Κυρίες και Κύριοι,
Καλημέρα,
Θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε για την παρουσία σας εδώ και τη συνεχή στήριξη στο έργο της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος. Η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας έναντι του φαινομένου της διαφθοράς χρειάζεται την ενεργό συμμετοχή των ΜΜΕ.
Το CPI – ο Δείκτης Αντίληψης της Διαφθοράς – είναι ένα μέσο άσκησης πίεσης και κινητοποίησης για άμεση λήψη μέτρων για την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Δυστυχώς, τα αποτελέσματα που θα σας δείξω δεν είναι καθόλου κολακευτικά για τη χώρα μας. Πέραν της αυτοκριτικής, αυτό που έχει ουσιαστική σημασία είναι τι κάνουμε. Και σε αυτό η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς δίνει απαντήσεις, προσφέροντας προτάσεις και λύσεις, ώστε να παύσει η ατιμωρησία και να ενισχυθεί η ακεραιότητα των δημοκρατικών θεσμών.
Θα ξεκινήσω την παρουσίαση με λίγα λόγια για το τι ακριβώς είναι ο Δείκτης CPI και ποιές είναι οι καινοτομίες στη μεθοδολογία του 2012.
Ο Δείκτης Αντίληψης της Διαφθοράς, βασίζεται σε 13 έρευνες που καταγράφουν την αντίληψη ειδικών εμπειρογνωμόνων, επιστημόνων, αναλυτών και επιχειρηματιών, κατατάσσοντας 176 χώρες.
Ο δείκτης CPI έχει αρκετές φορές προβεί σε μικρό- βελτιώσεις. Φέτος, έγινε μια γενικότερη αναβάθμιση της μεθοδολογίας, τόσο ως προς την επιλογή των πηγών δεδομένων, όσο και ως προς τον υπολογισμό της βαθμολογίας, η οποία απεικονίζεται στην κλίμακα του 100.
Ως προς την επιλογή των δεδομένων, για το CPI2012, χρησιμοποιούνται πηγές που προέρχονται από αξιόπιστους οργανισμούς, μετρούν την αντίληψη της διαφθοράς, με ποσοτικά δεδομένα, και έχουν διαχρονικότητα. Επομένως θα είναι εφικτή η συγκριτική ανάλυση.
Συγκεκριμένα, για την αξιολόγηση της Ελλάδας χρησιμοποιήθηκαν 7 πηγές:
-Bertelsmann Foundation Sustainable Governance Indicators 2011
-World Competitiveness Year Book 2012
-Economist Intelligence Unit Country Risk Ratings
-World Economic Forum Executive Opinion Survey (EOS) 2012
-World Justice Project Rule of Law Index
-Global Insight Country Risk Ratings
-Political Risk Services International Country Risk Guide
Για τον υπολογισμό των δεδομένων, όπως αναφέραμε, αλλάζει η κλίμακα μέτρησης (από την κλίμακα του 10) στην κλίμακα του 100. Υψηλή βαθμολογία, μικρή διαφθορά, χαμηλή βαθμολογία σημαίνει υψηλή διαφθορά. Τα δεδομένα των επιμέρους ερευνών προσαρμόζονται στην νέα κλίμακα του CPI.
Δεν θα σας κουράσω με τα επιμέρους τεχνικά ζητήματα της μεθοδολογίας. Αναλυτικά στοιχεία για τη νέα μεθοδολογία του CPI είναι αναρτημένα στο site της ΔΔ-Ε.
Κάθε φορά σας λέμε ότι ο Δείκτης δεν είναι συγκρίσιμος με αυτόν του προηγούμενου χρόνου. Το ίδιο ισχύει και φέτος για πολλούς λόγους, όπως ο διαφορετικός αριθμός των χωρών που συμπεριλαμβάνονται στην έρευνα, (6 χώρες λιγότερες), η αλλαγή της μεθοδολογίας του δείκτη και οι αλλαγές στην αντίληψη της διαφθοράς άλλων χωρών, πάνω ή κάτω, σε σχέση με τη δική μας. Η νέα μεθοδολογία αντιμετωπίζει το ζήτημα αυτό, και από του χρόνου, όπως αναφέρθηκα, το 2013, ο δείκτης CPI θα επιδέχεται διαχρονικής συγκριτικής ανάλυσης.
Αρκετά με τη θεωρία, πάμε στην ουσία. Σχεδόν τα 2/3 μεταξύ των 176 χωρών κατατάσσονται κάτω από τη βάση (δηλαδή παίρνουν κάτω από 50), σύμφωνα με το CPI 2012. Ο μέσος παγκόσμιος όρος ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ της διαφθοράς στο δημόσιο είναι 43.
Παραδείγματα προς μίμηση, για άλλη μια χρονιά αποτελούν οι Σκανδιναβικές χώρες. Δανία, Φινλανδία, Ν. Ζηλανδία, Σουηδία και Σιγκαπούρη, μοιράζονται τις πρώτες θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη, με βαθμούς 90 –για τους πρώτους τρεις- 88 και 87 αντίστοιχα για τους επόμενους δύο. Έχουν κερδίσει το στοίχημα της διαφθοράς διότι έχουν θεσπίσει κανόνες δεοντολογίας για τους δημόσιους λειτουργούς, έχουν αναπτύξει και εφαρμόσει αποτελεσματικούς νόμους που προάγουν τη διαφάνεια, προσφέρουν πρόσβαση στην πληροφόρηση.
Το Αφγανιστάν, η Βόρεια Κορέα και η Σομαλία παραμένουν οι τελευταίοι της παγκόσμιας κατάταξης, με βαθμολογία 8. Απουσία λογοδοσίας, υπευθυνότητας, διαφάνειας ουσιαστικά πυροδοτούν την αντίληψη ότι η διαφθορά βασιλεύει στις χώρες αυτές.
Τα αποτελέσματα για την χώρα μας είναι άκρως απογοητευτικά. Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 94η θέση με 36 βαθμούς, μαζί με το Μπενίν, την Κολομβία, την Ινδία, τη Μογγολία και τη Σενεγάλη. Ενδεικτικά, χώρες όπως η Γερμανία, η Κύπρος, η Ισπανία, ακόμη και η Βουλγαρία προηγούνται αρκετές θέσεις.
Για να συνειδητοποιήσουμε καλύτερα τη θέση της Ελλάδας, αρκεί να διαπιστώσουμε ότι η Ελλάδα είναι:
· Τελευταία στην Ευρωζώνη & στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Προηγείται η Βουλγαρία που βρίσκεται στην 75η θέση με 41 βαθμούς.
· Προτελευταία στις χώρες του ΟΟΣΑ. Ξεπεράσαμε το Μεξικό, που είναι στην 105η θέση με 34 βαθμούς.
· Σχετικά με τις άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, η Ισπανία βρίσκεται στην 30η θέση (με 65 βαθμούς) και η Ιταλία στην 72ηθέση (με 42 βαθμούς)
Όλοι βαθιά μέσα μας αισθανόμαστε ότι δεν αρμόζει στην Ελλάδα μια τέτοια θέση. Τονίζουμε ότι ο δείκτης απεικονίζει αντιλήψεις και όχι πραγματικά γεγονότα διαφθοράς στο δημόσιο. Η εικόνα και η αντίληψη για το τι συμβαίνει σε μια χώρα χρειάζεται χρόνο για να ανασκευαστεί. Και δυστυχώς ο χρόνος κυλάει εις βάρος μας. Αν έχουμε κατά νου αυτό, το αποτέλεσμα δεν πρέπει να μας εκπλήττει.
