηκόντων σε άλλες κατηγορίες νομικών και η ευχέρεια άσκησης διοικητικών καθηκόντων από δικαστικούς λειτουργούς θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν στην αντιμετώπιση των δυσλειτουργιών της δικαιοσύνης. Επιπρόσθετα, η ίδρυση ενός Συνταγματικού Δικαστηρίου με μη ισόβια μέλη και αποστολή την άσκηση του ελέγχου της συνταγματικότητας των τυπικών νόμων θα συμβάλλει στον αποτελεσματικό έλεγχο της συνταγματικότητας, χωρίς να αλλοιώσει και να αποδυναμώσει το ισχύον καθεστώς ελέγχου.
Στην εισήγησή του, ο κ. Θεόδωρος Φορτσάκης εξέτασε την ταχύτητα και την ποιότητα κατά την απονομή της Δικαιοσύνης, παραθέτοντας παραδείγματα από την ελληνική πραγματικότητα και παρουσίασε μια σειρά από άμεσα εφαρμόσιμα μέτρα για τη βελτίωση της σημερινής κατάστασης στον χώρο της Δικαιοσύνης, τα οποία αφορούν στη λειτουργία (π.χ. εισαγωγή μηχανογράφησης και ηλεκτρονικών διαδικασιών) και στη χωροταξική ανακατανομή των Δικαστηρίων με συνένωση ή κατάργηση μικρών επαρχιακών Ειρηνοδικείων – Πρωτοδικείων, σε αλλαγές στους Κώδικες Πολιτικής Δικονομίας (π.χ. άμεση επίδοση αγωγής, αποκλεισμός υποθέσεων λόγω ποσού, κατάργηση μικροδιαφορών, επίλυση μόνο με διαμεσολάβηση – διαιτησία) και Ποινικής Δικονομίας (π.χ. απαγόρευση δεύτερης αναβολής), σε αλλαγές στη Διοικητική Δίκη (π.χ. θέσπιση σε ευρύτερη κλίμακα διαδικασιών εν συμβουλίω), στην αφαίρεση ύλης από τα δικαστήρια (π.χ. κληρονομητήρια, πιστοποιητικά κ.α.), στην κωδικοποίηση διατάξεων και τη βελτίωση της νομοθετικής διαδικασίας, στην αύξηση του κόστους προσφυγής στη Δικαιοσύνη, στην παροχή κινήτρων ενθάρρυνσης της διαμεσολάβησης, στην εντατικοποίηση της επιθεώρησης των δικαστών και στον έλεγχο απόδοσής τους και στην δραστική μείωση του αριθμού των δικαστών.
Ο κ. Χριστόφορος Δ. Αργυρόπουλος, πριν να επικεντρώσει την εισήγησή του στις εναλλακτικές μορφές απονομής δικαιοσύνης, αναφέρθηκε στην ανάγκη ύπαρξης ενός δικαιοδοτικού συστήματος που να εγγυάται τη δίκαιη και αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων, σε εύλογο χρονικό διάστημα. Ωστόσο η ελληνική πραγματικότητα, που χαρακτηρίζεται από το εθνικό «σύμπτωμα» της χωρίς φειδώ προσφυγής στις δικαστικές αρχές για κάθε είδους διαφορά, ουσιαστικά ακυρώνει το δικαίωμα αυτό. Η ριζική αντιμετώπιση του προβλήματος, όμως, απαιτεί ειλικρινή βούληση τόσο από την εξουσία όσο και από όλους τους ενδιαφερομένους καθώς και καλλιέργεια μιας άλλης παιδείας για τη διευθέτηση των δυσλειτουργιών της κοινωνικής συμβίωσης. Ο κ. Αργυρόπουλος, σημείωσε ότι το πρόβλημα της έγκαιρης απονομής δικαιοσύνης μπορεί να αντιμετωπισθεί με την ευρεία εφαρμογή υποκατάστατων μορφών εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών, όπως τη διαμεσολάβηση, την ποινική διαμεσολάβηση και άλλες μορφές. Η εκούσια ρύθμιση των διαφορών συμβάλλει στην καλλιέργεια νοοτροπίας στους πολίτες για συμμόρφωση στον νόμο, χωρίς διακρίσεις και προϋποθέσεις, καθώς και στην ανάπτυξη πνεύματος αμοιβαιότητας και συνευθύνης, διασφαλίζοντας την ειρηνική κοινωνική συμβίωση.
Συνοψίζοντας τη συζήτηση, ο κ. Νίκος Φραγκάκης, αφού σημείωσε ότι τα προβλήματα δυσλειτουργίας της Ελληνικής Δικαιοσύνης είναι διαχρονικά σε σημείο που να θεωρούνται ανεπίλυτα, διαπίστωσε ότι από τις θέσεις των εισηγητών αναδύεται σύγκλιση απόψεων ως προς το ότι οι μέχρι σήμερα προσπάθειες θεραπείας ήταν αποσπασματικές, ενώ αυτό που χρειάζεται είναι η ριζική επανεξέταση της οργάνωσης και του τρόπου απονομής της Δικαιοσύνης, στη βάση προηγούμενης αναγκαίας συνεννόησης με τη νομοθετική και τη διοικητική λειτουργία για το σχεδιασμό και την άμεση εφαρμογή ριζοσπαστικών μέτρων, όπως το άνοιγμα της Δικαιοσύνης στην κοινωνία, όπου οι Δικαστές θα μπορούν να μεταπηδούν στη Δημόσια Διοίκηση ή ακόμα και στην ελεύθερη αγορά για να μεταφέρουν την εμπειρία τους, ενώ αντίστροφα, θα μπορούν να θητεύουν στην Δικαιοσύνη καθηγητές Πανεπιστημίου και διακεκριμένοι δικηγόροι. Το ζητούμενο, σε κάθε περίπτωση, είναι η έγκαιρη, με ποιότητα επίλυση των διαφορών, η οποία δεν είναι ανάγκη να προέρχεται πάντα από το δικαστικό σύστημα όπως είναι σήμερα διαρθρωμένο, αφού αυτό ασφυκτιά από τον υπερβολικό αριθμό συσσωρευμένων υποθέσεων, ενώ γενική είναι η αντίληψη ότι, πάντως, δεν χρειάζονται περισσότεροι δικαστές. Πρέπει η επίλυση των διαφορών να αναζητηθεί και σε νέες μορφές αντιμετώπισής τους, κατά παράκαμψη της δικαστικής οδού, όπως με τη διαιτησία και τη διαμεσολάβηση. Πέρα, όμως, από τις αναγκαίες αλλαγές στο σύστημα απονομής της Δικαιοσύνης, προέχει η (δια της παιδείας) καλλιέργεια στους πολίτες μιας διαφορετικής αντίληψης για την αναζήτηση λύσεων με διαπραγμάτευση και συμβιβαστική προσέγγιση μεταξύ των αντιδικούντων.
Μπορείτε να βρείτε τις ομιλίες:
του κ. Χριστόφορου Δ. Αργυρόπουλου
-του κ. Παναγιώτη Πικραμμένου
-του κ. Βασίλειου Σκουρή
-του κ. Θεοδώρου Π. Φοτσάκη και την παρουσίασή του
Η ανάγκη προστασίας των whistleblowers στην Ελλάδα
Θα επιτρέψουμε τη διαιώνιση της διαφθοράς και της αδιαφάνειας στη χώρα μας χωρίς αντίδραση; Χωρίς τη δική μας ενεργό συμμετοχή στην καταπολέμησή τους?
Η δημοκρατία προϋποθέτει πολίτες με νοοτροπία υπεύθυνου άρχοντα – αν όλοι ασπάζονταν αυτήν τη φράση, ίσως τότε οι καταγγέλλοντες, δηλαδή οι whistleblowers, με την υποστήριξη ενός ισχυρού νομικού πλαισίου, να γίνονταν περισσότεροι και να διορθώναμε αυτό που κάποτε ο Πλάτωνας χαρακτήρισε ως το μεγαλύτερο και πρώτο από όλα τα κακά: «να μη τιμωρείται εκείνος που αδικεί».
Η επιτακτική ανάγκη υιοθέτησης ενός ισχυρού και αποτελεσματικού νομικού πλαισίου για την προστασία των ανθρώπων που αποκαλύπτουν περιστατικά διαφθοράς και καταχρηστικές πρακτικές – των επονομαζόμενων και whistleblowers – αναδείχθηκε κατά την εκδήλωση που διοργάνωσε η Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς, την Τρίτη 23 Απριλίου 2013, στο Αμφιθέατρο του Μεγάρου Καρατζά της Εθνικής Τράπεζας, με τη συμμετοχή 100 και πλέον συμμετεχόντων.
