Σύνταξη: Γιώτα Πάστρα, Καθηγήτρια ALBA GRADUATE BUSINESS SCHOOL
Κείμενο Πολιτικής, 3/2012
Το συγκεκριμένο Κείμενο Πολιτικής προτείνει τρεις τρόπους ενίσχυσης της διαφάνειας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ). Ο πρώτος τρόπος αφορά στην ενίσχυση της διαφάνειας σχετικά με θεμελιώδη οικονομικά στοιχεία και παραμέτρους λειτουργίας των ΜΜΕ. Ο δεύτερος τρόπος αφορά σε πρακτικές για την ενίσχυση της διαφάνειας σχετικά με τη φιλοσοφία και τις αρχές λειτουργίας των ΜΜΕ (δραστηριοποίηση σε θέματα Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης). Ο τρίτος τρόπος αφορά κυρίως σε οικονομικούς τρόπους επικοινωνίας και συνομιλίας των ΜΜΕ με τα ενδιαφερόμενα μέρη (stakeholders) και επικεντρώνεται στη χρήση του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για το σκοπό αυτό. Το κείμενο καταλήγει δίνοντας έμφαση στην υποστήριξη που χρειάζονται οι ΜΜΕ για την ενίσχυση της διαφάνειας και προτείνει πρωτοβουλίες βασικών φορέων, όπως Μη Κυβερνητικών Οργανισμών (ΜΚΟ), του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών, των εμπορικών και βιομηχανικών επιμελητηρίων.
Γλώσσα: ελληνικά
Άρθρα / Συνεντεύξεις
Σύνταξη: Άννα Δαμάσκου,
Διεθνής Διαδάνεια-Ελλάς/ Κείμενο Πολιτικής, 4/2012
Είναι προς το απόλυτο συμφέρον του κοινωνικού συνόλου, τα πολιτικά κόμματα -οι θεμέλιες λίθοι της Δημοκρατίας- να λειτουργούν με όρους ανεξαρτησίας, διαφάνειας, ακεραιότητας και λογοδοσίας. Το Κείμενο Πολιτικής συνοψίζει μια σειρά από προτάσεις, όπως κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί από τη Διεθνή Διαφάνεια-Ελλάδος και αφορούν στην ενίσχυση της ακεραιότητας των κομμάτων, μέσα από θέσπιση σχετικού νόμου λειτουργίας, δημιουργία αποτελεσματικής ανεξάρτητης αρχής εποπτείας και ελέγχου, αναμόρφωση του πλαισίου οικονομικής διαχείρισης των κομμάτων κ.ά.
Γλώσσα: ελληνικά
Σύνταξη: Άννα Δαμάσκου,
Διεθνής Διαδάνεια-Ελλάς
Την περίοδο 2012-2013, η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς συμμετέχει στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Providing an alternative to silence: Towards greater protection and support for whistle-blowers in the EU» που αποσκοπεί στην ανάδειξη της ανάγκης ύπαρξης πλαισίου προστασίας για τους whistleblowers σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Το πρόγραμμα αποσκοπεί επίσης στη δημιουργία νοοτροπίας αντίδρασης στα φαινόμενα διαφθοράς ώστε να ενδυναμωθεί η πρόληψη των εγκλημάτων διαφθοράς.
Στο πλαίσιο του προγράμματος, η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς κατέγραψε και αξιολόγησε την ισχύουσα σε εθνικό επίπεδο νομοθεσία σχετικά με την αντιμετώπιση των ανθρώπων που αποκαλύπτουν περιστατικά διαφθοράς (whistleblowers) με στόχο να αναδειχθεί η σημασία της καταγγελίας φαινομένων διαφθοράς στην προσπάθεια καταπολέμησής της. Επίσης, κατέγραψε «Καλές Πρακτικές» και προώθησε συγκεκριμένες προτάσεις για την ενίσχυση της παρεχόμενης προστασίας προς εκείνους που καταγγέλλουν φαινόμενα διαφθοράς.
Η Έκθεση «Εναλλακτική στη Σιωπή: Αποτελεσματικότερη Προστασία & Στήριξη των Whistleblowers στην Ευρωπαϊκή Ένωση» παρουσιάστηκε τον Απρίλιο του 2013 σε δημόσια εκδήλωση.
Γλώσσα: ελληνικά
Δείτε την Ευρωπαϊκή Έκθεση EU Whistleblower Report_final_web (αγγλικά)
Δείτε την Ελληνική Έκθεση Providing_An_Alternative_To Silence_Country Report_Greece (english)
Διαβάστε τις Whistleblower Principles (αγγλικά)
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΡΑ!»
Η Μη Κυβερνητική Οργάνωση Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς που δρα για την καταπολέμηση της διαφθοράς, απευθύνει πρόσκληση σε όσους επιθυμούν να συμβάλλουν στη λειτουργία της Υπηρεσίας παροχής συνδρομής και πληροφόρησης για θέματα διαφθοράς «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΡΑ!», συμμετέχοντας σε πρόγραμμα εθελοντισμού, διάρκειας τριών (3) μηνών.
Οι εθελοντές που θα επιλεγούν, θα παρακολουθήσουν ειδικό σεμινάριο και θα παρέχουν τη συμβολή τους στη λειτουργία της τηλεφωνικής Γραμμής Υποστήριξης της Υπηρεσίας «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΡΑ!» και στην υποδοχή των καταγγελιών του κοινού στο γραφείο της ΔΔ-Ε στην Αθήνα, σύμφωνα με τον Κανονισμό Λειτουργίας της υπηρεσίας.