Η χώρα μας λόγω της οικονομικής κρίσης βρίσκεται στο διεθνές προσκήνιο τα τελευταία χρόνια. Τα προβλήματα της διαφθοράς κατακλύζουν πρωτοσέλιδα στον διεθνή τύπο: Η φοροδιαφυγή, οι δικηγόροι του Κολωνακίου, τα φακελάκια, οι «τυφλοί» της Ζακύνθου, οι συντάξεις των πεθαμένων, η αντίσταση των εμπόρων στην Ύδρα και τελευταία η απραξία με τις λίστες Lagarde. Μέσα σε όλα αυτά προστέθηκαν: η καθόλου κολακευτική αναφορά του ΟΟΣΑ για τη γραφειοκρατία, η δυσμενής αξιολόγηση της Ελλάδας από τη Διεθνή Διαφάνεια για την τήρηση της συνθήκης κατά δωροδοκίας ξένων δημόσιων υπαλλήλων, καθώς και η κίτρινη κάρτα από την GRECO για υπερβολικές καθυστερήσεις και ανεπάρκεια στον τομέα πάταξης της διαφθοράς. Ας μην ξεχνάμε ότι οι ευρωπαίοι εταίροι είχαν χάσει την εμπιστοσύνη σε μας και η σημερινή κυβέρνηση προσπαθεί να την ανακτήσει.
Πιο ηχηρό μήνυμα από αυτό που εκφράζει το CPI 2012 σήμερα δεν υπάρχει.
Έχουμε γίνει κουραστικοί να το επισημαίνουμε σε κάθε ευκαιρία, αλλά εκεί βρίσκεται η ουσία της κατάστασης που βιώνουμε σήμερα. Όσο πιο σύντομα κινητοποιηθούμε με στρατηγική, όραμα, χρονοδιάγραμμα, λήψη μέτρων, εφαρμογή συγκεκριμένων προτάσεων, τόσο πιο γρήγορα θα ανακάμψουμε οικονομικά, θα αναστρέψουμε το κλίμα, θα βελτιώσουμε την αντίληψη της διαφθοράς για τη χώρα μας, θα ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητα, θα αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη στους θεσμούς, θα προσελκύσουμε επενδυτές.
Πρέπει να πείσουμε εντός και εκτός συνόρων ότι δεν μας αξίζει μια τέτοια θέση και ότι κάνουμε βήματα προς την κατεύθυνση αυτή. Λύσεις υπάρχουν.
Μια εξ’ αυτών είναι ο Οδικός Χάρτης για την καταπολέμηση της Διαφθοράς, που πρόσφατα παρουσιάστηκε στο συνέδριό μας κατόπιν της συνεργασίας της ΔΔ-Ε με την Ομάδα Δράσης. Επιμένουμε ότι για να επιφέρει καρπούς το σχέδιο αυτό, θα πρέπει ο Εθνικός Συντονιστής των φορέων καταπολέμησης διαφθοράς να τεθεί υπό τον Πρωθυπουργό.
Οι δημοκρατικοί θεσμοί της χώρας θα πρέπει να ανακτήσουν τη χαμένη ακεραιότητά τους, αρχής γενομένης από τα πολιτικά κόμματα και τους Βουλευτές. Το 2009 παρουσιάσαμε τις 15+43 προτάσεις για τη διαφάνεια στη διαχείριση του πολιτικού χρήματος. Πρόσφατα δημοσιεύσαμε το Κείμενο Πολιτικής για τη Διαφάνεια στα Πολιτικά Κόμματα που συνοψίζει τις προτάσεις μας: ανάρτηση των πόθεν έσχες των Βουλευτών στο διαδίκτυο από την είσοδό τους στην πολιτική μέχρι σήμερα, αναμόρφωση του τρόπου ελέγχου των οικονομικών των κομμάτων, θέσπιση κώδικα δεοντολογίας για τους Βουλευτές και νόμου λειτουργίας για τα κόμματα είναι ορισμένα πρώτα βήματα που πρέπει να γίνουν. Προσπαθήσαμε να αποσπάσουμε δεσμεύσεις προεκλογικά χωρίς αποτέλεσμα. Ελπίζω η σημερινή δημοσιοποίηση του CPI 2012 να ταρακουνήσει την ηγεσία της χώρας και τους αρμόδιους φορείς να επιδείξουν ισχυρή πολιτική βούληση, ώστε να μεταβούμε από τη συνειδητοποίηση στην άμεση κινητοποίηση για την αποτελεσματική πάταξη της διαφθοράς στην Ελλάδα.
Ήδη κάποια πρώτα σημάδια πολιτικής βούλησης διαφαίνονται με το σχεδιασμό μέτρων για την καταπολέμηση της διαφθοράς, που προβλέπει το μνημόνιο. Η αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων αυτών καθώς και η υλοποίηση του Οδικού Χάρτη θα τροφοδοτήσουν την αξιοπιστία της χώρας, δημιουργώντας ρεύμα ανόδου στην παγκόσμια κατάταξη.
Σας ευχαριστούμε.
Άρθρα / Συνεντεύξεις
Έκκληση προς τις κυβερνήσεις να συνεχίσουν να ασκούν πίεση στις επιχειρήσεις
H όγδοη ετήσια έκθεση αξιολόγησης της Διεθνούς Διαφάνειας (ΔΔ) σχετικά με την εφαρμογή της Συνθήκης Κατά της Δωροδοκίας Ξένων λειτουργών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), σημειώνει ότι η ενίσχυση των εθνικών νομοθεσιών με διατάξεις που απαγορεύουν στις επιχειρήσεις να δωροδοκούν αλλοδαπούς δημοσίους υπαλλήλους με στόχο να κερδίσουν διαγωνισμούς ή να παρακάμψουν τοπικούς κανονισμούς, έχει οδηγήσει στην αύξηση του αριθμού των διώξεων.
Η έκθεση της ΔΔ με τίτλο «Εξαγωγή Διαφθοράς? Έκθεση Προόδου 2012 σχετικά με την εφαρμογή από τα κράτη της Συνθήκης Κατά της Διαφθοράς του ΟΟΣΑ» (Exporting Corruption? Country Enforcement of the OECD Anti-Bribery Convention-Progress Report 2012)[1]τονίζει ότι ολοένα και περισσότερο οι ασκήσεις διώξεων για χρηματισμό οδηγούν σε επιβολή προστίμων, φυλάκιση και δυσφήμηση των εμπλεκομένων εταιριών. Με 144 νέες υποθέσεις να οδηγούνται στη δικαιοσύνη, ο συνολικός αριθμός των υποθέσεων που οδήγησαν στην άσκηση διώξεων κατά 37 μεγάλων εξαγωγικών εταιρειών αυξήθηκε σε 708 στα τέλη του 2011 (έναντι 564 που ήταν στα τέλη του 2010), ενώ εκκρεμούν 286 ακόμη υποθέσεις.
«Η συνεχώς αυξανόμενη τάση εφαρμογής των διατάξεων καταπολέμησης της δωροδοκίας δύσκολα θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις, που συνηθίζουν να εφαρμόζουν πλάγιους τρόπους στις επιχειρηματικές συναλλαγές τους, να παραμείνουν ατιμώρητες», επισημαίνει η Πρόεδρος της ΔΔ Huguette Labelle.
Η Έκθεση υπογραμμίζει ότι περισσότερες κυβερνήσεις θα πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες για να αποτρέψουν το εταιρικό έγκλημα και να προωθήσουν καθαρές επιχειρηματικές συναλλαγές. 18 χώρες δεν έχουν ακόμη προβεί σε καμία δίωξη εταιριών για μεγάλες υποθέσεις διαφθοράς που ξεπερνούν τα εδαφικά σύνορα, ενώ μόνο 7 από τις 37 χώρες εφαρμόζουν αποτελεσματικά τη σχετική Συνθήκη του ΟΟΣΑ. Οι κυβερνήσεις πρέπει να αντισταθούν στα κέντρα πίεσης που στοχεύουν στην αποδυνάμωση του ρυθμιστικού πλαισίου κατά της δωροδοκίας (όπως είναι η US Foreign Corrupt Practices Act-FCPA), σημειώνει η ΔΔ.
Η άσκηση διώξεων έχει ουσιαστικό αποτρεπτικό αποτέλεσμα για τις επιχειρήσεις που προβαίνουν σε δωροδοκία.
Στα τέλη του 2011, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, έχουν επιβληθεί ποινές σε πάνω από 250 άτομα και περίπου 100 επιχειρήσεις, λόγω εμπλοκής τους σε υποθέσεις δωροδοκίας, στις χώρες που εφαρμόζουν τη Συνθήκη Κατά της Δωροδοκίας Ξένων Λειτουργών του ΟΟΣΑ. 66 άτομα φυλακίστηκαν διότι δωροδόκησαν ξένους λειτουργούς κατά τις επιχειρηματικές συναλλαγές.