Ο κ. Γεώργιος Σούρλας, Γενικός Γραμματέας Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η κα Anna Myers, Εμπειρογνώμονας στο whistleblowing και πρώην αξιολογήτρια της GRECO, o κ. Πέτρος Φουρτούνης, Γενικός Επιθεωρητής του Ομίλου της Εθνικής Τράπεζας και ο κ. Ηλίας Καΐσιμος,Οικονομολόγος και μέλος Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνικού Ινστιτούτου κατά της Απάτης (Hellenic ACFE), ήταν μεταξύ των ομιλητών που μοιράστηκαν τους προβληματισμούς και τις σκέψεις τους για το whistleblowing στην Ελλάδα και τον κόσμο.
Στόχος της εκδήλωσης ήταν η παρουσίαση των αποτελεσμάτων της έρευνας που πραγματοποίησε η Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς σχετικά με την παρεχόμενη, από την Ελληνική Πολιτεία, προστασία και υποστήριξη προς τους πολίτες που αποκαλύπτουν φαινόμενα διαφθοράς και καταχρηστικές πρακτικές. Μέσα από την έρευνα αναδείχθηκε η σπουδαιότητα του θεσμού του whistleblowing για την πάταξη της διαφθοράς και την καταπολέμηση των παράνομων πρακτικών, καθώς και η ανάγκη θεσμοθέτησης ενός ισχυρού νομικού πλαισίου στη χώρα μας, ειδικά για τη θωράκιση των whistleblowers, καθώς οι διάσπαρτες διατάξεις που περιλαμβάνει η ελληνική νομοθεσία περιορίζονται κυρίως στην προστασία των μαρτύρων. «Η προστασία των whistleblowers, η λήψη μέτρων ασφαλείας για την διαφύλαξη της ζωής, της προσωπικότητας και της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας, ο ορισμός προσβάσιμων και κατανοητών διαδικασιών για την αποκάλυψη των πληροφοριών και η ύπαρξη ενός αρμόδιου εποπτικού φορέα για την αξιολόγηση της λειτουργίας του θεσμού στη χώρα μας, είναι μερικά από τα σημεία που θα πρέπει να αποτελέσουν τη βάση του σχετικού νομικού πλαισίου», επεσήμανε κατά την διάρκεια της εκδήλωσης η κα Άννα Δαμάσκου, Νομικός & Ερευνήτρια της Διεθνούς Διαφάνειας – Ελλάδος, η οποία παρουσίασε τις κατευθυντήριες αρχές για την υιοθέτηση ενός ισχυρού και αποτελεσματικού νομικού πλαισίου για το whistleblowing στην Ελλάδα, όπως αυτές διαμορφώθηκαν μέσα από διεθνείς καλές πρακτικές .
Η Έκθεση «Εναλλακτική στη Σιωπή: Αποτελεσματικότερη προστασία και υποστήριξη των whistleblowers στην Ελλάδα» καταγράφει τις νομικές διατάξεις αλλά και τις πρακτικές που εφαρμόζουν σήμερα επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα, οι οποίες εμφανίζονται πιο δεκτικές στην υιοθέτηση διαδικασιών διαχείρισης των whistleblowers. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση της Εθνικής Τράπεζας, η οποία όπως επεσήμανε ο κ. Φουρτούνης έχει υιοθετήσει διαδικασίες για την λήψη και διαχείριση αναφορών για αντικανονικές ενέργειες, παραβάσεις, παραλείψεις και ασυνήθεις ή ασύμβατες λογιστικοελεγκτικές πρακτικές, που υποπίπτουν στην αντίληψη των εργαζομένων της Τράπεζας.
«Ακόμη και οι πιο εξελιγμένες οργανώσεις, είτε στον ιδιωτικό είτε στο δημόσιο τομέα, διατρέχουν τον κίνδυνο να πάει κάτι στραβά και όλοι οι εργοδότες πρέπει να κατανοήσουν ότι είναι προς το συμφέρον τους να διασφαλίσουν ότι το προσωπικό τους μπορεί να μιλά νωρίς και με ασφάλεια. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει ασφαλής εναλλακτική λύση για σιωπή στο εσωτερικό της οργάνωσης, υπάρχει πραγματικός κίνδυνος ο οργανισμός ή η εταιρία να ενημερωθούν για την παρανομία όταν είναι πολύ αργά και η ζημιά έχει γίνει», υπογράμμισε η Anna Myers. Για το λόγο αυτό, μαζί με την υιοθέτηση νομοθετικού πλαισίου, θα πρέπει να καλλιεργηθεί παράλληλα και κουλτούρα αντίστασης στη διαφθορά, ώστε να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα. «Για την καταπολέμηση της διαφθοράς, εκτός από το Εθνικό Σχέδιο Δράσης και πολιτική βούληση, χρειάζεται συστράτευση όλων των πολιτών. Ευθύνη για την διαφθορά δεν έχουν μόνο οι εμπλεκόμενοι αλλά και όσοι παραμένουν αδιάφοροι, αδρανείς. Επομένως, επιτακτική προβάλλει η ανάγκη να συμβάλλουν όλοι στην προσπάθεια και να αντιληφθούν ότι η αντίδραση απέναντι στους διαπλεκόμενους και οι αποκαλύψεις αποτελούν καθήκον τους, αλλά και υποχρέωση της Πολιτείας να τους ενθαρρύνει και να τους προστατεύει”, τόνισε ο κ. Σούρλας.
Ο κ. Κώστας Μπακούρης , Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος καταλήγοντας στην ομιλία του σημείωσε ότι «Το whistleblowingπρέπει να αποτελεί επιλογή και όχι νομική υποχρέωση. Πρέπει όλοι να αντιληφθούμε ότι αποτελεί δικαίωμα και υποχρέωσή μας ως πολίτες να συμμετέχουμε ενεργά στην καταπολέμηση της διαφθοράς και να απαιτούμε την τιμωρία αυτών που παρανομούν. Μια ευνομούμενη πολιτεία η οποία έφτασε στο χείλος της οικονομικής καταστροφής λόγω κακοδιοίκησης, ατασθαλιών και αδιαφάνειας σε όλες τις εκφάνσεις του δημόσιου βίου δεν μπορεί να βασίζεται στην αυτοθυσία των λίγων θαρραλέων «μαρτύρων» για πολύ ακόμη. Είναι επιτακτική ανάγκη ο θεσμός του whistleblowing να εφαρμοστεί πλήρως στην Ελλάδα και οι whistleblowers να τεθούν στο κέντρο ενός αδιαπέραστου πλέγματος προστασίας».
Σημείωση: Η Έρευνα πραγματοποιήθηκε την περίοδο Ιουλίου 2012-Δεκεμβρίου 2012, στο πλαίσιο υλοποίησης του ευρωπαϊκού προγράμματος “Providing an alternative to silence: Towards greater protection and support for whistleblowers in the EU”.
-Για να δείτε την πλήρη έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος πιέστε εδώ
-Για τον χαιρετισμό του Κ. Μπακούρη πιέστε εδώ
-Για την παρουσίαση της Α. Δαμάσκου πιέστε εδώ
-Για την παρουσίαση της A. Myers πιέστε εδώ
–Για την ομιλία του Γ. Σούρλα πιέστε εδώ
-Για την παρουσίαση του Π. Φουρτούνη πιέστε εδώ
Με την οικονομική στήριξη του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Πρόληψη & Καταπολέμηση του εγκλήματος»,
Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων
Κύριε Υπουργέ,
Κύριε Γενικέ Γραμματέα,
Mrs. Myers,
Κυρίες & Κύριοι,
Θα ήθελα να σας καλωσορίσω στη σημερινή μας εκδήλωση, που λαμβάνει χώρα στο φιλόξενο αυτό αμφιθέατρο, του Μεγάρου Καρατζά, για την ευγενική παραχώρηση του οποίου ευχαριστούμε θερμά την Εθνική Τράπεζα.
Τον τελευταίο ένα χρόνο περίπου, εκπονήθηκε από τη Διεθνή Διαφάνεια-Ελλάς η έρευνα την οποία θα σας παρουσιάσουμε σήμερα σχετικά με την Προστασία των Whistleblowers στην Ελλάδα. Η εν λόγω έρευνα, που συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος “Providing An Alternative to Silence: Towards Greater Protection and Support for Whistleblowers in the EU”. Παρέχοντας μια εναλλακτική λύση στη σιωπή, για μεγαλύτερη προστασία και στήριξη των Whistleblowers αποτελεί κομμάτι ενός ευρύτερου ερευνητικού εγχειρήματος που πραγματοποιήθηκε τα τελευταία χρόνια σε 6 ευρωπαϊκές χώρες, υπό τον συντονισμό της Γραμματείας της Διεθνούς Διαφάνειας, που εδρεύει στο Βερολίνο.