Εάν σας ενδιαφέρει να δηλώσετε συμμετοχή στο πρόγραμμα εθελοντικής δράσης, μπορείτε να μας αποστείλετε σχετικό μήνυμα, συνοδευόμενο από βιογραφικό σημείωμα, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση: mnini@transparency.gr.
Οι εθελοντές που θα στελεχώσουν τη Γραμμή Υποστήριξης απαιτείται να υπογράψουν Υπεύθυνη Δήλωση Αυτοδέσμευσης για την τήρηση των όρων του προγράμματος και των διατάξεων του κανονισμού λειτουργίας της υπηρεσίας.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στο τηλ. 210 7224940 (Μαρία Νίνη, Συντονίστρια Προγράμματος).
Καταληκτική ημερομηνία εκδήλωσης ενδιαφέροντος : 13/9/2013
Με την ολοκλήρωση του προγράμματος θα χορηγηθεί βεβαίωση συμμετοχής στο πρόγραμμα εθελοντικής δράσης από την Διεθνή Διαφάνεια – Ελλάς.
Η διαφθορά έχει επιδεινωθεί τα τελευταία δύο χρόνια όπως πιστεύει 1 στους 2 πολίτες, , σύμφωνα με τη μεγαλύτερη Έρευνα Κοινής Γνώμης για τη διαφθορά που εκπονεί η Διεθνής Διαφάνεια (Transparency Intenrational/ TI ) παγκοσμίως. Εντούτοις οι συμμετέχοντες στην έρευνα πιστεύουν ότι μπορούν να κάνουν τη διαφορά και είναι διατεθειμένοι να αντιδράσουν.
Το Παγκόσμιο Βαρόμετρο της Διαφθοράς 2013 (GCB2013) είναι μια Έρευνα Κοινής Γνώμης, στην οποία συμμετέχουν 114.000 άτομα σε 107 χώρες. Σύμφωνα με το Βαρόμετρο 2013, το 27% όσων ρωτήθηκαν παγκοσμίως, δωροδόκησαν κατά τη συναλλαγή τους με δημόσιες υπηρεσίες και οργανισμούς τους τελευταίους 12 μήνες – μια τάση που παραμένει σταθερή σε σύγκριση με προηγούμενες έρευνες.
Παρ’ όλα αυτά, 9 στους 10 πολίτες δηλώνουν έτοιμοι να αντισταθούν στη διαφθορά, ενώ τα 2/3 των ατόμων που δήλωσαν ότι τους ζητήθηκε φακελάκι, αρνήθηκαν να το προσφέρουν. Διαφαίνεται μια χαραμάδα φωτός που προκύπτει από τη διάθεση των πολιτών να αντιδράσουν και στην οποία πρέπει να εστιάσουν τόσο οι κυβερνήσεις, όσο και ο επιχειρηματικός κόσμος και η Κοινωνία των Πολιτών για να καταπολεμήσουν τη διαφθορά με τη συμβολή των πολιτών.
«Μπορεί τα επίπεδα δωροδοκίας να παραμένουν υψηλά, αλλά μια σημαντική μερίδα πολιτών πιστεύουν ότι έχουν τη δυνατότητα να κάμψουν τη διαφθορά και την κατάχρηση εξουσίας», τονίζει η Πρόεδρος της ΤΙ Huguette Labelle.
Το Βαρόμετρο επίσης κατέδειξε την έλλειψη εμπιστοσύνης του κόσμου σε θεσμούς που έχουν αναλάβει την καταπολέμηση του εγκλήματος. Συγκεκριμένα, μερικά από τα πολύ ενδιαφέροντα αποτελέσματα της Έκθεσης αποκαλύπτουν ότι:
- σε 36 χώρες η Αστυνομία εκλαμβάνεται ως ο πιο διεφθαρμένος οργανισμός -όπου σχεδόν στο 53% των ατόμων ζητήθηκε να καταβάλλουν φακελάκι στην αστυνομία.
- σε 20 χώρες ο Δικαστικός κλάδος θεωρείται ο πιο διεφθαρμένος -όπου το 30%, κατά μέσο όρο των ατόμων που ήρθαν σε επαφή με αυτόν δήλωσαν ότι τους ζητήθηκε φακελάκι.
- σε 51 χώρες παγκοσμίως, τα πολιτικά κόμματα θεωρούνται ως ο πιο διεφθαρμένος θεσμός.
- το 55% των όσων ρωτήθηκαν παγκοσμίως, πιστεύουν ότι οι κυβερνήσεις υποκινούνται από ειδικά συμφέροντα.
«Οι κυβερνήσεις οφείλουν να ανταποκριθούν σε αυτή την κραυγή των πολιτών για πάταξη της διαφθοράς, με συγκεκριμένο πλάνο και δράσεις που θα εδραιώνουν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία», υπογραμμίζει η H. Labelle. «Απαιτείται ισχυρή ηγεσία, ιδίως από τις χώρες που απαρτίζουν την G20. Στις 17 από αυτές, το 59% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι οι κυβερνήσεις τους δεν είναι αποτελεσματικές στην καταπολέμηση της διαφθοράς».