Οι ΗΠΑ επιδεικνύουν το υψηλότερο ποσοστό εφαρμογής της σχετικής Συνθήκης, έχοντας κλείσει 275 υποθέσεις μέχρι τα τέλη του 2011. Η Γερμανία έρχεται δεύτερη, έχοντας κλείσει πλέον των 100 υποθέσεων.
Ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Αυστρία έχουν επιδείξει σημαντική βελτίωση στην εφαρμογή της συνθήκης, έχοντας στο χαρτοφυλάκιό τους 34 υποθέσεις που εκκρεμούν, λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρώτη μεγάλη υπόθεση εστάλη στη δικαιοσύνη εντός του 2011. 6 νέες υποθέσεις αναδύθηκαν στη Μεγάλη Βρετανία, όπου εφαρμόστηκε νέο νομοθετικό πλαίσιο για τις ξένες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο βρετανικό έδαφος. Αυξημένη εφαρμογή της Συνθήκης σημειώνουν η Ιταλία, το Λουξεμβούργο, η Ελβετία και η Τουρκία.
Στον αντίποδα, η Ιαπωνία, από τις μεγαλύτερες οικονομίες παγκοσμίως, έχει φέρει στο προσκήνιο λιγότερες από 10 υποθέσεις. Στη Γαλλία, άλλη μια σημαντική εξαγωγική δύναμη, εκφράζονται ανησυχίες σχετικά με την αργή πρόοδο διευθέτησης των υποθέσεων καθώς και την έλλειψη αποτρεπτικών κυρώσεων, όπως αναφέρει η Έκθεση.
Η Ελλάδα, για μια ακόμη χρονιά, αξιολογείται μεταξύ των χωρών που ελάχιστα (ή καθόλου) εφαρμόζουν την εν λόγω Συνθήκη. Η έλλειψη επίσημων στοιχείων για την ύπαρξη και εξέλιξη δικαστικών υποθέσεων, που εμπίπτουν στις διατάξεις της Συνθήκης, καταγράφεται αρνητικά στην έκθεση αξιολόγησης. Θα ήταν σκόπιμο το Υπουργείο Δικαιοσύνης να προβαίνει ανά τακτά διαστήματα στη δημοσίευση σχετικών στοιχείων, προκειμένου να γίνεται αντιληπτό σε ποιο βαθμό η Ελλάδα τηρεί τις δεσμεύσεις της απέναντι στον ΟΟΣΑ ως προς την εφαρμογή της Συνθήκης.
Ένα στα τέσσερα στελέχη επιχειρήσεων (27%) θεωρεί ότι η δωροδοκία από ανταγωνιστή είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους της επιχείρησής του τους τελευταίους 12 μήνες, σύμφωνα με την Έκθεση της ΔΔ.
«Η οικονομική κρίση σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ωθήσει τις κυβερνήσεις να ανακόψουν την εφαρμογή της Συνθήκης, και τις επιχειρήσεις να αναζητήσουν αθέμιτους τρόπους για να επικρατήσουν στις παγκόσμιες αγορές», υπογραμμίζει η Labelle.
Σύμφωνα με τις δεσμεύσεις των κρατών που έχουν υιοθετήσει τη Συνθήκη του ΟΟΣΑ για την Καταπολέμηση της Δωροδοκίας Ξένων Λειτουργών κατά τις Διεθνείς Επιχειρηματικές Συναλλαγές του 1997, η έξωθεν δωροδοκία θεωρείται έγκλημα. Τα κράτη που υπέγραψαν τη Συνθήκη αντιπροσωπεύουν τα 2/3 των παγκόσμιων εξαγωγών και τα ? των διεθνών επενδύσεων. Η Ρωσία αποτελεί το 39ο κράτος που υιοθέτησε τη Συνθήκη πέρυσι. Μέλη του G20, όπως η Ινδία, η Κίνα και η Ινδονησία ανέπτυξαν παρόμοιες νομοθετικές πρωτοβουλίες τα τελευταία δύο χρόνια.
Σημείωση για τα ΜΜΕ:
Η Έκθεση βασίστηκε στην ανεξάρτητη αξιολόγηση υποθέσεων, σύμφωνα με το μερίδιό τους στην παγκόσμια αγορά εξαγωγών, όπως αυτή εκπονήθηκε από τα Εθνικά Παραρτήματα της ΔΔ σε 37 από τα 39 κράτη που έχουν συνυπογράψει τη Συνθήκη (εκτός είναι η Ισλανδία και η Ρωσία).
[1] Το πλήρες κείμενο της Έκθεσης στα αγγλικά καθώς και αναλυτικά στοιχεία και case studies βρίσκονται αναρτημένο στο σύνδεσμο:http://www.transparency.org/news/feature/fighting_foreign_bribery_prosecutions_making_it_harder_for_companies
Στενοί δεσμοί μεταξύ επιχειρήσεων και κυβερνήσεων δημιουργούν κινδύνους στην Ευρώπη
Έκθεση βασισμένη σε έρευνα που διεξήχθη σε 25 χώρες αναδεικνύει το ζήτημα της χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων και των ομάδων πίεσης (lobbies)
Η Διεθνής Διαφάνεια, με νέα της έκθεση, προειδοποιεί ότι η στενή σχέση μεταξύ επιχειρήσεων και κυβερνήσεων δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για τη διαφθορά και υπονομεύει την οικονομική σταθερότητα στην Ευρώπη.
Η Έκθεση υπογραμμίζει τα κενά στη διακυβέρνηση, που προκάλεσαν τα οικονομικά και πολιτικά σκάνδαλα που ταλάνισαν σχεδόν κάθε ευρωπαϊκή χώρα το περασμένο έτος. Η Διεθνής Διαφάνεια ζητάει από τους νομοθέτες να καταστήσουν την άσκηση πίεσης και την χρηματοδότηση των πολιτικών εκστρατειών περισσότερο διαφανή.
Η έκθεση «Χρήμα, Πολιτική και Εξουσία: Οι κίνδυνοι της διαφθοράς στην Ευρώπη» αναδεικνύει έλλειμμα διαφάνειας στον τρόπο λήψης αποφάσεων και χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων. 19 από τις 25 χώρες που συμμετείχαν στην Έκθεση δεν έχουν ακόμη νομοθετικά ρυθμίσει τη διαδικασία άσκησης πίεσης (lobbying), και μόνο δέκα απαγορεύουν εντελώς τις μη δημοσιεύσιμες δωρεές προς τα πολιτικά κόμματα.
“Σε ολόκληρη την Ευρώπη, πολλά από τα θεσμικά όργανα που ορίζουν τη δημοκρατία και επιτρέπουν σε μια χώρα να εκλείψει η διαφθορά, είναι ασθενέστερα από ό, τι συχνά πιστεύεται. Αυτή η Έκθεση εγείρει ανησυχητικά ζητήματα σε μια εποχή που η διαφανής ηγεσία είναι απαραίτητη καθώς η Ευρώπη προσπαθεί να επιλύσει την οικονομική κρίση“, δήλωσε ο Cobus de Swardt, Διευθύνων Σύμβουλος της Διεθνούς Διαφάνειας.
Τα τρία τέταρτα των Ευρωπαίων θεωρούν τη διαφθορά ως ένα αυξανόμενο πρόβλημα στη χώρα τους, σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το τελευταίο έτος παρατηρήθηκε υψηλή διαφθορά στη Γαλλία και την Ιταλία, ενώ στα σκάνδαλα διαφθοράς πολιτικών κομμάτων περιλαμβάνονται δαπάνες βουλευτών (Ηνωμένο Βασίλειο), συνταξιοδοτικές απάτες (Νορβηγία), χορηγίες (Τσεχία, Ρουμανία) και συγκρούσεις συμφερόντων (Βουλγαρία, Φινλανδία, Σλοβενία).