Η έρευνα που παρουσιάζει σήμερα ενώπιον σας η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς φιλοδοξεί να προτείνει τις βασικές κατευθυντήριες αρχές πάνω στις οποίες θα πρέπει να βασίζεται ένα ισχυρό και αποτελεσματικό ελληνικό νομικό πλαίσιο για την προστασία των whistleblowers. Δεν χρειάζεται να εφεύρουμε τον τροχό. Καλές πρακτικές εφαρμόζονται ήδη παγκοσμίως με επιτυχία. Αρκεί να τις ενστερνιστούμε και να τις προσαρμόσουμε στην ελληνική πραγματικότητα.
Ωστόσο, μόνη η θέσπιση νομοθετικού πλαισίου, χωρίς τον κατάλληλο συντονισμό των Φορέων Καταπολέμησης της Διαφθοράς, δεν πρόκειται να αποδώσει τα αναμενόμενα. Το ζητούμενο δεν είναι να σωρεύονται περισσότερες καταγγελίες στα γραφεία του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης ή του ΣΔΟΕ, αλλά να εξιχνιάζονται έγκαιρα και αποτελεσματικά. Αναμένουμε τις εξελίξεις για την εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου κατά της Διαφθοράς, που θα συντονίζεται υπό έναν Εθνικό Συντονιστή.
Τέλος, αναφορικά κυρίως με το whistleblowing, απαιτείται επιπλέον και η καλλιέργεια κουλτούρας αντίδρασης στη διαφθορά, προκειμένου οι whistleblowers να εκλαμβάνονται ως ενεργοί πολίτες και όχι ως «ρουφιάνοι». Το whistleblowing πρέπει να αποτελεί επιλογή και όχι εκ του νόμου επιβαλλόμενη υποχρέωση. Πρέπει όλοι να αντιληφθούμε ότι αποτελεί δικαίωμα και υποχρέωσή μας ως πολιτών να συμμετέχουμε ενεργά στην καταπολέμηση της διαφθοράς και να απαιτούμε την τιμωρία αυτών που παρανομούν. Μια ευνομούμενη πολιτεία η οποία έφτασε στο χείλος της οικονομικής καταστροφής λόγω κακοδιοίκησης, ατασθαλιών και αδιαφάνειας σε όλες τις εκφάνσεις του δημόσιου βίου δεν μπορεί να βασίζεται στην αυτοθυσία των λίγων θαρραλέων «μαρτύρων» για πολύ ακόμη.
Είναι επιτακτική ανάγκη ο θεσμός του whistleblowing να εφαρμοστεί πλήρως στην Ελλάδα και οι whistleblowers να τεθούν στο κέντρο ενός αδιαπέραστου πλέγματος προστασίας.
Πέραν της προστασίας θα χρειασθούμε, επί πλέον και μέτρα που θα ενθαρρύνουν τους whistleblowers και θα τους επιβραβεύουν, ώστε σιγά, σιγά να χτίσουμε μια κουλτούρα υπευθυνότητας, όπως αυτή που ενδημούσε στην αρχαία Αθήνα. Ενδεικτικά μόνο θα αναφέρω:
– τον Πλάτωνα, που λέει ότι το μεγαλύτερο και πρώτο από όλα τα κακά είναι να μη τιμωρείται εκείνος που αδικεί,
– τον Σωκράτη, που λέει ότι εκείνη η πόλις διοικείται άριστα, όταν η ύπαρξις της ταυτίζεται με την ύπαρξη του νόμου και όταν ο νόμος τιμωρεί αυτούς που τον παραβαίνουν,
– και τον Μένανδρο, που είπε ότι αν καθένας μας επολεμούσε με προθυμία εκείνον που αδικεί, θεωρώντας σαν δικιά του την αδικία που γίνεται, ποτέ δεν θα πλήθαιναν τόσο πολύ οι κακοί.
Κλείνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την κυρία Δαμάσκου για την εκπόνηση της έρευνας, την κυρία Myers για την παρουσία της εδώ, τον Γενικό Γραμματέα Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για την συνεχή στήριξή του, καθώς και τους υπόλοιπους ενεργά συμμετέχοντες σε αυτή την σημαντική εκδήλωση.
Σας ευχαριστώ
Λιγότερα & φθηνότερα φακελάκια στην Ελλάδα της κρίσης
Κατά το έτος 2012, το μέγεθος της εγχώριας μικροδιαφθοράς συρρικνώθηκε τόσο στο Δημόσιο όσο και στον Ιδιωτικό Τομέα. Η Εθνική Έρευνα για τη Διαφθορά στην Ελλάδα για το 2012 καταγράφει σημαντική μείωση:
· αφενός στα χρηματικά ποσά που μπαίνουν στα φακελάκια, ώστε το εκτιμώμενο μέγεθος της διαφθοράς κατά το έτος 2012, για πρώτη φορά από την έναρξη της Έρευνας δεν ξεπερνάει το μισό δις (υπολογίζεται 420 εκατ. ευρώ έναντι 554 εκατ. ευρώ το 2011).
· αφετέρου στον αριθμό περιστατικών της διαφθοράς, δεδομένου ότι το ποσοστό των ελληνικών νοικοκυριών έπεσε κατά 1,6% (8,6% το 2012, έναντι 10,2% το 2011).
Η διαφθορά στον Δημόσιο Τομέα
Ο Δημόσιος Τομέας εξακολουθεί να λαμβάνει τα περισσότερα φακελάκια, έναντι του ιδιωτικού τομέα, με τα Νοσοκομεία, τιςΕφορίες και τις Πολεοδομίες να παραμένουν σταθερά στις πρώτες θέσεις της κατάταξης της μικροδιαφθοράς στο Δημόσιο Τομέα. Εντούτοις, τα φακελάκια που προορίζονται για τις δημόσιες υπηρεσίες χαρακτηρίζονται από λιτότητα, δεδομένου ότι κατά μέσο όρο τα ποσά μειώθηκαν κατά 12,2% (€1.228 το 2012, έναντι €1.399 το 2011).
Η διαφθορά στον Ιδιωτικό Τομέα
Από την άλλη πλευρά, ο Ιδιωτικός Τομέας, κερδίζει περισσότερα, δεδομένου ότι τα φακελάκια γίνονται πιο «παχουλά» κατά 2,6% (μέσος όρος €1.442 το 2012, έναντι €1.406 το 2011), παρά την κάμψη στον αριθμό των παράνομων δοσοληψιών (2,6% το 2012 έναντι 3,6% 2011).
Η γεωγραφία της διαφθοράς
Σημειώνεται έντονη διαφοροποίηση του φαινομένου της μικροδιαφθοράς στην ελληνική επικράτεια, με τα υψηλότερα ποσοστά περιστατικών συνολικής διαφθοράς να εντοπίζονται στην Περιφέρεια Αττικής, με πρωτοπόρο τον Νομό Αττικής (λόγω της συγκέντρωσης της πλειοψηφίας των δημοσίων υπηρεσιών) και στην Περιφέρεια Πελοποννήσου.
Το προφίλ των θυμάτων της διαφθοράς
Η έρευνα σκιαγραφεί επιπλέον και το ατομικό κοινωνικό προφίλ των θυμάτων της μικροδιαφθοράς. (Με βάση το 21,5% των ερωτηθέντων, που έχουν πέσει οποτεδήποτε στο παρελθόν θύματα της μικροδιαφθοράς): πρόκειται, κυρίως, για άνδρες ηλικίας 45-54ετών, απόφοιτους Ανώτερης Εκπαίδευσης, αυτοαπασχολούμενους ή εργοδότες.
Και φέτος, εντοπίζεται η μαζικής έκτασης τάση οι ερωτώμενοι να εκλαμβάνουν τη μη-έκδοση αποδείξεων στις συναλλαγές τους ως περιστατικό διαφθοράς. Παράλληλα, ολοένα και περισσότεροι πολίτες (27,3% για το δημόσιο και 31% για τον ιδιωτικό τομέα), δηλώνουν ότι αρνήθηκαν να καταβάλλουν τα ζητηθέντα ποσά, (έναντι 25,3% και 21,6% αντίστοιχα για το 2011).
Τα αντίδοτα της μικροδιαφθοράς
Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση δίνει λύσεις όχι μόνο διότι εκσυγχρονίζει τη δημόσια διοίκηση, αλλά διότι συμβάλλει στην αποστασιοποίηση του πολίτη από τις δημόσιες υπηρεσίες, με αποτέλεσμα να περιορίζονται οι ευκαιρίες για παράνομες συναλλαγές. H Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς κατά καιρούς έχει αναδείξει εργαλεία της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, όπως η ευρεία υιοθέτηση ηλεκτρονικών πληρωμών στις συναλλαγές με τη δημόσια διοίκηση, η καθιέρωση του Ενιαίου Αριθμού Συναλλαγών του πολίτη κ.α., που μπορούν να πλήξουν τα φακελάκια που κατευθύνονται στις δημόσιες υπηρεσίες. (Για περισσότερες πληροφορίες δείτε το Κείμενο Πολιτικής #2/2012 «Δημόσιος Τομέας & Νέες Τεχνολογίες: Πώς θα κοπεί ο ομφάλιος λώρος μεταξύ των δημοσίων υπηρεσιών και πολιτών/επιχειρήσεων μέσω της χρήσης ηλεκτρονικών συστημάτων;»).