Οι πολιτικοί πρέπει να διανύσουν μακρύ δρόμο για να ξανακερδίσουν την εμπιστοσύνη των κοινωνιών και των πολιτών. Η Έρευνα δείχνει ότι υπάρχει κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στο πολιτικό σύστημα και πραγματική ανησυχία για την ικανότητα των οργάνων που είναι υπεύθυνα να καταπολεμούν το έγκλημα.
Σε όλο τον κόσμο, η αντίληψη των πολιτών σχετικά με τις προσπάθειες των ηγετών να πατάξουν τη διαφθορά έχει χειροτερέψει από το 2008 που ξέσπασε η κρίση μέχρι σήμερα. Χαρακτηριστικά, το 2008 το 31% των ερωτηθέντων δήλωνε ότι θεωρεί αποτελεσματικό το έργο της κυβέρνησης, ενώ το 2013 το Βαρόμετρο καταγράφει πτώση στο 22%.
«Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι είναι ισχυρές, ανεξάρτητες, και ότι διαθέτουν ικανούς πόρους για την πρόληψη και καταπολέμηση της διαφθοράς. Πάρα πολλοί άνθρωποι πλήττονται όταν η μάστιγα της διαφθοράς υπονομεύει τον πυρήνα των θεσμών και των υπηρεσιών», καταλήγει η H. Labelle.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Η Ελλάδα συμβαδίζει με την ευρύτερη τάση που επικρατεί στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βρίσκονται υπό κρίση. Το 54% όσων ρωτήθηκαν πιστεύει ότι η διαφθορά έχει αυξηθεί τα τελευταία δύο χρόνια, τονίζοντας τη σοβαρότητα του φαινομένου στο δημόσιο τομέα. Σχεδόν 1 στους 4 πολίτες (23%) δηλώνει ότι έδωσε φακελάκι κατά την επαφή τους με ιατρική υπηρεσία,στοιχείο που επιβεβαιώνεται και από την «Εθνική Έρευνα για τη Διαφθορά στην Ελλάδα 2012», της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος.
Όπως και στη συντριπτική πλειοψηφία των ευρωπαϊκών κρατών, τα πολιτικά κόμματα, σύμφωνα με την αντίληψη των ερωτηθέντων στην Ελλάδα, εκλαμβάνονται ως ο πιο διεφθαρμένος θεσμός (βαθμολογώντας τα με 4.6, όπου 5= πάρα πολύ διεφθαρμένος). «Οι πολιτικοί οφείλουν να σταθούν με τόλμη μπροστά στον καθρέφτη, να αναλογιστούν τις ευθύνες τους και να πείσουν με πράξεις τους πολίτες ότι έχουν αλλάξει νοοτροπία. Ένα πρώτο απλό βήμα είναι να αναρτούν τα πόθεν έσχες τους ΜΟΝΙΜΑ στον ιστότοπο της Βουλής», υπογραμμίζει ο Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος, Κώστας Μπακούρης.
Το ουσιαστικότερο μήνυμα που δίνει το φετινό Βαρόμετρο προέρχεται από τη στάση των πολιτών. Ολοένα και περισσότεροι πολίτες –το 84% όσων ρωτήθηκαν στην Ελλάδα-, δηλώνουν διατεθειμένοι να αντιδράσουν στη διαφθορά καταγγέλλοντας περιστατικά. «Η Πολιτεία οφείλει να τους προστατεύσει. Δεν υπάρχει καλύτερη συγκυρία για την υιοθέτηση και εφαρμογή ενός νομοθετικού πλαισίου προστασίας των ατόμων που αποκαλύπτουν περιστατικά διαφθοράς (whistleblowers)» τονίζει ο Κ. Μπακούρης.
Για την Έκθεση για την Ελλάδα στο Βαρόμετρο πιέστε εδώ
Για την παρουσίαση των παγκόσμιων αποτελεσμάτων, πιέστε εδώ
Η ΔΔ-Ε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος “Staying on side: How to stop match fixing” (Project No EAC-2012-0568), αναζητά Σύμβουλο-Εκπαιδευτή που θα υποστηρίξει την οργάνωση στην υλοποίηση του προγράμματος, με στόχο την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για το ζήτημα της καταπολέμησης των προσυνεννοημένων αγώνων στο ποδόσφαιρο, την ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων και εργαλείων για την πρόληψη του φαινομένου.
Επισυνάπτονται οι προδιαγραφές της πρόσκλησης και η αίτηση (στα αγγλικά).
Call for Expert-Application Form
Σήμερα, Πέμπτη 16 Απριλίου 2013, πραγματοποιήθηκε η 8η κατά σειρά συζήτηση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με θέμα, «Γιατί δυσλειτουργεί η δικαιοσύνη;», του κύκλου υπό τον γενικό τίτλο: «Ελλάδα: Μεταρρυθμίσεις, Ρήξεις, Τομές». Την εκδήλωση διοργάνωσαν η Κίνηση Πολιτών, η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς, το ΙΟΒΕ, το ΕΛΙΑΜΕΠ και η Kantor, σε συνεργασία με τοΜέγαρο Μουσικής Αθηνών, στο πλαίσιο του προγράμματος Megaron Plus.