Η σημερινή Έκθεση αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη αξιολόγηση της ικανότητας των ευρωπαϊκών χωρών να καταπολεμήσουν τη διαφθορά, κατά την οποία εξετάστηκαν περισσότεροι από 300 θεσμοί σε εθνικό επίπεδο σε 25 χώρες.
Τα πολιτικά κόμματα, οι επιχειρήσεις και ο δημόσιος τομέας έχουν τη χειρότερη επίδοση στην καταπολέμηση της διαφθοράς, ενώ κρατικοί ελεγκτικοί φορείς, ο Συνήγορος του πολίτη και οργανισμοί επιφορτισμένοι με τη διαχείριση των εκλογών, παρουσιάζουν τις καλύτερες επιδόσεις. Στην Έκθεση διαπιστώνεται, επίσης, ότι η Ευρώπη διαθέτει ισχυρά και καλά ανεπτυγμένα νομικά συστήματα.
Πάρα πολλές κυβερνήσεις δεν λογοδοτούν αναφορικά με τα δημόσια οικονομικά και τις δημόσιες συμβάσεις, οι οποίες το τελευταίο έτος άγγιξαν τα 1,8 τρισεκατομμύρια ευρώ στην ΕΕ. Ακόμα χειρότερα, μόνο δύο χώρες παρέχουν πραγματικά επαρκή προστασία στους whistleblowers από αντίποινα σε περίπτωση που αποφασίσουν να μιλήσουν εναντίον υπόπτων εγκλημάτων ή άλλων αντιδεοντολογικών συμπεριφορών.
Με ισχυρούς εποπτικούς φορείς, ελεγκτικούς μηχανισμούς, συστήματα απονομής της δικαιοσύνης και διωκτικές αρχές, η Δανία, η Νορβηγία και η Σουηδία προστατεύονται καλύτερα από τη διαφθορά. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτές τις χώρες ορισμένα ζητήματα παραμένουν, ιδιαίτερα στον τομέα της χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων.
Άλλοι κίνδυνοι αναφορικά με τη διαφθορά στην Ευρώπη περιλαμβάνουν:
- 12 χώρες δεν έχουν ανώτατο όριο στις δωρεές προς τα πολιτικά κόμματα από ιδιώτες,
- 17 χώρες διαθέτουν κώδικες δεοντολογίας για τους βουλευτές, αλλά η δημοσιοποίηση των περιουσιακών τους στοιχείων περιορίζεται σε 11,
- Σε 20 χώρες υπάρχουν εμπόδια για όσους θέλουν να έχουν πρόσβαση στη δημόσια πληροφόρηση.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να κλείσουν τα κενά, επισημαίνει η Διεθνής Διαφάνεια. Η Διεθνής Διαφάνεια κάλεσε επίσης την ΕΕ να δώσει το παράδειγμα με τη θέσπιση ισχυρών κανόνων για τα ευρωπαϊκά όργανα.
Η Έκθεση για την Αξιολόγηση του Εθνικού Συστήματος Ακεραιότητας για την Ελλάδα δημοσιεύθηκε στις 29/2/2012. Τα πορίσματα και το πλήρες κείμενο της Έκθεσης για την Ελλάδα είναι διαθέσιμα στη διεύθυνση: https://www.transparency.gr/Press.aspx?page=27&code=PressRelease&article=320
###
Σημείωση για ΜΜΕ:
- Φωτογραφίες και αποσπάσματα από τη συνέντευξη τύπου είναι διαθέσιμα στη διεύθυνση:http://www.ustream.tv/channel/7659405
- Γραφικά και εκθέσεις των χωρών είναι διαθέσιμες στη διεύθυνση: http://www.transparency.org/enis
- Η Έκθεση «Χρήμα, Πολιτική και Εξουσία: Οι κίνδυνοι της διαφθοράς στην Ευρώπη» αφορά στην αξιολόγηση του Εθνικού Συστήματος Ακεραιότητας – της αποτελεσματικότητας των θεσμών και των κενών που ενδέχεται να επιτρέψουν φαινόμενα διαφθοράς – 25 ευρωπαϊκών χωρών για το 2011: Βέλγιο, Βουλγαρία, Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Ελβετία, Ελλάδα, Εσθονία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία, Ισπανία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Νορβηγία, Ουγγαρία, Ολλανδία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία, Σουηδία, Τσεχία και Φινλανδία. Η Έκθεση αποτελεί μέρος μιας πανευρωπαϊκής πρωτοβουλίας κατά της διαφθοράς, και υποστηρίζεται από τη Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Υπεύθυνος επικοινωνίας για ΜΜΕ:
Μαρίνα Νασίκα, Συντονίστρια προγράμματος
mnasika@yahoo.gr
τηλ: +30 69345 80478
Κυρίες και κύριοι
Καλημέρα σας,
Κατ’ αρχάς θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για τη σημερινή σας παρουσία και τη συνεχή στήριξη στο έργο της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος.
Το 1997, η ΔΔ-Ε δειλά έκανε την εμφάνισή της στη χώρα μας και ανέδειξε το ζήτημα της διαφθοράς, που ως τότε δεν ακουγόταν τόσο συχνά -όσο σήμερα- στα δελτία ειδήσεων, στα τηλεοπτικά πάνελ, στις πολιτικές συζητήσεις. Δέκα χρόνια αργότερα, το 2007, η ΔΔ-Ε προχώρησε σε μια καινοτομία και προκειμένου να αναμετρηθεί με το τέρας της διαφθοράς, προσπάθησε να την περιγράψει με ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, να καταμετρήσει το κόστος της που επιβαρύνει το ελληνικό νοικοκυριό, διαμορφώνοντας μια Εθνική Έρευνα για τη Διαφθορά στην Ελλάδα, μοναδική στο είδος της, για τα εθνικά και διεθνή πρότυπα.
Φέτος, η Εθνική Έρευνα της ΔΔ-Ε, κλείνοντας μια πενταετία, έχει καθιερωθεί ως ένας αναγνωρισμένος δείκτης, ένα επιστημονικό εργαλείο, που με αξιοπιστία, αντικειμενικότητα, διαχρονικότητα και συγκρισιμότητα, χαρτογραφεί το φαινόμενο της μικροδιαφθοράς στην Ελλάδα, σκιαγραφεί τις αντιλήψεις του κόσμου, δηλαδή την ανοχή απέναντι στο φακελάκι και τη διάθεση να συμβάλλουμε στην καταπολέμησή του. Η Εθνική Έρευνα για τη διαφθορά στην Ελλάδα, αναμφισβήτητα, μετά την 5χρονη πορεία της, αφενός έχει καλλιεργήσει πρόσφορο έδαφος για την ευαισθητοποίηση των πολιτών έναντι της διαφθοράς, αφετέρου λειτουργεί ως ένας σημαντικός μοχλός πίεσης προς την Πολιτεία για ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.
Η φετινή έρευνα καινοτομεί, όχι σε σημείο που να επηρεάζει τη συγκριτική ανάλυση των στοιχείων. Απεναντίας, οι προδιαγραφές της βελτιώθηκαν, χρησιμοποιείται διπλάσιο δείγμα ερωτωμένων (12.000 άτομα έναντι 6.000 ατόμων που ήταν στο παρελθόν) που δίνει τη δυνατότητα για εξαγωγή πιο στοχευμένων συμπερασμάτων σχετικά με τη γεωγραφική και δημογραφική κατανομή της μικροδιαφθοράς, καθώς και τη σκιαγράφηση διαστάσεων της προσωπικότητας των θυμάτων της διαφθοράς.
Δεν θέλω να σας κουράσω με περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη μεθοδολογία και τα αποτελέσματα της έρευνας, ο κ. Μαυρής θα τα παρουσιάσει αναλυτικά στη συνέχεια.
Σε γενικές γραμμές, η Εθνική Έρευνα για το 2011, εντοπίζει σημαντική συρρίκνωση της μικροδιαφθοράς στον ιδιωτικό τομέα, αναπόφευκτα λόγω της ευρύτερης οικονομικής κατάστασης και της αντίστοιχης συρρίκνωσης των εισοδημάτων. Εντούτοις, ο δημόσιος τομέας παραμένει ακλόνητος, εξάλλου η τρέχουσα επικαιρότητα το επιβεβαιώνει καθημερινά, με τη διαφθορά να βασιλεύει, ίσως με μικρότερες ταρίφες, στα νοσοκομεία, στις εφορίες και στις πολεοδομίες.