Ταυτόχρονα, η υιοθέτηση και εφαρμογή ενός αποτελεσματικού πλαισίου προστασίας και ενθάρρυνσης των whistleblowers (δηλαδή όσων προβαίνουν σε αποκαλύψεις πληροφοριών για κάποιο αδίκημα διαφθοράς), όχι μόνο θα εξοικονομήσει πόρους, αλλά μακροπρόθεσμα θα αλλάξει νοοτροπίες, σπάζοντας χρόνιους φαύλους κύκλους που «ανέχονται» δωρολήπτες και δωροδότες. “Ας δούμε την τρέχουσα συγκυρία της κρίσης δημιουργικά, κάνοντας μικρά απτά βήματα. Ήδη οι πολίτες εμφανίζουν σημάδια ωρίμανσης. Ας τους ενθαρρύνουμε, ας τους προστατεύσουμε, ας τους διευκολύνουμε, ας τους ενεργοποιήσουμε για την καταπολέμηση της διαφθοράς», τόνισε ο Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος Κώστας Μπακούρης.
|
ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ 2011-2012 |
|||||
|
Είδος υπηρεσίας |
Από |
Έως |
|||
|
ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ |
ΔΗΜΟΣΙΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ | Επέμβαση/Εγχείρηση |
2011 |
€100 |
€30.000 |
|
2012 |
€50 |
€20.000 |
|||
| Γρηγορόσημο |
2011 |
€30 |
€20.000 |
||
|
2012 |
€10 |
€7.000 |
|||
| ΕΦΟΡΙΕΣ | Ρύθμιση χρεών |
2011 |
€300 |
€10.000 |
|
|
2012 |
€500 |
€4.000 |
|||
|
Κλείσιμο/Έλεγχος βιβλίων |
2011 |
€100 |
€20.000 |
||
|
2012 |
€100 |
€1.000 |
|||
| Γρηγορόσημο |
2011 |
€10 |
€30.000 |
||
|
2012 |
€200 |
€1.000 |
|||
| ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΕΣ | Οικοδομική άδεια |
2011 |
€200 |
€8.000 |
|
|
2012 |
€100 |
€7.500 |
|||
| Γρηγορόσημο |
2011 |
€200 |
€600 |
||
|
2012 |
€50 |
€5.000 |
|||
| Νομιμοποίηση αυθαιρέτων |
2011 |
€200 |
€5.000 |
||
|
2012 |
€400 |
€3.000 |
|||
|
ΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ |
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ | Επέμβαση/εγχείρηση |
2011 |
€150 |
€7.000 |
|
2012 |
€90 |
€25.000 |
|||
| Ιατρικές εξετάσεις |
2011 |
€30 |
€500 |
||
|
2012 |
€10 |
€3.100 |
|||
| ΚΛΑΔΟΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ | Έλεγχος ΚΤΕΟ |
2011 |
€20 |
€100 |
|
|
2012 |
€20 |
€200 |
|||
| Δίπλωμα οδήγησης |
2011 |
€40 |
€500 |
||
|
2012 |
€100 |
€300 |
|||
Ταυτότητα της έρευνας
Φέτος συμπληρώνονται έξι χρόνια εκπόνησης της Εθνικής Έρευνας για τη Διαφθορά στην Ελλάδα (από το 2007), η οποία αναδεικνύει το μέγεθος της μικρο-διαφθοράς που επιβαρύνει το ελληνικό νοικοκυριό. Η φετινή έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε σε δώδεκα κύματα στο διάστημα Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2012, χρησιμοποιεί δομημένο ερωτηματολόγιο σε δείγμα 12.104 ατόμων. Η συγκριτική ανάλυση και διαχρονική αξιολόγηση των δεδομένων αποδεικνύει την αξιοπιστία και την εγκυρότητα της έρευνας και την καθιστά ένα σημαντικό επιστημονικό εργαλείο. Η Εθνική Έρευνα για τη Διαφθορά στην Ελλάδα 2012 υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Έργου «Διενέργεια Ολοκληρωμένης Εθνικής Έρευνας για τη διαφθορά» που εντάχθηκε στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Διοικητική Μεταρρύθμιση 2007-2013» του ΕΣΠΑ.
Για την αναλυτική παρουσίαση της Εθνικής Έρευνας για τη Διαφθορά 2012, πιέστε εδώ
Για την παρουσίαση του κ. Γιάννη Μαυρή κατά τη Συνέντευξη Τύπου, πιέστε εδώ
Συμπεράσματα & Παρουσιάσεις Ανοικτής Συζήτησης: “Χωρίς ριζική διοικητική μεταρρύθμιση, δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη”, Μέγαρο Μουσικής (22/2/2013 12:00:00 πμ)
Την Πέμπτη, 21 Φεβρουαρίου 2013, πραγματοποιήθηκε η 5η κατά σειρά δημόσια συζήτηση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με θέμα «Χωρίς ριζική διοικητική μεταρρύθμιση, δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη» του κύκλου υπό τον γενικό τίτλο «Ελλάδα: Μεταρρυθμίσεις, Ρήξεις, Τομές», που διοργάνωσαν η Kantor, το ΕΛΙΑΜΕΠ, το ΙΟΒΕ, η Κίνηση Πολιτών και η Διεθνής Διαφάνεια–Ελλάς, σε συνεργασία με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στο πλαίσιο του προγράμματος Megaron Plus. Στη συζήτηση συμμετείχαν οι κκ: Νικηφόρος Διαμαντούρος, Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής και Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Χάρης Θεοχάρης, Γενικός Γραμματέας Δημόσιων Εσόδων, Γιάννης Μπουτάρης, Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, και Χαρίδημος Τσούκας, Καθηγητής στα Πανεπιστήμια Κύπρου και Warwick. Τη συζήτηση συντόνισε και συνόψισε ο Χαράλαμπος Ντόλκας, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Kantor Σύμβουλοι Επιχειρήσεων.
Ο κ. Ν. Διαμαντούρος άρχισε με τη διαπίστωση ότι η μεταρρύθμιση δεν είναι αυτοσκοπός. Πρέπει να υπηρετεί τη βελτίωση της ποιότητας της δημοκρατίας, να εμπεδώνει δηλαδή τις συνθήκες που επιτρέπουν στον πολίτη αλλά και το σύνολο της κοινωνίας να απολαμβάνει τα δικαιώματά του και να είναι συνεπής στις υποχρεώσεις του.
Η “ριζική” διοικητική μεταρρύθμιση συνεπάγεται την συνειδητή εγκατάλειψη του κυρίαρχου υποδείγματος λειτουργίας που βασίζεται σε διανεμητική, επιμεριστική και σε τελευταία ανάλυση πελατειακή λογική, που κατατείνει στην αυθαιρεσία, τη διαφθορά και την κοινωνική αδικία. Το εναλλακτικό υπόδειγμα οφείλει να λειτουργήσει στη βάση των αρχών της καθολικής ηθικής εμβέλειας και να στηρίζεται σε θεσμούς και μηχανισμούς ελέγχων με αντίβαρα στην εκτελεστική εξουσία και ενδυνάμωση του κράτους δικαίου.
Η ριζική μεταρρύθμιση απαιτεί πλέγμα θεσμικών παρεμβάσεων που εκτείνονται στα συστήματα παιδείας, υγείας και κοινωνικής ασφάλισης καθώς και τη δικαιοσύνη. Απαιτεί επίσης την υιοθέτηση μιας ανοιχτής επικοινωνιακής πολιτικής που εξασφαλίζει τη συνεχή ενημέρωση της κοινωνίας στις αλλαγές και τους σκοπούς που εξυπηρετούν και εκφράζεται με τη λογοδοσία του κράτους.
Ο κ. Χ. Τσούκας υποστήριξε ότι το πρόβλημα της Δημόσιας Διοίκησης αντιμετωπίζεται με τρόπο που έχει οδηγήσει σε φαύλο κύκλο όπου, όσο προσπαθεί κανείς να λύσει το πρόβλημα το αναπαράγει. Θεωρεί χαρακτηριστική τη διαχείριση του θέματος της Λίστας Λαγκάρντ που ανέδειξε όλη την παθολογία της Δημόσιας Διοίκησης με την πολιτικοποίηση των διοικητικών θεμάτων, την απουσία διοικητικής αυτοτέλειας, την έλλειψη θεσμικών αντιβάρων και την κομματοκρατική λειτουργία της.