Στη συζήτηση συμμετείχαν οι κύριοι: Παναγιώτης Πικραμμένος, Πρόεδρος ΣτΕ ε.τ., πρ. Πρωθυπουργός, Βασίλειος Σκουρής,Πρόεδρος του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Θεόδωρος Φορτσάκης, Πρόεδρος Νομικής Σχολής Αθηνών και Χριστόφορος Δ. Αργυρόπουλος, Δικηγόρος, Πρόεδρος Ένωσης Ελλήνων Ποινικολόγων. Τη συζήτηση συντόνισε ο κ. Νίκος Φραγκάκης, Δικηγόρος, Πρόεδρος ΕΚΕΜΕ και Αντιπρόεδρος της Κίνησης Πολιτών.
Ο κ. Παναγιώτης Πικραμμένος, σημείωσε ότι το πρόβλημα της δυσλειτουργίας της Δικαιοσύνης στη χώρα μας αντιμετωπίζεται μεμονωμένα, τη στιγμή που η καλή ή κακή λειτουργία των άλλων δύο λειτουργιών – και ιδιαίτερα της εκτελεστικής – επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό και τη λειτουργία της Δικαιοσύνης. Ο κ. Πικραμμένος τόνισε ότι χρειάζεται μία ριζική αλλαγή του συστήματος σε τρεις άξονες : 1.Άνοιγμα της Δικαιοσύνης στην κοινωνία, όπου οι Δικαστές δεν θα είναι απομονωμένοι στο λειτούργημά τους αλλά θα μπορούν να μεταπηδούν στη Δημόσια Διοίκηση ή ακόμα και στην ελεύθερη αγορά για να μεταφέρουν την εμπειρία τους, ενώ αντίστροφα, θα μπορούν να θητεύουν στην Δικαιοσύνη καθηγητές Πανεπιστημίου και διακεκριμένοι δικηγόροι, προκειμένου να εισφέρουν τις δικές τους γνώσεις. 2. Ενασχόληση της Δικαιοσύνης μόνο με τις σοβαρές υποθέσεις με την παράλληλη δημιουργία ειδικών δικαστηρίων για την επίλυση συγκεκριμένων διαφορών, ώστε να μπορεί να επιτευχθεί γρήγορη και αποτελεσματική επίλυση της διαφοράς και 3. Βελτίωση του επιπέδου των δικαστικών λειτουργών, με αναβάθμιση της παρεχόμενης από την Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών εκπαίδευση που πρέπει να είναι μεταπτυχιακού επιπέδου. Ο κ. Πικραμμένος αναφέρθηκε επίσης στην οικονομική ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και στην ανάγκη κατάρτισης και διαχείρισης ενός προϋπολογισμού για τη Δικαιοσύνη από ένα ανεξάρτητο όργανο. Στο κλείσιμο της ομιλίας του ο κ. Πικραμμένος τόνισε ότι όλα τα παραπάνω θα πρέπει να προκύψουν μέσα από συνεννόηση και συνεργασία με τις άλλες δύο εξουσίες, με τη συνδρομή ενδεχομένως ενός θεσμικού οργάνου που θα μελετήσει και θα εισηγηθεί ένα νέο εθνικό σχεδιασμό για τις μέλλουσες και μείζονες αλλαγές στον χώρο της Δικαιοσύνης.
Ο κ. Βασίλης Σκουρής, έθεσε το ερώτημα αν είμαστε έτοιμοι να θέσουμε υπό αμφισβήτηση καθιερωμένες δομές στον χώρο της Δικαιοσύνης, εντοπίζοντας στην ανάλυσή του δύο ζητήματα: Τις εγγυήσεις της προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας των δικαστών και την αναθεώρηση του συστήματος δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων. Η ανάθεση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα δικαστικών καθηκόντων σε άλλες κατηγορίες νομικών και η ευχέρεια άσκησης διοικητικών καθηκόντων από δικαστικούς λειτουργούς θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν στην αντιμετώπιση των δυσλειτουργιών της δικαιοσύνης. Επιπρόσθετα, η ίδρυση ενός Συνταγματικού Δικαστηρίου με μη ισόβια μέλη και αποστολή την άσκηση του ελέγχου της συνταγματικότητας των τυπικών νόμων θα συμβάλλει στον αποτελεσματικό έλεγχο της συνταγματικότητας, χωρίς να αλλοιώσει και να αποδυναμώσει το ισχύον καθεστώς ελέγχου.
Στην εισήγησή του, ο κ. Θεόδωρος Φορτσάκης εξέτασε την ταχύτητα και την ποιότητα κατά την απονομή της Δικαιοσύνης, παραθέτοντας παραδείγματα από την ελληνική πραγματικότητα και παρουσίασε μια σειρά από άμεσα εφαρμόσιμα μέτρα για τη βελτίωση της σημερινής κατάστασης στον χώρο της Δικαιοσύνης, τα οποία αφορούν στη λειτουργία (π.χ. εισαγωγή μηχανογράφησης και ηλεκτρονικών διαδικασιών) και στη χωροταξική ανακατανομή των Δικαστηρίων με συνένωση ή κατάργηση μικρών επαρχιακών Ειρηνοδικείων – Πρωτοδικείων, σε αλλαγές στους Κώδικες Πολιτικής Δικονομίας (π.χ. άμεση επίδοση αγωγής, αποκλεισμός υποθέσεων λόγω ποσού, κατάργηση μικροδιαφορών, επίλυση μόνο με διαμεσολάβηση – διαιτησία) και Ποινικής Δικονομίας (π.χ. απαγόρευση δεύτερης αναβολής), σε αλλαγές στη Διοικητική Δίκη (π.χ. θέσπιση σε ευρύτερη κλίμακα διαδικασιών εν συμβουλίω), στην αφαίρεση ύλης από τα δικαστήρια (π.χ. κληρονομητήρια, πιστοποιητικά κ.α.), στην κωδικοποίηση διατάξεων και τη βελτίωση της νομοθετικής διαδικασίας, στην αύξηση του κόστους προσφυγής στη Δικαιοσύνη, στην παροχή κινήτρων ενθάρρυνσης της διαμεσολάβησης, στην εντατικοποίηση της επιθεώρησης των δικαστών και στον έλεγχο απόδοσής τους και στην δραστική μείωση του αριθμού των δικαστών.