Αν υπάρχει μια ηλιαχτίδα φωτός, προέρχεται από τη στάση των πολιτών, η οποία φαίνεται να κινητοποιείται έναντι του φαινομένου της διαφθοράς, και να αντιδρά, έστω και σπασμωδικά, προς την πάταξή του. Για παράδειγμα το μέτρο της συλλογής αποδείξεων λειτούργησε προς αυτή την κατεύθυνση.
Η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς έχει επενδύσει αρκετά στην ευαισθητοποίηση των πολιτών, με τη διεξαγωγή ερευνών, δημόσιων συζητήσεων και εκδηλώσεων, αλλά και μιας καμπάνιας, όπως είναι ο Δεκάλογος του Ενεργού Πολίτη, όπου μέσα από μηνύματα όπως «δεν φοροδιαφεύγουμε, δεν αδιαφορούμε» προσπαθούμε να αλλάξουμε νοοτροπίες. Ένα πρώτο δείγμα αλλαγής είναι η δημόσια καταδίκη της διαφθοράς –ή της ετεροδοσοληψίας όπως χαρακτηρίστηκε- από τον κλάδο των εργοληπτικών οργανισμών. Ευχόμαστε το παράδειγμά τους να ακολουθήσουν και άλλοι κλάδοι, όπως οι γιατροί και οι δικηγόροι, που βρίσκονται στο στόχαστρο της μικροδιαφθοράς, όπως επισημαίνει η έρευνά μας.
Μετά την ευαισθητοποίηση, το επόμενο βήμα είναι η κινητοποίηση. Η ερευνητική δημοσιογραφία έχει συμβάλει καταλυτικά προς την κατεύθυνση αυτή, αναδεικνύοντας ολοένα και περισσότερο περιπτώσεις διαφθοράς στον τύπο και στα άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς κατευθύνει τις δράσεις της για την ενεργοποίηση των πολιτών. Μέσα από τη συνεργασία με άλλα ευρωπαϊκά παραρτήματα για ανταλλαγή καλών πρακτικών και νέα ερευνητική δραστηριότητα, προωθούμε την ευρεία κατοχύρωση, εφαρμογή και προστασία του θεσμού των καταμηνυτών της διαφθοράς (γνωστών και ως whistle-blowers) ώστε οι πολίτες από συνένοχοι να γίνουν πολέμιοι, καταγγέλλοντας τη διαφθορά.
Το καμπανάκι της διαφθοράς έχει κρούσει προ πολλού, μένει αφενός στην πολιτεία να αναπτύξει πολιτική βούληση για ριζικές μεταρρυθμίσεις, αφετέρου στην κοινωνία των πολιτών να δημιουργήσει αντιστάσεις και να αντιδράσει αποτελεσματικά.
Σας ευχαριστώ πολύ και δίνω τον λόγο στον κ. Μαυρή.
«Κρούοντας το καμπανάκι της διαφθοράς»
(Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 22/9/2011)
Μέτρα ενθάρρυνσης, προστασίας και επιβράβευσης όσων συμβάλλουν στην αποκάλυψη πράξεων διαφθοράς έχουν αποβεί σε αρκετές χώρες αποτελεσματικά για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι στις ΗΠΑ, από το 1986 έχουν ανακτηθεί 24 δις δολάρια περίπου ως αποτέλεσμα της εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας (False Claims Act) που παρέχει κίνητρα για αποκάλυψη σκανδάλων.
Στη χώρα μας αυτό το όπλο κατά της διαφθοράς έχει κατά κάποιο τρόπο αμεληθεί, με δύο πρόσφατες εξαιρέσεις. Η πρώτη προέρχεται από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και αφορά μέτρα προστασίας και επιείκειας για όσους εμπλέκονται σε υποθέσεις διαφθοράς, αλλά είναι πρόθυμοι να συνεργαστούν για να ελαφρύνουν τη θέση τους. Η δεύτερη, πιο πρόσφατη, καλείται να αντιμετωπίσει τη φοροδιαφυγή, προσφέροντας αμοιβή ή «μορατόριουμ φορολογικών ελέγχων» σε όσους καταγγείλουν -και πιστοποιηθεί- δωροδοκία υπαλλήλου ή φορολογική παράβαση.
Ποιο όμως το αποτέλεσμα? Ούτε περισσότερα σκάνδαλα αποκαλύπτονται ούτε συλλαμβάνονται περισσότεροι φοροφυγάδες στη χώρα μας, διότι οι διατάξεις αυτές αποσπασματικά αντιμετωπίζουν το ζήτημα, ως συνήθως συμβαίνει στην ελληνική πραγματικότητα. Η Πολιτεία δεν έχει ουσιαστικά αγκαλιάσει και πιστέψει το θεσμό της αποκάλυψης πράξεων διαφθοράς ώστε να μπορέσει να προσφέρει κίνητρα και προστασία στα πρόσωπα που καλόπιστα προσφέρουν πληροφόρηση.
Η διστακτικότητα της Πολιτείας είναι ίσως δικαιολογημένη, αν κανείς ανατρέξει στην ιστορική πορεία της Ελλάδας και αναλογιστεί την κουλτούρα μας. Ο πληροφοριοδότης ήταν ο συνεργάτης των κατακτητών, δηλαδή προδότης, ρουφιάνος, καταδότης. Πώς λοιπόν το μέτρο να ευδοκιμήσει, έχοντας μια τέτοια προϊστορία? Και ακόμα περισσότερο, σε μια χώρα η οποία χαρακτηρίζεται από έλλειψη μέτρου, στην οποία κυριαρχεί ο φθόνος και η μικροπρέπεια αντί της καλής πίστης, η παροχή τέτοιου είδους υπηρεσιών όχι μόνο κλονίζει την εμπιστοσύνη μεταξύ των πολιτών, αλλά πυρπολεί την κοινωνική αλληλεγγύη.
Όμως ο θεσμός της προστασίας «καταμηνυτών της διαφθοράς» δεν αφορά εκκολαπτόμενους ρουφιάνους, αλλά ευσυνείδητους πολίτες, δηλαδή πολίτες που αντιδρούν στα κακώς πεπραγμένα, που απαιτούν λογοδοσία, που διεκδικούν το δικαίωμά τους για ακεραιότητα και αποκατάσταση της δικαιοσύνης. Είναι άδικο να ταυτίζουμε τους ενεργούς αυτούς πολίτες με τους καταδότες, θα έλεγα ότι βρίσκονται ακριβώς στον αντίποδα. Διακατέχονται από αρετές και ηθικές αξίες και όχι φθόνο, ενεργούν για το συλλογικό συμφέρον και όχι για ίδιον όφελος.
Αυτούς λοιπόν τους πολίτες πρέπει να προστατεύσουμε από τα κυκλώματα και να κινητοποιήσουμε, ώστε να χτυπήσουμε τη μάστιγα της διαφθοράς στη ρίζα της. Δεν είναι τυχαίο ότι η προστασία προσώπων που κάνουν καταγγελίες για αδικήματα διαφθοράς προβλέπεται από τη Συνθήκη του ΟΗΕ κατά της Διαφθοράς, την οποία και η Ελλάδα καλείται να εφαρμόσει. Εξάλλου, η αποτελεσματικότητα του μέτρου επιβεβαιώνεται από την τρέχουσα επικαιρότητα. Στο σκάνδαλο της SIEMENS, η κύρια πηγή πληροφόρησης ήρθε από το εξωτερικό, η δε απουσία Ελλήνων πληροφοριοδοτών θέτει εμπόδια στη διαλεύκανση του ζητήματος. Τα πιθανά σκάνδαλα για τα οποία δεν υπάρχουν διασυνδέσεις με το εξωτερικό, πως θα τα ανακαλύψουμε;
Δεν θα επιχειρηματολογήσω για το αν η καλόπιστη παροχή πληροφοριών είναι ο μόνος τρόπος αποκάλυψης μεγάλων υποθέσεων διαφθοράς. Υπάρχουν βέβαια και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί της Πολιτείας που εάν δούλευαν σωστά θα μπορούσαν να φέρουν αποτελέσματα. Όμως, οι υποθέσεις διαφθοράς υποθάλπτουν, συνήθως, ένα πολύπλοκο κύκλωμα συνεργατών, το οποίο δύσκολα έρχεται στην επιφάνεια αν δεν υπάρχει εσωτερική πληροφόρηση.