Ριζική μεταρρύθμιση εν προκειμένω σημαίνει την αλλαγή του τρόπου λειτουργίας του θεσμού, επομένως και των αξιών που έχουν διαχρονικά ενσωματωθεί στη λειτουργία του. Η αλλαγή αυτή απαιτεί αυτοδεσμεύσεις της πολιτικής εξουσίας, αυτοπεριορισμό της κομματικής πατρωνίας των θεσμών, ενίσχυση της διοικητικής αυτοτέλειας, εισαγωγή μεθόδων επαγγελματικής διοίκησης και εμπέδωση αξιοκρατίας.
Ο κ. Χ. Τσούκας προχώρησε και σε συγκεκριμένες πρακτικές προτάσεις όπως: Οι Γενικοί και ειδικοί γραμματείς υπουργείων και περιφερειών να είναι στελέχη της Δ.Δ., το ΑΣΕΠ να εξελιχθεί σε ανεξάρτητο Ανώτατο Συμβούλιο Δημόσιας Υπηρεσίας, ο γραμματέας του υπουργικού συμβουλίου να είναι στέλεχος της Δ.Δ. Επίσης να υιοθετηθούν επαγγελματικοί μηχανισμοί επιλογής στελεχών, να αξιοποιηθεί η Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και τέλος να υπάρξουν επιχειρηματικά σχέδια με απολογισμούς αποτελεσμάτων σε όλες τις υπηρεσίες.
Ο κ. Γ. Μπουτάρης αναφέρθηκε στις ανάγκες μεταρρύθμισης στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και παρουσίασε ειδικότερα τις μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες στο Δήμο Θεσσαλονίκης που είναι: η διάκριση της πολιτικής από την Υπηρεσιακή ηγεσία, η μείωση της γραφειοκρατίας και η χειραφέτηση των διοικητικών στελεχών μέσω ανάληψης ευθύνης, αξιολόγησης και υποχρέωσης λογοδοσίας. Η προσπάθεια ξεκίνησε με την εκπόνηση του νέου Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας και εξελίσσεται, με την έναρξη λειτουργίας των νέων Υπηρεσιών, την μετακίνηση στελεχών και την εφαρμογή σύγχρονου μοντέλου διοίκησης.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί έναν από τους βασικότερους πυλώνες του σύγχρονου Ελληνικού Κράτους. Η αντιμετώπισή της δυστυχώς ήταν δυσανάλογη με την σημασία της στην καθημερινότητα του πολίτη. Οι συνθήκες είναι πια ώριμες για την χειραφέτηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τον απογαλακτισμό της από την Κεντρική διοίκηση, ιδίως μέσω της ευθύνης και είσπραξης συγκεκριμένων φόρων από την ίδια.
Η ριζική διοικητική μεταρρύθμιση αποτελεί όρο sine qua non όχι μόνο για την ανάπτυξη της Χώρας αλλά και για τη λειτουργία του κράτους δικαίου. Η υλοποίηση αυτής της μεταρρύθμισης προϋποθέτει στελέχη τα οποία θα υπηρετήσουν τους θεσμούς της εκτελεστικής, νομοθετικής και δικαστικής λειτουργίας και θα απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ο κ. Χ. Θεοχάρης παρουσίασε τις προτεραιότητες της μεταρρύθμισης στο Υπουργείο Οικονομικών που αποτελεί κεντρικό πυλώνα της δημόσιας διοίκησης και έδωσε έμφαση στο μηχανισμό φορολογικής διοίκησης. Η υπάρχουσα δομή υπηρεσιών έχει αναπτυχθεί με τα χρόνια σε ανταπόκριση κάθε φορά τρεχουσών αναγκών ή και προσωπικών επιλογών.
Σήμερα σχεδιάζεται μια ορθολογική δομή με στόχους την ενίσχυση της αξιοπιστίας, την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, την αποτελεσματική παρακολούθηση και διεκπεραίωση των υποθέσεων και με έμφαση στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η τεχνολογία. Αυτός είναι και ο λόγος που η Γ.Π.Σ. συνδέθηκε οργανικά με τις υπόλοιπες υπηρεσίες της ΓΓ Δημοσίων Εσόδων.
Οι αλλαγές που σχεδιάστηκαν επιδιώκουν να εμπεδώσουν επίσης το αίσθημα αξιοκρατίας στα στελέχη με αντικειμενική αξιολόγηση της απόδοσης και των επιδόσεων του καθενός. Επίσης να αναβαθμίσουν τις σχέσεις των υπηρεσιών με τον πολίτη καθώς και τις φορολογούμενες επιχειρήσεις με την επικράτηση σταθερών κανόνων λειτουργίας και τη δημιουργία ατμόσφαιρας συνεργασίας.
Συνοψίζοντας ο κ. Χ. Ντόλκας ανέφερε ότι οι παρουσιάσεις των ομιλητών και η συζήτηση που ακολούθησε επέτρεψε την εξαγωγή ορισμένων βασικών συμπερασμάτων. Στα 190 σχεδόν χρόνια Ελληνικής Πολιτείας η Δημόσια Διοίκηση δεν μπόρεσε, ή δεν αφέθηκε, να αποκτήσει σύγχρονη και αποτελεσματική λειτουργία. Ήταν το καταφύγιο αναζήτησης σταθερής εργασίας για τους νέους ανθρώπους. Αυτό σε συνδυασμό με τις συνεχείς παρεμβάσεις της πολιτικής εξουσίας οδήγησε στη λειτουργία κράτους με πελατειακή λογική με συνέπεια την αυθαιρεσία, τη διαφθορά, την κοινωνική αδικία και την αποδυνάμωση του κράτους δικαίου.
Η “ριζική” διοικητική μεταρρύθμιση απαιτεί την αλλαγή της πρακτικής αυτής και της εγκατάστασης μηχανισμών ελέγχων και αντιβάρων στην εκτελεστική εξουσία. Η αλλαγή αυτή απαιτεί αυτοδεσμεύσεις της πολιτικής εξουσίας και την ενίσχυση της διοικητικής αυτοτέλειας της Δ.Δ. με παράλληλη την εμπέδωση της αξιοκρατίας και της λογοδοσίας κάθε υπηρεσίας.
Σήμερα οι αλλαγές στη Δημόσια Διοίκηση περιλαμβάνονται στις δεσμεύσεις της χώρας. Παρεμβάσεις έχουν ήδη αρχίσει σε ορισμένα υπουργεία αλλά και μεγάλες μονάδες Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ασφαλώς θα επεκταθούν. Ανοίγονται επομένως οι δυνατότητες ριζικής αναδιάρθρωσης, ενώ οι κίνδυνοι να αποτύχει ή να εκφυλισθεί και αυτό το πρόγραμμα δεν έχουν εκλείψει. Είναι μοναδική ευκαιρία αποκτήσουμε σύγχρονη Δημόσια Διοίκηση που θα εξυπηρετεί τον πολίτη όπως επίσης και την επιχείρηση, που θα παίρνει αποφάσεις έγκαιρα, που θα εποπτεύει αποτελεσματικά τις αγορές χωρίς να αποθαρρύνει την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις και η οποία θα λογοδοτεί για τα αποτελέσματα που επιτυγχάνει.
Είναι κρίσιμο να εξασφαλισθεί σύγχρονη Δημόσια Διοίκηση που θα απαλλάξει και την Οικονομία από περιττά βάρη και παράλογες καθυστερήσεις και θα σταθεί αρωγός στις προσπάθειες οικονομικής ανάπτυξης.
Μπορείτε να βρείτε τις παρουσιάσεις:
– του Καθηγητή κ. Χαρίδημου Τσούκα
– του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων κ. Χάρη Θεοχάρη
Για τη βιντεοσκόπηση της εκδήλωσης, πιέστε εδώ
Ο κ. Ν. Διαμαντούρος άρχισε με τη διαπίστωση ότι η μεταρρύθμιση δεν είναι αυτοσκοπός. Πρέπει να υπηρετεί τη βελτίωση της ποιότητας της δημοκρατίας, να εμπεδώνει δηλαδή τις συνθήκες που επιτρέπουν στον πολίτη αλλά και το σύνολο της κοινωνίας να απολαμβάνει τα δικαιώματά του και να είναι συνεπής στις υποχρεώσεις του.
Η “ριζική” διοικητική μεταρρύθμιση συνεπάγεται την συνειδητή εγκατάλειψη του κυρίαρχου υποδείγματος λειτουργίας που βασίζεται σε διανεμητική, επιμεριστική και σε τελευταία ανάλυση πελατειακή λογική, που κατατείνει στην αυθαιρεσία, τη διαφθορά και την κοινωνική αδικία. Το εναλλακτικό υπόδειγμα οφείλει να λειτουργήσει στη βάση των αρχών της καθολικής ηθικής εμβέλειας και να στηρίζεται σε θεσμούς και μηχανισμούς ελέγχων με αντίβαρα στην εκτελεστική εξουσία και ενδυνάμωση του κράτους δικαίου.