Ο κ. Χριστόφορος Δ. Αργυρόπουλος, πριν να επικεντρώσει την εισήγησή του στις εναλλακτικές μορφές απονομής δικαιοσύνης, αναφέρθηκε στην ανάγκη ύπαρξης ενός δικαιοδοτικού συστήματος που να εγγυάται τη δίκαιη και αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων, σε εύλογο χρονικό διάστημα. Ωστόσο η ελληνική πραγματικότητα, που χαρακτηρίζεται από το εθνικό «σύμπτωμα» της χωρίς φειδώ προσφυγής στις δικαστικές αρχές για κάθε είδους διαφορά, ουσιαστικά ακυρώνει το δικαίωμα αυτό. Η ριζική αντιμετώπιση του προβλήματος, όμως, απαιτεί ειλικρινή βούληση τόσο από την εξουσία όσο και από όλους τους ενδιαφερομένους καθώς και καλλιέργεια μιας άλλης παιδείας για τη διευθέτηση των δυσλειτουργιών της κοινωνικής συμβίωσης. Ο κ. Αργυρόπουλος, σημείωσε ότι το πρόβλημα της έγκαιρης απονομής δικαιοσύνης μπορεί να αντιμετωπισθεί με την ευρεία εφαρμογή υποκατάστατων μορφών εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών, όπως τη διαμεσολάβηση, την ποινική διαμεσολάβηση και άλλες μορφές. Η εκούσια ρύθμιση των διαφορών συμβάλλει στην καλλιέργεια νοοτροπίας στους πολίτες για συμμόρφωση στον νόμο, χωρίς διακρίσεις και προϋποθέσεις, καθώς και στην ανάπτυξη πνεύματος αμοιβαιότητας και συνευθύνης, διασφαλίζοντας την ειρηνική κοινωνική συμβίωση.
Συνοψίζοντας τη συζήτηση, ο κ. Νίκος Φραγκάκης, αφού σημείωσε ότι τα προβλήματα δυσλειτουργίας της Ελληνικής Δικαιοσύνης είναι διαχρονικά σε σημείο που να θεωρούνται ανεπίλυτα, διαπίστωσε ότι από τις θέσεις των εισηγητών αναδύεται σύγκλιση απόψεων ως προς το ότι οι μέχρι σήμερα προσπάθειες θεραπείας ήταν αποσπασματικές, ενώ αυτό που χρειάζεται είναι η ριζική επανεξέταση της οργάνωσης και του τρόπου απονομής της Δικαιοσύνης, στη βάση προηγούμενης αναγκαίας συνεννόησης με τη νομοθετική και τη διοικητική λειτουργία για το σχεδιασμό και την άμεση εφαρμογή ριζοσπαστικών μέτρων, όπως το άνοιγμα της Δικαιοσύνης στην κοινωνία, όπου οι Δικαστές θα μπορούν να μεταπηδούν στη Δημόσια Διοίκηση ή ακόμα και στην ελεύθερη αγορά για να μεταφέρουν την εμπειρία τους, ενώ αντίστροφα, θα μπορούν να θητεύουν στην Δικαιοσύνη καθηγητές Πανεπιστημίου και διακεκριμένοι δικηγόροι. Το ζητούμενο, σε κάθε περίπτωση, είναι η έγκαιρη, με ποιότητα επίλυση των διαφορών, η οποία δεν είναι ανάγκη να προέρχεται πάντα από το δικαστικό σύστημα όπως είναι σήμερα διαρθρωμένο, αφού αυτό ασφυκτιά από τον υπερβολικό αριθμό συσσωρευμένων υποθέσεων, ενώ γενική είναι η αντίληψη ότι, πάντως, δεν χρειάζονται περισσότεροι δικαστές. Πρέπει η επίλυση των διαφορών να αναζητηθεί και σε νέες μορφές αντιμετώπισής τους, κατά παράκαμψη της δικαστικής οδού, όπως με τη διαιτησία και τη διαμεσολάβηση. Πέρα, όμως, από τις αναγκαίες αλλαγές στο σύστημα απονομής της Δικαιοσύνης, προέχει η (δια της παιδείας) καλλιέργεια στους πολίτες μιας διαφορετικής αντίληψης για την αναζήτηση λύσεων με διαπραγμάτευση και συμβιβαστική προσέγγιση μεταξύ των αντιδικούντων.