Η Πολιτεία οφείλει να επανεξετάσει το θέμα της προστασίας, της ενθάρρυνσης και της επιβράβευσης των προσώπων που προβαίνουν σε αποκαλύψεις από μια νέα σκοπιά, όχι ανατρέχοντας στο σκοτεινό παρελθόν με το φόβο της προδοσίας, αλλά κοιτώντας μακροπρόθεσμα στο μέλλον και στη διαμόρφωση προτύπων ακεραιότητας. Παραδείγματα και εμπειρίες άλλων χωρών (όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ) δίνουν λύσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή του μέτρου. Μέτρα για την προστασία και την κινητοποίηση όσων συμβάλλουν στην αποκάλυψη πράξεων διαφθοράς δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ταμπού αλλά κατοχυρώνονται από την ελευθερία έκφρασης.
Η ΔΙΑΦΘΟΡΑ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ
(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 9/9/2011)
Αναμφισβήτητα το ποδόσφαιρο είναι το πιο δημοφιλές άθλημα στον πλανήτη. Τα τελευταία δύο οχυρά, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς σιγά αλλά σταθερά μειώνουν τις αντιστάσεις τους στον αδιαφιλονίκητο μαγνητισμό του ποδοσφαίρου. Η απήχηση του αθλήματος είναι ευρύτατη και τα χρηματικά ποσά που αυτή συνεπάγεται υπέρογκα. Δυστυχώς όμως μαζί με αυτά ακολουθεί η αδιαφάνεια και η διαφθορά. Η ιστορία είναι γεμάτη από κρούσματα παραβατικότητας πάσης μορφής, σε διάφορες χώρες και σε ανύποπτους χρόνους. Τα πρόσφατα σκάνδαλα δεν ήταν μόνο σε επίπεδο χωρών αλλά στην ίδια την κορυφαία αρχή του ποδοσφαίρου, τη FIFA.
H Διεθνής Διαφάνεια πρόσφατα κατήγγειλε τα σκάνδαλα της FIFA αρχικά για τον τρόπο εκλογής του Προέδρου της και κατά δεύτερον για τα φαινόμενα δωροδοκίας. Η Διεθνής Διαφάνεια δεν καυτηρίασε απλώς τη διαφθορά στους κόλπους της FIFA και του ποδοσφαίρου γενικότερα, αλλά προέβη σε συγκεκριμένες προτάσεις που εάν υιοθετηθούν θα ανακτηθεί η εμπιστοσύνη και το κύρος της ανώτατης αρχής του ποδοσφαίρου.
Το δεκασέλιδο έντυπο των προτάσεων της Διεθνούς Διαφάνειας περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την εφαρμογή ριζικών διοικητικών μεταρρυθμίσεων υπό την εποπτεία μιας ομάδας ανθρώπων που θα προέρχονται από το χώρο του ποδοσφαίρου, αλλά και εκτός αυτού, με τρόπο που να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία της. Άλλες προτάσεις αφορούν τη διενέργεια ανεξάρτητης έρευνας για τις υπάρχουσες καταγγελίες περί διαφθοράς καθώς και τη θέσπιση καινοτόμων διαδικασιών που θα εδραιώνουν τη διαφάνεια και τη χρηστή διακυβέρνηση, όπως ο χρονικός περιορισμός της θητείας για τις υψηλόβαθμες διοικητικές θέσεις, η εφαρμογή πολιτικής σύγκρουσης συμφερόντων και η υιοθέτηση κώδικα δεοντολογίας.
Στη χώρα μας, ο χώρος του ποδοσφαίρου όχι μόνο δεν είναι ανέγγιχτος από φαινόμενα διαφθοράς και αδιαφάνειας, τουναντίον, σε βάθος χρόνου βρίθει κρουσμάτων ποικίλων μορφών διαφθοράς (όπως αυθαιρεσίες παραγόντων, δωροδοκίες και στημένα παιχνίδια, σκάνδαλα διαιτησίας, έκτροπα φιλάθλων, ξέπλυμα χρήματος στις μεταγραφές παικτών, οικονομικά σκάνδαλα προέδρων, αμφιλεγόμενες αθλητικές αποφάσεις, πλαστογραφία εγγράφων καθώς και διεφθαρμένες πρακτικές για αποφυγή πτώχευσης ομάδων).
Το τελευταίο σκάνδαλο του στησίματος αγώνων ήταν ίσως αναμενόμενο αφού όλοι γνώριζαν τα έκτροπα στο χώρο όλα αυτά τα χρόνια και καμία κυβέρνηση, ούτε ποδοσφαιρική αρχή είχε επιληφθεί του ζητήματος. Αφενός είναι ενθαρρυντικό που δύο εισαγγελείς -η κυρία Ράικου και η κυρία Παπανδρέου- επέδειξαν θάρρος και επιμονή στη διαλεύκανση της υπόθεσης, αφετέρου είναι αποκαρδιωτική η απόφαση της δικαστικής αρχής της ΕΠΟ για την επιβολή μοναδικής ποινής αφαίρεσης βαθμών στις εμπλεκόμενες στα σκάνδαλα ομάδες. Εντούτοις, η τελευταία θαρραλέα απόφαση της Επιτροπής Επαγγελματικού Αθλητισμού αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση.
Το ποδόσφαιρο σε παγκόσμια κλίμακα αλλά και στην Ελλάδα, είναι ένας οργανισμός που «αυτο-ελέγχεται». Η FIFA υποτίθεται ότι ελέγχεται από τις ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες 208 χωρών και η Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (ΕΠΟ) από τα ποδοσφαιρικά σωματεία. Συμβαίνει το εξής παράδοξο: ο ελέγχων (εθνικές ομοσπονδίες) είναι οικονομικά εξαρτημένος από τον ελεγχόμενο (FIFA). Mε άλλα λόγια «Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει»! Στην ουσία, δεν υπάρχει καμία ανεξάρτητη αρχή, κανένας μέτοχος στους κόλπους του ποδοσφαίρου που να είναι σε θέση να ασκήσει ουσιαστικό έλεγχο.
Για την αντιμετώπιση αυτών των στρεβλώσεων η Διεθνής Διαφάνεια καλεί όλες τις ομάδες βάσιμου συμφέροντος, αρχής γενομένης από την Πολιτεία (σε τοπικό και διεθνές επίπεδο), τους φιλάθλους, τον αθλητικό τύπο, τα αθλητικά σωματεία, τους παίκτες και κυρίως τους χορηγούς, να εντατικοποιήσουν την πίεση για εξυγίανση και ριζική αναμόρφωση.
Ιδιαίτερα στη χώρα μας, τόσο η πολιτική ηγεσία όσο και ο ΟΠΑΠ θα πρέπει να παραμείνουν σημαντικοί πόλοι πίεσης για αλλαγή.
Το ποδόσφαιρο, η βασίλισσα των σπορ, αποτελεί πρόσφορο έδαφος για την ανάδειξη ηρώων και τη δημιουργία προτύπων για τους νέους. Ήρθε επιτέλους η ώρα να μπει τέλος στα κακώς πεπραγμένα και το ποδόσφαιρο να επαναπροσδιοριστεί, ώστε τα παιδιά μας να εμπνέονται από πρότυπα ακεραιότητας.