Η ριζική μεταρρύθμιση απαιτεί πλέγμα θεσμικών παρεμβάσεων που εκτείνονται στα συστήματα παιδείας, υγείας και κοινωνικής ασφάλισης καθώς και τη δικαιοσύνη. Απαιτεί επίσης την υιοθέτηση μιας ανοιχτής επικοινωνιακής πολιτικής που εξασφαλίζει τη συνεχή ενημέρωση της κοινωνίας στις αλλαγές και τους σκοπούς που εξυπηρετούν και εκφράζεται με τη λογοδοσία του κράτους.
Ο κ. Χ. Τσούκας υποστήριξε ότι το πρόβλημα της Δημόσιας Διοίκησης αντιμετωπίζεται με τρόπο που έχει οδηγήσει σε φαύλο κύκλο όπου, όσο προσπαθεί κανείς να λύσει το πρόβλημα το αναπαράγει. Θεωρεί χαρακτηριστική τη διαχείριση του θέματος της Λίστας Λαγκάρντ που ανέδειξε όλη την παθολογία της Δημόσιας Διοίκησης με την πολιτικοποίηση των διοικητικών θεμάτων, την απουσία διοικητικής αυτοτέλειας, την έλλειψη θεσμικών αντιβάρων και την κομματοκρατική λειτουργία της.
Ριζική μεταρρύθμιση εν προκειμένω σημαίνει την αλλαγή του τρόπου λειτουργίας του θεσμού, επομένως και των αξιών που έχουν διαχρονικά ενσωματωθεί στη λειτουργία του. Η αλλαγή αυτή απαιτεί αυτοδεσμεύσεις της πολιτικής εξουσίας, αυτοπεριορισμό της κομματικής πατρωνίας των θεσμών, ενίσχυση της διοικητικής αυτοτέλειας, εισαγωγή μεθόδων επαγγελματικής διοίκησης και εμπέδωση αξιοκρατίας.
Ο κ. Χ. Τσούκας προχώρησε και σε συγκεκριμένες πρακτικές προτάσεις όπως: Οι Γενικοί και ειδικοί γραμματείς υπουργείων και περιφερειών να είναι στελέχη της Δ.Δ., το ΑΣΕΠ να εξελιχθεί σε ανεξάρτητο Ανώτατο Συμβούλιο Δημόσιας Υπηρεσίας, ο γραμματέας του υπουργικού συμβουλίου να είναι στέλεχος της Δ.Δ. Επίσης να υιοθετηθούν επαγγελματικοί μηχανισμοί επιλογής στελεχών, να αξιοποιηθεί η Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και τέλος να υπάρξουν επιχειρηματικά σχέδια με απολογισμούς αποτελεσμάτων σε όλες τις υπηρεσίες.
Ο κ. Γ. Μπουτάρης αναφέρθηκε στις ανάγκες μεταρρύθμισης στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και παρουσίασε ειδικότερα τις μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες στο Δήμο Θεσσαλονίκης που είναι: η διάκριση της πολιτικής από την Υπηρεσιακή ηγεσία, η μείωση της γραφειοκρατίας και η χειραφέτηση των διοικητικών στελεχών μέσω ανάληψης ευθύνης, αξιολόγησης και υποχρέωσης λογοδοσίας. Η προσπάθεια ξεκίνησε με την εκπόνηση του νέου Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας και εξελίσσεται, με την έναρξη λειτουργίας των νέων Υπηρεσιών, την μετακίνηση στελεχών και την εφαρμογή σύγχρονου μοντέλου διοίκησης.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί έναν από τους βασικότερους πυλώνες του σύγχρονου Ελληνικού Κράτους. Η αντιμετώπισή της δυστυχώς ήταν δυσανάλογη με την σημασία της στην καθημερινότητα του πολίτη. Οι συνθήκες είναι πια ώριμες για την χειραφέτηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τον απογαλακτισμό της από την Κεντρική διοίκηση, ιδίως μέσω της ευθύνης και είσπραξης συγκεκριμένων φόρων από την ίδια.
Η ριζική διοικητική μεταρρύθμιση αποτελεί όρο sine qua non όχι μόνο για την ανάπτυξη της Χώρας αλλά και για τη λειτουργία του κράτους δικαίου. Η υλοποίηση αυτής της μεταρρύθμισης προϋποθέτει στελέχη τα οποία θα υπηρετήσουν τους θεσμούς της εκτελεστικής, νομοθετικής και δικαστικής λειτουργίας και θα απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ο κ. Χ. Θεοχάρης παρουσίασε τις προτεραιότητες της μεταρρύθμισης στο Υπουργείο Οικονομικών που αποτελεί κεντρικό πυλώνα της δημόσιας διοίκησης και έδωσε έμφαση στο μηχανισμό φορολογικής διοίκησης. Η υπάρχουσα δομή υπηρεσιών έχει αναπτυχθεί με τα χρόνια σε ανταπόκριση κάθε φορά τρεχουσών αναγκών ή και προσωπικών επιλογών.
Σήμερα σχεδιάζεται μια ορθολογική δομή με στόχους την ενίσχυση της αξιοπιστίας, την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, την αποτελεσματική παρακολούθηση και διεκπεραίωση των υποθέσεων και με έμφαση στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η τεχνολογία. Αυτός είναι και ο λόγος που η Γ.Π.Σ. συνδέθηκε οργανικά με τις υπόλοιπες υπηρεσίες της ΓΓ Δημοσίων Εσόδων.
Οι αλλαγές που σχεδιάστηκαν επιδιώκουν να εμπεδώσουν επίσης το αίσθημα αξιοκρατίας στα στελέχη με αντικειμενική αξιολόγηση της απόδοσης και των επιδόσεων του καθενός. Επίσης να αναβαθμίσουν τις σχέσεις των υπηρεσιών με τον πολίτη καθώς και τις φορολογούμενες επιχειρήσεις με την επικράτηση σταθερών κανόνων λειτουργίας και τη δημιουργία ατμόσφαιρας συνεργασίας.
Συνοψίζοντας ο κ. Χ. Ντόλκας ανέφερε ότι οι παρουσιάσεις των ομιλητών και η συζήτηση που ακολούθησε επέτρεψε την εξαγωγή ορισμένων βασικών συμπερασμάτων. Στα 190 σχεδόν χρόνια Ελληνικής Πολιτείας η Δημόσια Διοίκηση δεν μπόρεσε, ή δεν αφέθηκε, να αποκτήσει σύγχρονη και αποτελεσματική λειτουργία. Ήταν το καταφύγιο αναζήτησης σταθερής εργασίας για τους νέους ανθρώπους. Αυτό σε συνδυασμό με τις συνεχείς παρεμβάσεις της πολιτικής εξουσίας οδήγησε στη λειτουργία κράτους με πελατειακή λογική με συνέπεια την αυθαιρεσία, τη διαφθορά, την κοινωνική αδικία και την αποδυνάμωση του κράτους δικαίου.
Η “ριζική” διοικητική μεταρρύθμιση απαιτεί την αλλαγή της πρακτικής αυτής και της εγκατάστασης μηχανισμών ελέγχων και αντιβάρων στην εκτελεστική εξουσία. Η αλλαγή αυτή απαιτεί αυτοδεσμεύσεις της πολιτικής εξουσίας και την ενίσχυση της διοικητικής αυτοτέλειας της Δ.Δ. με παράλληλη την εμπέδωση της αξιοκρατίας και της λογοδοσίας κάθε υπηρεσίας.
Σήμερα οι αλλαγές στη Δημόσια Διοίκηση περιλαμβάνονται στις δεσμεύσεις της χώρας. Παρεμβάσεις έχουν ήδη αρχίσει σε ορισμένα υπουργεία αλλά και μεγάλες μονάδες Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ασφαλώς θα επεκταθούν. Ανοίγονται επομένως οι δυνατότητες ριζικής αναδιάρθρωσης, ενώ οι κίνδυνοι να αποτύχει ή να εκφυλισθεί και αυτό το πρόγραμμα δεν έχουν εκλείψει. Είναι μοναδική ευκαιρία αποκτήσουμε σύγχρονη Δημόσια Διοίκηση που θα εξυπηρετεί τον πολίτη όπως επίσης και την επιχείρηση, που θα παίρνει αποφάσεις έγκαιρα, που θα εποπτεύει αποτελεσματικά τις αγορές χωρίς να αποθαρρύνει την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις και η οποία θα λογοδοτεί για τα αποτελέσματα που επιτυγχάνει.
Είναι κρίσιμο να εξασφαλισθεί σύγχρονη Δημόσια Διοίκηση που θα απαλλάξει και την Οικονομία από περιττά βάρη και παράλογες καθυστερήσεις και θα σταθεί αρωγός στις προσπάθειες οικονομικής ανάπτυξης.