Μπορείτε να βρείτε τις ομιλίες:
του κ. Χριστόφορου Δ. Αργυρόπουλου
-του κ. Παναγιώτη Πικραμμένου
-του κ. Βασίλειου Σκουρή
-του κ. Θεοδώρου Π. Φοτσάκη και την παρουσίασή του
Το ΕΛΙΑΜΕΠ, το ΙΟΒΕ, η Κantor, η Κίνηση Πολιτών και η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς, σε συνεργασία με το Megaron Plus έχουν την τιμή να σας προσκαλέσουν σε ανοιχτή συζήτηση του κύκλου δημοσίων συζητήσεων «Ελλάδα: Μεταρρυθμίσεις, Ρήξεις, Τομές» με θέμα:
«Γιατί δυσλειτουργεί η Δικαιοσύνη;»
Με ομιλητές:
-τον Χριστόφορο Δ. Αργυρόπουλο, Δικηγόρο, Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Ποινικολόγων,
τον Παναγιώτη Πικραμμένο, Πρόεδρο ΣτΕ ε.τ., πρ. Πρωθυπουργό,
τον Βασίλειο Σκουρή, Πρόεδρο του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
και τον Θεόδωρο Π. Φορτσάκη, Πρόεδρο Νομικής Σχολής Αθηνών
Τη συζήτηση θα συντονίσει ο Νίκος Φραγκάκης, Δικηγόρος, Πρόεδρος ΕΚΕΜΕ, Αντιπρόεδρος Κίνησης Πολιτών
Την Πέμπτη 16 Μαΐου 2013 και ώρα 19:00
στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στην αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος,
Βασ. Σοφίας & Κόκκαλη, Αθήνα
Είσοδος Ελεύθερη
Η ανάγκη προστασίας των whistleblowers στην Ελλάδα
Θα επιτρέψουμε τη διαιώνιση της διαφθοράς και της αδιαφάνειας στη χώρα μας χωρίς αντίδραση; Χωρίς τη δική μας ενεργό συμμετοχή στην καταπολέμησή τους?
Η δημοκρατία προϋποθέτει πολίτες με νοοτροπία υπεύθυνου άρχοντα – αν όλοι ασπάζονταν αυτήν τη φράση, ίσως τότε οι καταγγέλλοντες, δηλαδή οι whistleblowers, με την υποστήριξη ενός ισχυρού νομικού πλαισίου, να γίνονταν περισσότεροι και να διορθώναμε αυτό που κάποτε ο Πλάτωνας χαρακτήρισε ως το μεγαλύτερο και πρώτο από όλα τα κακά: «να μη τιμωρείται εκείνος που αδικεί».
Η επιτακτική ανάγκη υιοθέτησης ενός ισχυρού και αποτελεσματικού νομικού πλαισίου για την προστασία των ανθρώπων που αποκαλύπτουν περιστατικά διαφθοράς και καταχρηστικές πρακτικές – των επονομαζόμενων και whistleblowers – αναδείχθηκε κατά την εκδήλωση που διοργάνωσε η Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς, την Τρίτη 23 Απριλίου 2013, στο Αμφιθέατρο του Μεγάρου Καρατζά της Εθνικής Τράπεζας, με τη συμμετοχή 100 και πλέον συμμετεχόντων.
Ο κ. Γεώργιος Σούρλας, Γενικός Γραμματέας Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η κα Anna Myers, Εμπειρογνώμονας στο whistleblowing και πρώην αξιολογήτρια της GRECO, o κ. Πέτρος Φουρτούνης, Γενικός Επιθεωρητής του Ομίλου της Εθνικής Τράπεζας και ο κ. Ηλίας Καΐσιμος,Οικονομολόγος και μέλος Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνικού Ινστιτούτου κατά της Απάτης (Hellenic ACFE), ήταν μεταξύ των ομιλητών που μοιράστηκαν τους προβληματισμούς και τις σκέψεις τους για το whistleblowing στην Ελλάδα και τον κόσμο.
Στόχος της εκδήλωσης ήταν η παρουσίαση των αποτελεσμάτων της έρευνας που πραγματοποίησε η Διεθνής Διαφάνεια – Ελλάς σχετικά με την παρεχόμενη, από την Ελληνική Πολιτεία, προστασία και υποστήριξη προς τους πολίτες που αποκαλύπτουν φαινόμενα διαφθοράς και καταχρηστικές πρακτικές. Μέσα από την έρευνα αναδείχθηκε η σπουδαιότητα του θεσμού του whistleblowing για την πάταξη της διαφθοράς και την καταπολέμηση των παράνομων πρακτικών, καθώς και η ανάγκη θεσμοθέτησης ενός ισχυρού νομικού πλαισίου στη χώρα μας, ειδικά για τη θωράκιση των whistleblowers, καθώς οι διάσπαρτες διατάξεις που περιλαμβάνει η ελληνική νομοθεσία περιορίζονται κυρίως στην προστασία των μαρτύρων. «Η προστασία των whistleblowers, η λήψη μέτρων ασφαλείας για την διαφύλαξη της ζωής, της προσωπικότητας και της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας, ο ορισμός προσβάσιμων και κατανοητών διαδικασιών για την αποκάλυψη των πληροφοριών και η ύπαρξη ενός αρμόδιου εποπτικού φορέα για την αξιολόγηση της λειτουργίας του θεσμού στη χώρα μας, είναι μερικά από τα σημεία που θα πρέπει να αποτελέσουν τη βάση του σχετικού νομικού πλαισίου», επεσήμανε κατά την διάρκεια της εκδήλωσης η κα Άννα Δαμάσκου, Νομικός & Ερευνήτρια της Διεθνούς Διαφάνειας – Ελλάδος, η οποία παρουσίασε τις κατευθυντήριες αρχές για την υιοθέτηση ενός ισχυρού και αποτελεσματικού νομικού πλαισίου για το whistleblowing στην Ελλάδα, όπως αυτές διαμορφώθηκαν μέσα από διεθνείς καλές πρακτικές .