Πολεμώντας τον λάθος εχθρό
(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 20/8/2011)
Η χώρα μας αναμφίβολα βρίσκεται στη δίνη μιας οικονομικής κρίσης, πρωτόγνωρης τόσο σε διάρκεια όσο και στις επιπτώσεις που επιφέρει στους πολίτες. Η κυβέρνηση, οι κοινοτικοί μας εταίροι, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχουν συστρατευθεί να αναπτύξουν στρατηγικές και προγράμματα που υλοποιώντας τα θα βοηθήσουν να ξεπεραστεί η κρίση. Αισιοδοξούμε η συνταγή να πετύχει και τα αποτελέσματα να είναι θετικά για το μέλλον της χώρας και το δικό μας. Πιστεύω όμως ότι θα παραμείνουν εφήμερα, και τούτο διότι έχουμε επικεντρωθεί στον λάθος εχθρό. Η Διεθνής Διαφάνεια έχει αναδείξει ύστερα από πάμπολλες μελέτες και έρευνες ότι στον πυρήνα της οικονομικής κρίσης ελλοχεύει η διαφθορά.
Η διαφθορά, οχυρωμένη πίσω από το πελατειακό σύστημα, υποθάλπει συνωμοτικές πρακτικές, καλλιεργεί την εγωιστική συμπεριφορά, την πλεονεξία, τη δωροδοκία, τη διαπλοκή, την αυθαιρεσία, την παρανομία. Η διαφθορά στερεί πόρους για έργα κοινωφελή, προάγει τη φτώχεια, μειώνει την ανταγωνιστικότητα και υπονομεύει την ίδια τη Δημοκρατία. Εν κατακλείδι, η διαφθορά έχει αναγνωριστεί πλέον ως υπονομευτής της σταθερότητας και της ευημερίας της κοινωνίας μας.
Η βασική στρατηγική για την αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτού του εχθρού πρέπει να βασίζεται στη διαφάνεια και τη λογοδοσία, με στόχο την ανάκτηση των αξιών, την αλλαγή συμπεριφορών με βάση την ηθική, την αλληλεγγύη, τη δικαιοσύνη, την ακεραιότητα, την αποκατάσταση της δικαιοσύνης, το χτίσιμο της εμπιστοσύνης, την εδραίωση μιας νέας κουλτούρας και τέλος τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Δεν σταματώ να υπενθυμίζω ότι οι πιο ανταγωνιστικές χώρες, σύμφωνα με το World Economic Forum, είναι οι λιγότερο διεφθαρμένες, όπως απεικονίζονται στον Δείκτη Αντίληψης της Διαφθοράς της Διεθνούς Διαφάνειας. Αρα η διαφάνεια σε όρους οικονομικούς συμφέρει και είναι προϋπόθεση για την ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας.
Μέσα από τη στρατηγική της διαφάνειας και της λογοδοσίας θα χρειασθεί να ανατρέξουμε σε άλλα μέτρα. Ενδεικτικά αναφέρω μερικά: Πρώτον, για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους δημοκρατικούς θεσμούς, η υιοθέτηση των προτάσεων (15+43) της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδος για τη διαφανή διαχείριση του πολιτικού χρήματος\u0387 η αλλαγή του καθεστώτος ασυλίας και παραγραφής αδικημάτων των βουλευτών και των υπουργών\u0387 η ανάρτηση του «πόθεν έσχες» των βουλευτών στο Διαδίκτυο από την έναρξη της βουλευτικής τους σταδιοδρομίας\ u0387 η καθιέρωση του κώδικα δεοντολογίας των βουλευτών και υπουργών και η αναβάθμιση της επιτροπής που θα ελέγχει τα ανωτέρω. Δεύτερον, για την εξάλειψη του αισθήματος αδικίας, η εφαρμογή των νόμων, η παραδειγματική τιμωρία των υπευθύνων για όποια σκάνδαλα, η αναγγελθείσα επεξεργασία ενός δίκαιου φορολογικού νόμου, η πάταξη της φοροδιαφυγής και η αποφυγή μέτρων όπως η φορολογική περαίωση, η τακτοποίηση των ημιυπαίθριων, η ρύθμιση των αυθαιρέτων – μέτρα που διαιωνίζουν παραβατικές συμπεριφορές και ενδυναμώνουν τον εχθρό. Τρίτον, για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, η απελευθέρωση της αγοράς, η ολοκλήρωση του κτηματολογίου και γενικά το ξεπέρασμα των διαχρονικών εμποδίων που ταλανίζουν την ιδιωτική πρωτοβουλία.
Η κυβέρνηση ομολογουμένως έχει ολοκληρώσει ή δρομολογήσει μέτρα για τον αγώνα κατά της διαφθοράς. Δεν διέπονται όμως από μια συνολική στρατηγική, είναι αποσπασματικά και κάποιες φορές αγνοούνται ή θυσιάζονται στον βωμό της εισπρακτικής πολιτικής, όπως συμβαίνει με τις διάφορες περαιώσεις. Πάντως, αναγνωρίζουμε αξιέπαινες πρωτοβουλίες και θα αναφέρω μερικές όπως η ΔΙΑΥΓΕΙΑ, η υιοθέτηση του Συμφώνου Ακεραιότητας στο νομοσχέδιο για τα δημόσια έργα καθώς και στον νόμο για τις επενδύσεις του Fast Track και, τέλος, ο νόμος «πρότυπο» για τις αμυντικές προμήθειες.
Η κοινωνία είναι προβληματισμένη αλλά έτοιμη να αγκαλιάσει και να στηρίξει εκείνους τους ηγέτες που θα βγουν μπροστά να μας οδηγήσουν στη μάχη κατά του πραγματικού εχθρού. Ηγέτες με όραμα, θάρρος, ακεραιότητα, απαλλαγμένοι από κομματικές αγκυλώσεις. Ακόμη δεν τους έχουμε βρει. Η ελπίδα όμως πεθαίνει τελευταία.
Κυρίες και Κύριοι,
Καλημέρα σας.
Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας στη σημερινή Συνέντευξη Τύπου και γενικότερα για τη στήριξη στο έργο της Διεθνούς Διαφάνειας – Ελλάδας.
Η παρουσία, και κυρίως η δράση, τόσο της Διεθνούς Διαφάνειας όσο και του ελληνικού της τμήματος, τα τελευταία χρόνια, έχει καταφέρει να θέσει το ζήτημα της διαφθοράς σε πρώτη προτεραιότητα στη σύγχρονη ατζέντα, διαλύοντας χρόνιες προκαταλήψεις. Η επιτυχία αυτή της Διεθνούς Διαφάνειας οφείλεται κυρίως στην ευαισθητοποίηση του κόσμου γύρω από τις δυσμενείς επιπτώσεις της διαφθοράς για τη δημοκρατία, την κοινωνία, την οικονομία. Αυτό που στο παρελθόν εθεωρείτο ταμπού, τώρα πλέον τεκμηριώνεται με ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα.
Προς αυτήν την κατεύθυνση εστιάζει και η Εθνική Έρευνα για τη Διαφθορά στην Ελλάδα. Για τέταρτη συνεχή χρονιά, η ΔΔ-Ε αναδεικνύει το μέγεθος της μικρο-διαφθοράς, δηλαδή της διαφθοράς που αγγίζει τον μέσο-Έλληνα, που επιβαρύνει το ελληνικό νοικοκυριό, που μεταφράζεται ως «φακελάκι, γρηγορόσημο, λάδωμα» και το χειρότερο που αποδυναμώνει τις αντιστάσεις της συνείδησης των πολιτών.
Η Εθνική Έρευνα για τη Διαφθορά στην Ελλάδα, ήταν μια φιλόδοξη πρωτοβουλία που ξεκίνησε δειλά η ΔΔ-Ε το 2007, με στόχο να σκιαγραφήσει το φαινόμενο της μικρο-διαφθοράς στην ελληνική κοινωνία. Σήμερα, μετά από 4ετή εμπειρία και την εποικοδομητική συνεργασία με την εταιρεία Public Issue, η Εθνική Έρευνα για τη Διαφθορά στην Ελλάδα έχει γίνει πλέον θεσμός, ένας θεσμός, ο οποίος έχει αναγνωριστεί τόσο από τους παράγοντες της ελληνικής κοινωνίας όσο και διεθνώς. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εκδηλώσει το ενδιαφέρον της να διενεργήσει παρόμοια έρευνα και σε άλλα κράτη-μέλη της και ζήτησε τη συνδρομή και την τεχνογνωσία της ΔΔ-Ε.