Μπορείτε να βρείτε τις παρουσιάσεις:
– του Καθηγητή κ. Χαρίδημου Τσούκα
– του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων κ. Χάρη Θεοχάρη
Για τη βιντεοσκόπηση της εκδήλωσης, πιέστε εδώ
Το 70% των κυβερνήσεων παγκοσμίως δεν μπορούν να προστατεύσουν τον τομέα της άμυνας από τη διαφθορά
Ο νέος Δείκτης της Διεθνούς Διαφάνειας (ΔΔ) παρουσιάζει ότι οι μισές χώρες είτε δεν δημοσιεύουν τον προϋπολογισμό για αμυντικούς εξοπλισμούς είτε παρέχουν μόνο πολύ περιορισμένη πληροφόρηση
Το 70% των κρατών είναι ευάλωτα στην κατασπατάληση πόρων και σε κινδύνους ασφάλειας, διότι στερούνται πρακτικών και εργαλείων κατά της διαφθοράς, όπως παρουσιάζει ο πρώτος δείκτης μέτρησης πρόληψης και καταπολέμησης της διαφθοράς στον τομέα της άμυνας, ο οποίος δημοσιεύθηκε από το Πρόγραμμα Άμυνας και Ασφάλειας της Διεθνούς Διαφάνειας-Ηνωμένου Βασιλείου. Τα κράτη που εφαρμόζουν υποτυπώδεις ελέγχους αποτελούν τα 2/3 των μεγαλύτερων εισαγωγέων όπλων και σχεδόν το ½ των μεγαλύτερων εξαγωγέων όπλων στον κόσμο.
Η Γερμανία και η Αυστραλία είναι οι μόνες χώρες που έχουν ισχυρούς μηχανισμούς καταπολέμησης της διαφθοράς, σύμφωνα με τον Δείκτη, καθώς και μέτρα που εφαρμόζονται, όπως ισχυρή κοινοβουλευτική εποπτεία της αμυντικής πολιτικής, αυστηρές προδιαγραφές για τις εταιρείες αμυντικών εξοπλισμών και υπεύθυνες μυστικές υπηρεσίες.
Η Ελλάδα ανήκει στη Ζώνη C, μαζί με άλλες 16 χώρες (π.χ. Βραζιλία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία) όπου εντοπίζεται μεσαίος κίνδυνος διαφθοράς. Ειδικότερα η Ελλάδα αξιολογείται δυσμενώς λόγω του μεγάλου κινδύνου πολιτικής διαφθοράς. Εντούτοις, εμφανίζονται θετικά στοιχεία, κυρίως στον τομέα της διαχείρισης του προσωπικού και των προμηθειών από την υιοθέτηση της πρόσφατης (το 2011) Οδηγίας για προμήθειες στην Άμυνα και την Ασφάλεια, η αποτελεσματικότητα της οποίας όμως είναι πολύ νωρίς να αξιολογηθεί. Για τη συνοπτική παρουσίαση των Αποτελεσμάτων της Ελλάδας, πατήστε ΕΔΩ
Ο Δείκτης κατά της Διαφθοράς στην Άμυνα (Government Defence Anti-Corruption Index) αναλύει τους τρόπους με τους οποίους 82 χώρες παγκοσμίως προσπαθούν να καταπολεμήσουν τη διαφθορά στον τομέα της άμυνας. Οι χώρες αυτές αποτελούν το 94% της παγκόσμιας δαπάνης για την άμυνα για το 2011, που αντιστοιχεί σε 1,6 τρις δολάρια. Οι χώρες κατατάσσονται σε ζώνες ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου, όπου στη ζώνη Α εντοπίζονται χώρες με πολύ χαμηλό κίνδυνο, ενώ στη ζώνη F χώρες με υψηλό κίνδυνο και βαθμολογούνται βάσει 77 δεικτών, οι οποίοι καλύπτουν 5 καίριες πτυχές του τομέα της άμυνας: πολιτική, χρηματοδότηση, ανθρώπινοι πόροι, επιχειρήσεις και προμήθειες.
«Η διαφθορά στην άμυνα είναι επικίνδυνη, δημιουργεί έριδες, δαπανά πόρους, και το κόστος της επωμίζονται οι πολίτες, οι στρατιώτες, οι επιχειρήσεις και οι κυβερνήσεις. Ωστόσο η πλειοψηφία των κυβερνήσεων κάνουν ελάχιστα για να την αποτρέψουν, αφήνοντας πολλές ευκαιρίες στη διαφθορά να ανθίσει μακριά από τον δημόσιο έλεγχο, κατασπαταλώντας πόρους που θα μπορούσαν να επενδυθούν καλύτερα», εξηγεί ο Mark Pyman, Επικεφαλής του Προγράμματος Άμυνας και Ασφάλειας της ΔΔ-Ηνωμένου Βασιλείου.
Η Διεθνής Διαφάνεια κάνει έκκληση στις κυβερνήσεις να δώσουν μεγαλύτερη διαφάνεια στον τομέα της άμυνας, που αν και παραδοσιακά μυστικοπαθής περιλαμβάνει υψηλό κόστος δημοσίων συμβάσεων. Οι φορείς της άμυνας θα πρέπει ενισχύσουν την πρόσβαση των πολιτών στην πληροφόρηση σχετικά με τους προϋπολογισμούς και τις προμήθειες. Ο νομοθέτης θα πρέπει να ενδυναμώσει τους ελέγχους και την εποπτεία του τομέα, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην πάταξη της διαφθοράς.
Η ΔΔ εκτιμά ότι το παγκόσμιο κόστος της διαφθοράς στην άμυνα είναι κατ’ ελάχιστο 20 δις δολάρια το χρόνο, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI). Αυτό ισοδυναμεί με το συνολικό ποσό που έχει δεσμευτεί να δαπανήσει η G8 το 2009 για την καταπολέμηση της πείνας.
Οι πολιτικοί ασκούν ελάχιστη εποπτεία. Οι Ένοπλες Δυνάμεις φοβούνται να εγείρουν συναγερμό. Οι πολίτες παραμένουν στο σκοτάδι.
Ο Δείκτης δείχνει ότι μόνο το 15% των κυβερνήσεων που αξιολογήθηκαν, διαθέτουν ολοκληρωμένη, υπεύθυνη και αποτελεσματική διαδικασία πολιτικής εποπτείας της αμυντικής πολιτικής. Στο 45% των κρατών εντοπίζεται ελάχιστη ή καθόλου εποπτεία της αμυντικής πολιτικής, ενώ στις μισές χώρες υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να αποδεικνύουν την εποπτεία της προμήθειας αμυντικών εξοπλισμών.
Η έρευνα επίσης διαπιστώνει ότι οι πολίτες στερούνται βασικής πληροφόρησης σχετικά με τον τομέα της άμυνας. Στις μισές χώρες, ως προς τη χρηματοδότηση των αμυντικών εξοπλισμών παρατηρείται πλήρης αδιαφάνεια ή πολύ περιορισμένη συνοπτική πληροφόρηση. Για το 70% των κρατών, οι πολίτες δεν μπορούν να λάβουν γνώση για το πόσα χρήματα ξοδεύει η κυβέρνηση για μυστικά αμυντικά κονδύλια.
Σύμφωνα με τον Dr Oliver Cover, τον κύριο συγγραφέα της έρευνας, «ο Δείκτης αυτός αναμφίβολα εντοπίζει ένα σημαντικό κίνδυνο διαφθοράς στον τομέα της άμυνας. Είναι ένα σοκ, το οποίο για μερικούς τομείς δεν είναι εύκολα αντιληπτό, όπως για παράδειγμα σε καταστάσεις συγκρούσεων, όπου η διαφθορά μπορεί να ριζώσει βαθιά. Ο Δείκτης θα βοηθήσει στην κατανόηση και την αντιμετώπιση των κινδύνων. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εξυγιάνουν τον τομέα, και η έκθεσή μας προσφέρει πρακτικές λύσεις προς ενίσχυση της διαφάνειας. Με αυτόν τον τρόπο θα διασωθούν οι ζωές των στρατιωτών και των πολιτών και θα εξοικονομηθούν δισεκατομμύρια δολάρια στα κρατικά κονδύλια».
Σημείωση για τους συντάκτες:
- Ο Δείκτης συνδυάζεται με τον Δείκτη κατά της Διαφθοράς για τις Αμυντικές Επιχειρήσεις, ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 4 Οκτωβρίου 2012, αξιολογώντας 129 αμυντικές επιχειρήσεις του αμυντικού τομέα ως προς την ικανότητά τους να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο της διαφθοράς.