Η Έκθεση «Εναλλακτική στη Σιωπή: Αποτελεσματικότερη προστασία και υποστήριξη των whistleblowers στην Ελλάδα» καταγράφει τις νομικές διατάξεις αλλά και τις πρακτικές που εφαρμόζουν σήμερα επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα, οι οποίες εμφανίζονται πιο δεκτικές στην υιοθέτηση διαδικασιών διαχείρισης των whistleblowers. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση της Εθνικής Τράπεζας, η οποία όπως επεσήμανε ο κ. Φουρτούνης έχει υιοθετήσει διαδικασίες για την λήψη και διαχείριση αναφορών για αντικανονικές ενέργειες, παραβάσεις, παραλείψεις και ασυνήθεις ή ασύμβατες λογιστικοελεγκτικές πρακτικές, που υποπίπτουν στην αντίληψη των εργαζομένων της Τράπεζας.
«Ακόμη και οι πιο εξελιγμένες οργανώσεις, είτε στον ιδιωτικό είτε στο δημόσιο τομέα, διατρέχουν τον κίνδυνο να πάει κάτι στραβά και όλοι οι εργοδότες πρέπει να κατανοήσουν ότι είναι προς το συμφέρον τους να διασφαλίσουν ότι το προσωπικό τους μπορεί να μιλά νωρίς και με ασφάλεια. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει ασφαλής εναλλακτική λύση για σιωπή στο εσωτερικό της οργάνωσης, υπάρχει πραγματικός κίνδυνος ο οργανισμός ή η εταιρία να ενημερωθούν για την παρανομία όταν είναι πολύ αργά και η ζημιά έχει γίνει», υπογράμμισε η Anna Myers. Για το λόγο αυτό, μαζί με την υιοθέτηση νομοθετικού πλαισίου, θα πρέπει να καλλιεργηθεί παράλληλα και κουλτούρα αντίστασης στη διαφθορά, ώστε να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα. «Για την καταπολέμηση της διαφθοράς, εκτός από το Εθνικό Σχέδιο Δράσης και πολιτική βούληση, χρειάζεται συστράτευση όλων των πολιτών. Ευθύνη για την διαφθορά δεν έχουν μόνο οι εμπλεκόμενοι αλλά και όσοι παραμένουν αδιάφοροι, αδρανείς. Επομένως, επιτακτική προβάλλει η ανάγκη να συμβάλλουν όλοι στην προσπάθεια και να αντιληφθούν ότι η αντίδραση απέναντι στους διαπλεκόμενους και οι αποκαλύψεις αποτελούν καθήκον τους, αλλά και υποχρέωση της Πολιτείας να τους ενθαρρύνει και να τους προστατεύει”, τόνισε ο κ. Σούρλας.
Ο κ. Κώστας Μπακούρης , Πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος καταλήγοντας στην ομιλία του σημείωσε ότι «Το whistleblowingπρέπει να αποτελεί επιλογή και όχι νομική υποχρέωση. Πρέπει όλοι να αντιληφθούμε ότι αποτελεί δικαίωμα και υποχρέωσή μας ως πολίτες να συμμετέχουμε ενεργά στην καταπολέμηση της διαφθοράς και να απαιτούμε την τιμωρία αυτών που παρανομούν. Μια ευνομούμενη πολιτεία η οποία έφτασε στο χείλος της οικονομικής καταστροφής λόγω κακοδιοίκησης, ατασθαλιών και αδιαφάνειας σε όλες τις εκφάνσεις του δημόσιου βίου δεν μπορεί να βασίζεται στην αυτοθυσία των λίγων θαρραλέων «μαρτύρων» για πολύ ακόμη. Είναι επιτακτική ανάγκη ο θεσμός του whistleblowing να εφαρμοστεί πλήρως στην Ελλάδα και οι whistleblowers να τεθούν στο κέντρο ενός αδιαπέραστου πλέγματος προστασίας».
Σημείωση: Η Έρευνα πραγματοποιήθηκε την περίοδο Ιουλίου 2012-Δεκεμβρίου 2012, στο πλαίσιο υλοποίησης του ευρωπαϊκού προγράμματος “Providing an alternative to silence: Towards greater protection and support for whistleblowers in the EU”.
-Για να δείτε την πλήρη έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος πιέστε εδώ
-Για τον χαιρετισμό του Κ. Μπακούρη πιέστε εδώ
-Για την παρουσίαση της Α. Δαμάσκου πιέστε εδώ
-Για την παρουσίαση της A. Myers πιέστε εδώ
–Για την ομιλία του Γ. Σούρλα πιέστε εδώ
-Για την παρουσίαση του Π. Φουρτούνη πιέστε εδώ
Με την οικονομική στήριξη του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Πρόληψη & Καταπολέμηση του εγκλήματος»,
Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων
Κύριε Υπουργέ,
Κύριε Γενικέ Γραμματέα,
Mrs. Myers,
Κυρίες & Κύριοι,
Θα ήθελα να σας καλωσορίσω στη σημερινή μας εκδήλωση, που λαμβάνει χώρα στο φιλόξενο αυτό αμφιθέατρο, του Μεγάρου Καρατζά, για την ευγενική παραχώρηση του οποίου ευχαριστούμε θερμά την Εθνική Τράπεζα.
Τον τελευταίο ένα χρόνο περίπου, εκπονήθηκε από τη Διεθνή Διαφάνεια-Ελλάς η έρευνα την οποία θα σας παρουσιάσουμε σήμερα σχετικά με την Προστασία των Whistleblowers στην Ελλάδα. Η εν λόγω έρευνα, που συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος “Providing An Alternative to Silence: Towards Greater Protection and Support for Whistleblowers in the EU”. Παρέχοντας μια εναλλακτική λύση στη σιωπή, για μεγαλύτερη προστασία και στήριξη των Whistleblowers αποτελεί κομμάτι ενός ευρύτερου ερευνητικού εγχειρήματος που πραγματοποιήθηκε τα τελευταία χρόνια σε 6 ευρωπαϊκές χώρες, υπό τον συντονισμό της Γραμματείας της Διεθνούς Διαφάνειας, που εδρεύει στο Βερολίνο.
Η έρευνα που παρουσιάζει σήμερα ενώπιον σας η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς φιλοδοξεί να προτείνει τις βασικές κατευθυντήριες αρχές πάνω στις οποίες θα πρέπει να βασίζεται ένα ισχυρό και αποτελεσματικό ελληνικό νομικό πλαίσιο για την προστασία των whistleblowers. Δεν χρειάζεται να εφεύρουμε τον τροχό. Καλές πρακτικές εφαρμόζονται ήδη παγκοσμίως με επιτυχία. Αρκεί να τις ενστερνιστούμε και να τις προσαρμόσουμε στην ελληνική πραγματικότητα.
Ωστόσο, μόνη η θέσπιση νομοθετικού πλαισίου, χωρίς τον κατάλληλο συντονισμό των Φορέων Καταπολέμησης της Διαφθοράς, δεν πρόκειται να αποδώσει τα αναμενόμενα. Το ζητούμενο δεν είναι να σωρεύονται περισσότερες καταγγελίες στα γραφεία του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης ή του ΣΔΟΕ, αλλά να εξιχνιάζονται έγκαιρα και αποτελεσματικά. Αναμένουμε τις εξελίξεις για την εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου κατά της Διαφθοράς, που θα συντονίζεται υπό έναν Εθνικό Συντονιστή.
Τέλος, αναφορικά κυρίως με το whistleblowing, απαιτείται επιπλέον και η καλλιέργεια κουλτούρας αντίδρασης στη διαφθορά, προκειμένου οι whistleblowers να εκλαμβάνονται ως ενεργοί πολίτες και όχι ως «ρουφιάνοι». Το whistleblowing πρέπει να αποτελεί επιλογή και όχι εκ του νόμου επιβαλλόμενη υποχρέωση. Πρέπει όλοι να αντιληφθούμε ότι αποτελεί δικαίωμα και υποχρέωσή μας ως πολιτών να συμμετέχουμε ενεργά στην καταπολέμηση της διαφθοράς και να απαιτούμε την τιμωρία αυτών που παρανομούν. Μια ευνομούμενη πολιτεία η οποία έφτασε στο χείλος της οικονομικής καταστροφής λόγω κακοδιοίκησης, ατασθαλιών και αδιαφάνειας σε όλες τις εκφάνσεις του δημόσιου βίου δεν μπορεί να βασίζεται στην αυτοθυσία των λίγων θαρραλέων «μαρτύρων» για πολύ ακόμη.
Είναι επιτακτική ανάγκη ο θεσμός του whistleblowing να εφαρμοστεί πλήρως στην Ελλάδα και οι whistleblowers να τεθούν στο κέντρο ενός αδιαπέραστου πλέγματος προστασίας.
Πέραν της προστασίας θα χρειασθούμε, επί πλέον και μέτρα που θα ενθαρρύνουν τους whistleblowers και θα τους επιβραβεύουν, ώστε σιγά, σιγά να χτίσουμε μια κουλτούρα υπευθυνότητας, όπως αυτή που ενδημούσε στην αρχαία Αθήνα. Ενδεικτικά μόνο θα αναφέρω:
– τον Πλάτωνα, που λέει ότι το μεγαλύτερο και πρώτο από όλα τα κακά είναι να μη τιμωρείται εκείνος που αδικεί,
– τον Σωκράτη, που λέει ότι εκείνη η πόλις διοικείται άριστα, όταν η ύπαρξις της ταυτίζεται με την ύπαρξη του νόμου και όταν ο νόμος τιμωρεί αυτούς που τον παραβαίνουν,
– και τον Μένανδρο, που είπε ότι αν καθένας μας επολεμούσε με προθυμία εκείνον που αδικεί, θεωρώντας σαν δικιά του την αδικία που γίνεται, ποτέ δεν θα πλήθαιναν τόσο πολύ οι κακοί.
Κλείνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την κυρία Δαμάσκου για την εκπόνηση της έρευνας, την κυρία Myers για την παρουσία της εδώ, τον Γενικό Γραμματέα Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για την συνεχή στήριξή του, καθώς και τους υπόλοιπους ενεργά συμμετέχοντες σε αυτή την σημαντική εκδήλωση.
Σας ευχαριστώ