Η καταξίωση όμως της έρευνας δεν είναι μια αυθαίρετη διαπίστωση. Η αξιοπιστία και η αντικειμενικότητά της αποδεικνύεται πλέον από τα ίδια τα δεδομένα και η διαχρονική συγκριτική αξιολόγηση την καθιστά ένα σημαντικό επιστημονικό εργαλείο. Ένα εργαλείο που λειτουργεί ως μοχλός πίεσης προς την Πολιτεία για θεσμικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις.
Ο κ. Γιάννης Μαυρής, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας Public Issue θα παρουσιάσει αναλυτικά τα βασικά στοιχεία της ταυτότητας της έρευνας και τα κύρια ευρήματά της για το 2010 συγκριτικά με τις προηγούμενες χρονιές.
Στα αποτελέσματα της έρευνας για το 2010, παρατηρείται για πρώτη φορά μείωση των περιστατικών διαφθοράς σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές, γεγονός που εμπνέει ενθαρρυντικά μηνύματα για το μέλλον. Σε μια δεύτερη διάσταση ερμηνείας της κύριας τάσης που καταγράφει η έρευνα, θα μπορούσε κανείς να αναλογιστεί ότι μεσούσης της οικονομικής κρίσης και των μέτρων λιτότητας που εφαρμόστηκαν, είναι πιθανόν να μειωθούν τα ποσά που διακινήθηκαν σε διαφθαρμένες καθημερινές πρακτικές, ακολουθώντας την ταυτόχρονη μείωση των εσόδων των νοικοκυριών. Πάντως, όπως και να το δούμε είναι ένα θετικό αποτέλεσμα.
Βέβαια, η ευπρόσδεκτη αυτή βελτίωση τόσο στον αριθμό περιστατικών διαφθοράς όσο και στην εκτίμηση του μεγέθους της, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μας εφησυχάσει ή να ανακόψει τον αγώνα κατά της διαφθοράς. Ο δημόσιος τομέας πρωτοστατεί στα περιστατικά μικρο-διαφθοράς, συγκριτικά με τον ιδιωτικό τομέα, με τα νοσοκομεία, τις εφορίες και τις πολεοδομίες να παραμένουν στην κορυφή των πιο διεφθαρμένων δημοσίων υπηρεσιών.
Τέλος, θα θέλαμε να μείνουμε στη στάση των πολιτών έναντι του φαινομένου. Εντοπίζονται και εδώ αισιόδοξες διαφοροποιήσεις σε βάθος χρόνου, ως προς την ανοχή του κόσμου στη διαφθορά, μια διαπίστωση που καταγράφηκε και στο Παγκόσμιο Βαρόμετρο της Διαφθοράς, που παρουσιάστηκε τον περασμένο Δεκέμβριο. Η θετική στάση του κόσμου είναι ο παράγοντας αυτός που μας ενθαρρύνει και μας ωθεί να εντείνουμε τις προσπάθειές μας, αφού, όπως παρατηρείται και στην έρευνα, επιδέχεται μεταβολής.
Προς αυτήν την κατεύθυνση η ΔΔ-Ε εντατικοποιεί τις προσπάθειές της, καταθέτοντας προτάσεις και εργαλεία για χρηστή διακυβέρνηση στη δημόσια διοίκηση, εδραίωση της διαφάνειας σε καίριους τομείς δραστηριότητας, όπως είναι οι δημόσιες συμβάσεις, οι αμυντικοί εξοπλισμοί κλπ.
Ο αγώνας ενάντια στη διαφθορά έχει πολλά μέτωπα, και για μια μακροπρόθεσμη, αποτελεσματική και ουσιαστική νίκη, όλοι οι πολίτες πρέπει να μπούμε ενεργά στο παιχνίδι για να αποκτήσουμε δύναμη και επιρροή. Πάνω από όλα, χρειάζεται να αλλάξουμε νοοτροπία και συμπεριφορά.
Όμως, περαίωση φορολογικών οφειλών, η τακτοποίηση ημι-υπαίθριων χώρων, η νομιμοποίηση αυθαιρέτων καθώς και άλλες παρόμοιες πρωτοβουλίες που «παραδοσιακά» όλες οι κυβερνήσεις εφαρμόζουν με σκοπό να εξευμενίσουν ή ακόμα και να «δωροδοκήσουν» τους πολίτες, δεν είναι παραδείγματα που βοηθούν στην αλλαγή νοοτροπίας και συμπεριφορών.
Κλείνοντας και δίνοντας τον λόγο στον κ. Μαυρή θα ήθελα να κάνω ένα τελικό σχόλιο. Το κλειδί για την έξοδο από τη δύσκολη κατάσταση που βιώνει η χώρα μας, είναι η ανάκτηση της σχέσης εμπιστοσύνης κράτους-πολίτη-επιχειρήσεων, μέσα από την επένδυση στη διαφάνεια. Τα περιθώρια χρόνου και οι δεύτερες ευκαιρίες έχουν εξαντληθεί, είναι καιρός να συνεργαστούμε όλοι μαζί να επανορθώσουμε τα κακώς πεπραγμένα και να επαναφέρουμε αξίες όπως λογοδοσία, ηθική και υπευθυνότητα ώστε να εξασφαλίσουμε μια βιώσιμη κοινωνία στις μελλοντικές γενιές.
Καλώ εσάς και όλους τους συμπολίτες μας να συστρατευθείτε μαζί μας, υπογράφοντας το Δεκάλογο του ενεργού πολίτη, και να δεσμευτείτε στην αντίσταση κατά της δωροδοκίας και της ηθικής κατάπτωσης. Η οικονομική και ηθική κρίση που βιώνουμε σήμερα θα ξεπερασθεί μόνο εάν όλοι μαζί καταπολεμήσουμε τη διαφθορά.
Σας ευχαριστώ
Ο Πρόεδρος κ. Κώστας Μπακούρης, η κα Αναστασία Μάνου – Γενική Γραμματέας, η κα. Βασιλική Θεοδοσίου – Μέλος ΔΣ και ο κ. Άρις Μ. Συγγρός – Διευθυντής της ΔΔ-Ε, συναντήθηκαν με την Υπουργό Παιδείας κα Άννα Διαμαντοπούλου και έθεσαν τα θεμέλια συνεργασίας με σκοπό την ενθάρρυνση και την καλλιέργεια εννοιών όπως διαφάνεια, ακεραιότητα, αξιοπρέπεια, αξιοκρατία στο ελληνικό σχολείο.
Στο πλαίσιο της συνάντησης, η Υπουργός Παιδείας κα. Διαμαντοπούλου δεσμεύτηκε να συνεργαστεί με τη ΔΔ-Ε για την προώθηση συγκεκριμένων δράσεων, τόσο μέσα από τα προγράμματα σπουδών όσο και μέσα από διαγωνιστικές δραστηριότητες (π.χ. βράβευση μαθητών την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Διαφθοράς), ώστε να συμβάλλουν στη διαμόρφωση ενεργών και υπεύθυνων πολιτών.
Επίσης επιβεβαιώθηκε η συνεργασία του Υπουργείου και της ΔΔ-Ε για τη στήριξη και άλλων πρωτοβουλιών, όπως η διανομήτου παιδικού βιβλίου-εγχειριδίου που έχει εκδόσει η ΔΔ-Ε Τι κέρδισε ο Άλκης..και τι έχασε ο Λάκης στις σχολικές βιβλιοθήκες.
Ο κύριος Μπακούρης μετά τη συνάντηση δήλωσε ότι ελπίζει στη μακροχρόνια συνεργασία της ΔΔ-Ε με το Υπουργείο και ευχαρίστησε την κα Διαμαντοπούλου για την εποικοδομητική συνάντηση.
Ο Πρόεδρος της ΔΔ-Ε κ. Κωστας Μπακούρης στις 22 Απριλίου 2010 παραχώρησε συνέντευξη για την επίσημη ιστοσελίδα της εφημερίδας ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ. Στο παρακάτω link μπορείτε να παρακαλουθήσετε ολόκληρη τη συνέντευξη.
http://www.naftemporiki.gr/video/video.asp?id=25295