- Για την αναλυτική παρουσίαση του Δείκτη http://government.defenceindex.org
- Το Πρόγραμμα Άμυνας και Ασφάλειας της ΔΔ-Ηνωμένου Βασιλείου συμβάλλει στην ενίσχυση της ακεραιότητας και τη μείωση της διαφθοράς στις αμυντικές εγκαταστάσεις παγκοσμίως, μέσα από τη στήριξη μεταρρυθμίσεων κατά της διαφθοράς, την αύξηση της ακεραιότητας κατά τη μεταφορά όπλων, και την επιρροή στη διαμόρφωση της αμυντικής πολιτικής. Για την επίτευξη αυτών, το Πρόγραμμα συνεργάζεται με κυβερνήσεις, αμυντικές επιχειρήσεις, διεθνείς οργανισμούς και την κοινωνία των πολιτών. Το Πρόγραμμα υλοποιείται από τη Διεθνή Διαφάνεια-Ηνωμένο Βασίλειο. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το Πρόγραμμα μπορείτε να βρείτε www.ti-defence.org.
ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Ο Δείκτης κατατάσσει τις χώ
ρες σε ζώνες σύμφωνα με το επίπεδο του κινδύνου διαφθοράς. Το ρίσκο της διαφθοράς καθορίζεται από την ύπαρξη και την έκταση του κινδύνου καθώς και από τη συχνότητα έκθεσης των πολιτών σε αυτόν.
|
ΖΩΝΗ A – ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ (2 χώρες): Αυστραλία, Γερμανία
ΖΩΝΗ B – ΜΙΚΡΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ (7 χώρες): Αυστρία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, Νορβηγία, Νότια Κορέα, Σουηδία, Ταϊβάν, ΖΩΝΗ C – ΜΕΣΑΙΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ (16 χώρες): Αργεντινή, Βραζιλία, Βουλγαρία, Γαλλία, Ελλάδα, Ιαπωνία, Ισπανία, Ιταλία, Κολομβία, Κροατία, Λεττονία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία, Τσεχική Δημοκρατία ΖΩΝΗ D+ – ΥΨΗΛΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ (15 χώρες): Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ινδία, Ισραήλ, Κένυα, Κουβέιτ, Κύπρος, Λίβανος, Μεξικό, Νεπάλ, Νότια Αφρική, Ουκρανία, Σερβία, Σιγκαπούρη, Ταϋλάνδη, ΖΩΝΗ D- – ΥΨΗΛΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ (15 χώρες) : Αιθιοπία, Γεωργία, Γκάνα, Ιορδανία, Καζακστάν, Κίνα, Λευκορωσία, Μαλαισία, Μπαγκλαντές, Πακιστάν, Παλαιστίνη, Ρουάντα, Ρωσία, Τανζανία, Τουρκία BAND E – ΠΟΛΥ ΥΨΗΛΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ (18 χώρες): Αφγανιστάν, Μπαχρέιν, Ακτή Ελεφαντοστού, Ινδονησία, Ιράν, Ιράκ, Μαρόκο, Νιγηρία, Ομάν, Φιλιππίνες, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Σρι Λάνκα, Τυνησία, Ουγκάντα, Ουζμπεκιστά, Βενεζουέλα, Ζιμπάμπουε BAND F – ΚΡΙΣΙΜΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ (9 χώρες): Αλγερία, Αγκόλα, Καμερούν, Κογκό, Αίγυπτος, Ερυθραία, Λιβύη, Συρία, Υεμένη |
Τα επίπεδα δωροδοκίας, κατάχρησης εξουσίας και υπογείων συναλλαγών παραμένουν υψηλά σε πολλές χώρες, προκαλώντας γενική κατακραυγή. Ο Δείκτης Αντίληψης της Διαφθοράς (Corruption Perception Index, CPI) 2012, της Διεθνούς Διαφάνειας (ΔΔ), παρουσιάζει τον συνεχή καταστροφικό ρόλο της διαφθοράς.
Τα 2/3 από το σύνολο των 176 χωρών του CPI2012 κατατάσσονται κάτω από τη βάση (δηλαδή με βαθμό κάτω από 50), στην κλίμακα του 100 (όπου 0 = αντίληψη ότι υπάρχει υψηλή διαφθορά και 100= αντίληψη ότι δεν υπάρχει διαφθορά), υπογραμμίζοντας την επιτακτική ανάγκη για εδραίωση της διαφάνειας στους δημόσιους φορείς και ενίσχυση της υπευθυνότητας για όσους κατέχουν δημόσια αξιώματα.
«Οι κυβερνήσεις χρειάζεται να ενσωματώσουν πρωτοβουλίες καταπολέμησης της διαφθοράς για τους δημόσιους φορείς. Μεταξύ των προτεραιοτήτων, είναι η θέσπιση κανόνων για τις ομάδες πίεσης (lobbying) και το πολιτικό χρήμα, διαφανείς διαδικασίες για τις δημόσιες προμήθειες, καθώς και κώδικες υπευθυνότητας για τους δημόσιους λειτουργούς», τονίζει η Πρόεδρος της ΔΔ, Huguette Labelle. «Αναμένουμε τις κυβερνήσεις να εντείνουν τις προσπάθειές τους για τον περιορισμό της κατάχρησης εξουσίας. Ο Δείκτης Αντίληψης της Διαφθοράς CPI2012 δηλώνει ότι οι κοινωνίες παγκοσμίως εξακολουθούν να πληρώνουν υψηλό κόστος διαφθοράς», πρόσθεσε η H. Labelle.
Πολλές χώρες, από τη Μέση Ανατολή μέχρι την Ασία και την Ευρώπη, όπου η πρόκληση της διαφθοράς είναι έκδηλη, παραμένουν στάσιμες ή λαμβάνουν χειρότερες θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη του CPI2012.
Δείκτης Αντίληψης της Διαφθοράς CPI2012: Τα αποτελέσματα
Σύμφωνα με το CPI2012, η Δανία, η Φινλανδία και η Νέα Ζηλανδία λαμβάνουν την πρώτη θέση με βαθμολογία 90, χάρις στην ευρεία πρόσβαση των πολιτών στην πληροφόρηση και στην εφαρμογή κανόνων δεοντολογίας για όσους κατέχουν δημόσια αξιώματα.
Το Αφγανιστάν, η Βόρεια Κορέα και η Σομαλία για μια ακόμη φορά καταλαμβάνουν τις τελευταίες θέσεις της παγκόσμιας κατάταξης. Η έλλειψη λογοδοσίας στην ηγεσία και η αναποτελεσματικότητα των δημοσίων φορέων αξιολογούν δυσμενώς τις χώρες αυτές και επιτάσσουν την άμεση κινητοποίηση για την πάταξη της διαφθοράς.
Η Ελλάδα στον Δείκτη Αντίληψης της Διαφθοράς CPI2012
Μεταξύ των «μετεξεταστέων» στο CPI2012 είναι οι χώρες της Ευρωζώνης που πλήττονται από την οικονομική κρίση, με τρανό παράδειγμα την Ελλάδα, η οποία καταλαμβάνει την 94η θέση (με βαθμό 36) μαζί με την Ινδία, τη Σενεγάλη και το Μπενίν. «Τονίζουμε ότι ο δείκτης απεικονίζει αντιλήψεις και όχι πραγματικά γεγονότα διαφθοράς στο δημόσιο. Η εικόνα και η αντίληψη για το τι συμβαίνει σε μια χώρα χρειάζεται χρόνο για να ανασκευαστεί. Και δυστυχώς ο χρόνος κυλάει εις βάρος μας. Αν έχουμε κατά νου αυτό, το αποτέλεσμα δεν πρέπει να μας εκπλήττει. Η χώρα μας λόγω της οικονομικής κρίσης βρίσκεται στο διεθνές προσκήνιο τα τελευταία χρόνια. Τα προβλήματα της διαφθοράς κατακλύζουν πρωτοσέλιδα στον διεθνή τύπο…», τόνισε ο Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος (ΔΔ-Ε) κ. Κώστας Μπακούρης κατά τη συνέντευξη τύπου για την παρουσίαση του CPI.
Η ΔΔ και η ΔΔ-Ε συνεχώς προειδοποιούν ότι η οικονομική κρίση συνδέεται με τη διαφθορά και ότι απαιτείται ενδυνάμωση της προσπάθειας για την καταπολέμησή της. «Πιο ηχηρό μήνυμα από αυτό που εκφράζει το CPI 2012 σήμερα δεν υπάρχει… Πρέπει να πείσουμε εντός και εκτός συνόρων ότι δεν μας αξίζει μια τέτοια θέση και ότι κάνουμε βήματα προς την κατεύθυνση αυτή. Λύσεις υπάρχουν. Μια εξ’ αυτών είναι ο Οδικός Χάρτης για την καταπολέμηση της Διαφθοράς, που πρόσφατα παρουσιάστηκε στο συνέδριό μας κατόπιν της συνεργασίας της ΔΔ-Ε με την Ομάδα Δράσης. Επιμένουμε ότι για να επιφέρει καρπούς το σχέδιο αυτό, θα πρέπει ο Εθνικός Συντονιστής των φορέων καταπολέμησης της διαφθοράς να τεθεί υπό τον Πρωθυπουργό», επεσήμανε ο K. Μπακούρης.
Αναλυτικά τα στοιχεία της έρευνας: